Samolyotga nosvoy olsa bo‘ladimi?
Va turli mamlakatlarda olib o‘tganlik uchun sizni qanday jazo kutadi.
Nosvoy — tamaki va boshqa xomashyolar, jumladan ishqor, ohak yoki bo‘r qo‘shib tayyorlanadigan, og‘iz orqali iste’mol qilinadigan chekilmaydigan tamaki mahsuloti. O‘zbekistonda nosvoy qonuniy hisoblanadi va ochiq sotiladi. Markaziy Osiyodan tashqarida esa keng tarqalgan mahsulot emas va bu uni o‘zi bilan olib ketayotganlar uchun asosiy muammo hisoblanadi.
Samolyotga nosvoy olsa bo‘ladimi?
Qisqa javob: o‘zingiz bilan nosvoy olib yurish — har doim tavakkalchilik. Nosvoyni olib o‘tishning o‘zi barcha mamlakatlarda avtomatik ravishda hibsga olishga sabab bo‘lmasa-da, aviaxavfsizlik va bojxona qoidalari muammolar tug‘diradi.
“Asosiy farq — qaysi yurisdiksiya qoidalari qo‘llanishidadir:
- ichki reyslarda O‘zbekiston qonunlari va uchib ketish aeroportlarining ko‘rikdan o‘tkazish qoidalari amal qiladi;
- xalqaro reyslarda jo‘nab ketish, tranzit va borib kelish mamlakatlarining tegishli qoidalari qo‘llanadi, shuningdek, boriladigan mamlakatning bojxona qoidalari ham inobatga olinadi.
Nosvoy turli mamlakatlarning qonunchiligida turlicha tasniflanishi mumkin; ayniqsa, tarkibi va ishlab chiqaruvchisi ko‘rsatilmagan mahsulotning huquqiy maqomini joyida aniqlash qiyin. Uning zavod markirovkasi, sifat sertifikatlari va aniq tarkibi yo‘q. Xavfsizlik xizmati xodimlari uchun har qanday noma’lum yashil aralashma — shubhali obyekt bo‘lib, u qo‘shimcha tekshiruv yoki ekspertizaga yuborilishi mumkin.
Ichki reyslarda nosvoy olib o‘tish mumkinmi?
O‘zbekistonda tamaki mahsulotlari muomalasi qonun bilan tartibga solinadi. Unga ko‘ra, nosvoy qonuniy, biroq uni jamoat joylarida iste’mol qilish mumkin emas — bu taqiq aeroport terminallari va samolyot salonlariga ham tegishli.
Mamlakat ichida foydalanish bilan bog‘liq vaziyat qanday?
- Yosh: 21 yoshga to‘lmagan shaxslarga tamaki mahsulotlarini sotish, shuningdek, olib o‘tish ham taqiqlanadi;
- Tashish: shaxsiy ehtiyoj uchun nosvoyni mamlakat ichida olib yurishga doir alohida, to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqiq ko‘rsatilmagan bo‘lsa-da, parvoz oldi xavfsizlik tekshiruvi va aviakompaniya qoidalari alohida qo‘llanadi;
- Olib qo‘yish xavfi: mahsulotning maqomi yoki tarkibi aniqlanmasa, parvoz oldi ko‘rigida u qo‘shimcha tekshiruvga yuborilishi yoki olib qo‘yilishi mumkin.
Aviakompaniyalarning munosabati: Uzbekistan Airways sog‘lom turmush tarzini qo‘llab-quvvatlaydi. Bortda nosvoy chekish mumkin emas — qoidalarda bu chekish bilan tenglashtiriladi.
Xalqaro reyslarda nosvoy olib o‘tish mumkinmi?
Chet elga nosvoy bilan uchish — deyarli har doim yutqazish ehtimoli yuqori bo‘lgan lotereyadir. Mamlakatingizda nosvoy oddiy narsa sanalsa ham, ko‘plab davlatlarning bojxonasi uchun u taqiqlangan yoki qat’iy cheklangan mahsulot hisoblanadi.
Qayerlarda olib kirish taqiqlangan yoki cheklangan?
- Rossiya: nosvoy savdosini taqiqlaydi. Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi (YEOII) qoidalariga ko‘ra, yo‘lovchi shaxsiy ehtiyoji uchun 250 grammgacha tamaki olib kirishi mumkin, biroq zavod markirovkasi yo‘qligi sababli qolbola aralashma ko‘rik vaqtida deyarli har doim olib qo‘yiladi;
- Qozog‘iston: nosvoyni olib kirish, ishlab chiqarish, sotish va tarqatish taqiqlanadi. Noqonuniy savdo uchun 25 BHM miqdorida jarima solinadi;
- Tojikiston: ko‘pchilik chekilmaydigan tamaki mahsulotlari va snyusni olib kirish hamda sotishni taqiqlagan, ammo nosvoy bundan mustasno;
- Tailand: og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamakini olib kirish, sotib olish va sotish taqiqlangan;
- Yevropa Ittifoqi: Shvetsiyadan tashqari ittifoqning barcha mamlakatlarida og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamakini sotish taqiqlanadi. Rasman bu cho‘ntakda olib yurishga emas, balki sotishga nisbatan taqiqdir, biroq Yevropa aeroportida noma’lum yashil aralashmaga shubha bilan qarashadi;
- Vyetnam, Malayziya, Misr va AQSh: aynan nosvoyga to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqiq yo‘q. Bu davlatlarda tutunsiz tamaki bo‘yicha qoidalar umumiy yoki noaniq, shuning uchun aralashmani o‘tkazishga ruxsat berish qarori ko‘rik xizmatining muayyan xodimiga bog‘liq bo‘lib qoladi.
Agar bojxona xodimlari yukda yoki shaxsiy buyumlarda nosvoy topsa, mahsulot olib qo‘yilishi va yo‘lovchi qo‘shimcha tekshiruvdan o‘tkazilishi mumkin. Agarda xavfsizlik xizmatida qo‘lbola partiyada narkotik moddalar borligi haqida shubha tug‘ilsa, aralashma ekspertizaga yuboriladi — u tugaguniga qadar yo‘lovchi aeroportda qoladi, taqiqlangan modda aniqlansa, tegishli mamlakat qonunchiligiga muvofiq ma’muriy yoki jinoiy choralar qo‘llanishi mumkin. Shuning uchun tavakkal qilmang va safarlarga o‘zingiz bilan nosvoy olmang.
Aviakompaniyalar va bojxona qoidalari nosvoy olib o‘tish haqida nima deydi?
Xorijga nosvoy bilan sayohat qilganda ikkita qoida amal qiladi:
Birinchisi — tashuvchining qoidalari. Ular samolyot salonidagi tartib-intizomni belgilaydi. Aviakompaniyalar qoidalarida nosvoy haqida alohida band bo‘lmasa-da, bortda tamaki mahsulotlaridan foydalanishga qo‘yilgan taqiq nosvoyni iste’mol qilishga ham tatbiq etilishi mumkin — tutun chiqmasligi hech narsani o‘zgartirmaydi.
Ikkinchisi — bojxona. Xodimlarga parvoz paytida nima qilganingiz muhim emas, ularni faqat mamlakatga olib kirilayotgan buyumlar qiziqtiradi. Asosiy qiyinchiliklar ham aynan shu yerda yuzaga keladi: zavod o‘rami va tarkibi ko‘rsatilmagan qo‘lbola aralashma hujjatlarda na tamaki mahsuloti, na boshqa biror qonuniy tovar sifatida qayd etilgan.
Uzbekistan Airways aviakompaniyasi aynan nosvoy yuzasidan ommaviy bayonot bergan: tashuvchi Rossiya va Belarusga uchayotgan yo‘lovchilardan o‘zlari bilan nosvoy va isiriq olib ketmaslikni so‘ragan — bu mamlakatlar bojxona talabiga ko‘ra, ularni har qanday ko‘rinishda olib kirish taqiqlanadi.
Samolyotda nosvoyni noqonuniy olib o‘tganlik uchun javobgarlik
Markalanmagan aralashmani olib o‘tganlik uchun turli xil sanksiyalar qo‘llaniladi — bularning barchasi yurisdiksiyaga va yetib borilgan mamlakat qonunchiligiga bog‘liq:
Mamlakat | Status | Qanday xavf bor |
|---|---|---|
Og‘iz orqali iste’mol qilinadigan va chaynaydigan tamaki, hidlanadigan tamaki, gutka va zardani olib kirish, sotib olish, iste’mol qilish hamda saqlash taqiqlanadi | Olib kirganlik uchun 10 ming Singapur dollarigacha jarima va/yoki olti oygacha qamoq jazosi; saqlaganlik va iste’mol qilganlik uchun 2 ming dollargacha jarima belgilanadi | |
Har qanday chekilmaydigan tamaki mahsulotlarini olib kirish taqiqlangan | Mahsulot musodara qilinadi va uning qiymatining 25 foizi miqdorida jarima solinadi, qoidabuzarlik takrorlansa — 50 foiz | |
Og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamaki mahsulotlariga nisbatan import va muomala cheklovlari mavjud | Musodara qilish yoki bir yilgacha ozodlikdan mahrum etish va 100 ming dirhamdan boshlab jarima solish | |
Chekilmaydigan tamakini olib kirish, ishlab chiqarish, sotish va tarqatish taqiqlanadi | Musodara qilish. Noqonuniy sotganlik uchun — 25 BHM, bu 2026-yilda 108 ming KZT (taxminan 3 mln UZS) tashkil etadi | |
Og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamaki mahsulotlariga nisbatan cheklovlar mavjud | Musodara qilish | |
Snus va boshqa og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamaki mahsulotlariga nisbatan cheklovlar mavjud | Musodara qilish | |
Savdo qilish taqiqlangan, shaxsiy foydalanish uchun olib kirish — umumiy me’yor doirasida yozma deklaratsiya bilan amalga oshiriladi | Deklaratsiyada ko‘rsatilmagani uchun 1,5 mingdan 2,5 ming rublgacha jarima, mol-mulk musodara qilinishi ham, qilinmasligi ham mumkin. Tashuvchi umuman olib o‘tmaslikni so‘ramoqda | |
Chekilmaydigan tamaki va snyus taqiqlangan, biroq nosvoy bu taqiqdan istisno qilingan | Nosvoyga e’tirozlar yo‘q |
Status
Og‘iz orqali iste’mol qilinadigan va chaynaydigan tamaki, hidlanadigan tamaki, gutka va zardani olib kirish, sotib olish, iste’mol qilish hamda saqlash taqiqlanadi
Qanday xavf bor
Olib kirganlik uchun 10 ming Singapur dollarigacha jarima va/yoki olti oygacha qamoq jazosi; saqlaganlik va iste’mol qilganlik uchun 2 ming dollargacha jarima belgilanadi
Status
Har qanday chekilmaydigan tamaki mahsulotlarini olib kirish taqiqlangan
Qanday xavf bor
Mahsulot musodara qilinadi va uning qiymatining 25 foizi miqdorida jarima solinadi, qoidabuzarlik takrorlansa — 50 foiz
Status
Og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamaki mahsulotlariga nisbatan import va muomala cheklovlari mavjud
Qanday xavf bor
Musodara qilish yoki bir yilgacha ozodlikdan mahrum etish va 100 ming dirhamdan boshlab jarima solish
Status
Chekilmaydigan tamakini olib kirish, ishlab chiqarish, sotish va tarqatish taqiqlanadi
Qanday xavf bor
Status
Og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamaki mahsulotlariga nisbatan cheklovlar mavjud
Qanday xavf bor
Musodara qilish
Status
Snus va boshqa og‘iz orqali iste’mol qilinadigan tamaki mahsulotlariga nisbatan cheklovlar mavjud
Qanday xavf bor
Musodara qilish
Status
Savdo qilish taqiqlangan, shaxsiy foydalanish uchun olib kirish — umumiy me’yor doirasida yozma deklaratsiya bilan amalga oshiriladi
Qanday xavf bor
Deklaratsiyada ko‘rsatilmagani uchun 1,5 mingdan 2,5 ming rublgacha jarima, mol-mulk musodara qilinishi ham, qilinmasligi ham mumkin. Tashuvchi umuman olib o‘tmaslikni so‘ramoqda
Status
Chekilmaydigan tamaki va snyus taqiqlangan, biroq nosvoy bu taqiqdan istisno qilingan
Qanday xavf bor
Nosvoyga e’tirozlar yo‘q
Ko‘p beriladigan savollar
O‘zbekiston bo‘ylab ichki reyslarda samolyotga nosvoy olib chiqish mumkinmi?
21 yoshdan oshgan fuqarolarga shaxsiy iste’mol uchun nosvoy olib yurish rasman taqiqlanmagan. Biroq, zavod qadog‘i va markirovkasi yo‘qligi sababli, aralashma xavfsizlik tekshiruvi uchun aeroportda ko‘rikdan o‘tkazish paytida olib qo‘yilishi mumkin.
O‘zbekistonga nosvoy olib kirish mumkinmi?
Ha, O‘zbekistonga shaxsiy iste’mol uchun nosvoy olib kirish mumkin. Ammo oldindan bilib qo‘yish kerak bo‘lgan bir nechta jihat bor. Qonunga ko‘ra, tamaki mahsulotlarini sotish maqsadisiz shaxsiy iste’mol uchun olib yurishga ruxsat berilgan. Nosvoy chekilmaydigan tamaki mahsuloti hisoblangani uchun bu qoida unga ham tegishli. O‘zbekiston bojxona qoidalariga ko‘ra, 100 grammgacha tamakini bojsiz olib kirish mumkin. Bir yoki ikkita xaltacha aralashma uchun bu chegara bemalol yetadi. Agar bundan ko‘proq olib o‘tsangiz, uni tijoriy partiya deb hisoblab, boj to‘lashni so‘rashlari mumkin.
Rossiyaga nosvoy olib o‘tish mumkinmi?
Uzbekistan Airways aviakompaniyasi ushbu mamlakatlar bojxona xizmatlarining talablari tufayli Rossiya va Belarusga nosvoy olib bormaslikni qat’iy so‘raydi. Amaliy maslahat — aralashmani uyda qoldirgan ma’qul.
Aeroportda nosvoyni olib qo‘yishlari mumkinmi?
Ha. Nosvoyni ham ichki, ham xalqaro reyslarda olib qo‘yishlari mumkin. Asosiy sabab shundaki, xavfsizlik xizmati xodimlari skanerdan o‘tkazish paytida qo‘lbola mahsulotning xavfsizligi va tarkibini ko‘z bilan tekshirib tasdiqlay olmaydi.
Nosvoyni bagajda olib o‘tsa bo‘ladimi?
Aralashmani bagajga topshirish mumkin, lekin bu uni skanerdan saqlab qolmaydi. Qozog‘iston yoki BAA kabi nosvoy to‘liq taqiqlangan mamlakatlarda chamadon egasi ishtirokida ochilib, mahsulot olib qo‘yiladi.
Nosvoy olib o‘tganlik uchun jazo bormi?
Ha. Hammasi siz borayotgan mamlakat qonunchiligiga bog‘liq:
- MDH davlatlarida bu odatda mahsulotni olib qo‘yish va ma’muriy jarima solish bilan cheklanadi;
- nazorat qat’iy bo‘lgan mamlakatlarda markirovkasiz aralashma ekspertizaga yuborilishi, tarkibida giyohvand moddalar borligiga shubha tug‘ilsa, yo‘lovchiga hibsga olish va jinoiy ish ochish xavfi tug‘ilishi mumkin.
