Elektron va oddiy sigaretlarni samolyotga olib chiqish mumkinmi?

Sigaretlar yoki elektronkalar bilan sayohat qilish qat’iyan tartibga solinadi. Litiy qurilmalarini bagajga topshirish mumkin emas, tag qismidagi suyuqlik qo‘l yukida 100 ml dan oshmasligi kerak, bir kishiga esa ko‘pi bilan bir blok sigaret olish mumkin.

Ushbu maqolada qurilmalarni qayerga qo‘yish kerakligi, samolyot bortiga qonuniy ravishda qancha tamaki olib chiqish mumkinligi va samolyot hojatxonasida sezdirmasdan chekishga urinish nima uchun juda yomon va qimmat g‘oya ekanligi haqida so‘z yuritamiz.

Elektron va oddiy sigaretlarni samolyotga olib chiqish mumkinmi?

Ha, Iqos va GLO kabi sigaretlar va tamaki isitish tizimlarini samolyotda olib yurish mumkin, ammo xavfsizlik qoidalari ularni ikki xil toifaga ajratadi.

1. Oddiy sigaretlar yoki sigaralar elektr elementlari bo‘lmagan quruq materialdir. Ular parvoz paytida o‘z-o‘zidan yonmaydi, shuning uchun aviakompaniyalar ularni bortga olishni taqiqlamaydi. Bu yerda eng muhimi — kelish mamlakatining (va agar qaytib ketayotgan bo‘lsangiz, O‘zbekistonning) bojxona cheklovlariga rioya qilishdir.
2. Elektronka va veyplar borasida hammasi ancha qat’iyroq. Batareyalarning to‘satdan yonib ketish xavfi tufayli veyplarni tashish cheklangan: ularning joyi faqat qo‘l yukida, bunday qurilmalarni bagajga topshirish esa mutlaqo mumkin emas.

Elektron sigaretlarni samolyotda qanday tashish mumkin?

Elektronkalarni tashishda xavfsizlik hamma narsaga taalluqli: ko‘p marta ishlatiladigan modlarga (Pod-tizim yoki veyp), oddiy "bir martalik" va ularga ehtiyot batareyalarga.

Elektronkalarni qo‘l yukiga olish mumkinmi?

Litiy batareyali har qanday qurilmalarni faqat samolyot salonida olib yurish mumkin. Aviakompaniyalar elektron sigaretlarni qo‘l yukiga olishga ruxsat beradi, chunki agar qurilma ichidagi akkumulyator to‘satdan tutab ketsa, bort kuzatuvchilari buni darhol sezadi va uni termopaket yoki o‘t o‘chirgich bilan o‘chiradi.

Xavfsiz parvoz uchun asosiy qoidalar:

• batareya quvvati: 100 Vt⋅soatgacha bo‘lgan akkumulyatorlarni muammosiz olish mumkin, 101 dan 160 Vt⋅soatgacha bo‘lgan qurilmalar uchun aviakompaniyadan ruxsat so‘rash kerak bo‘ladi, 160 Vt⋅soatdan yuqori quvvatga ega bo‘lgan barcha qurilmalar esa bortga kiritilmaydi;
• yoqilib qolishdan himoya: qurilmalarni tasodifan tugmalarni bosishdan himoyalash kerak, shuning uchun ularni qalin g‘ilofga solgan yoki iloji bo‘lsa, batareyasini chiqarib olgan ma’qul;
• markirovka: tashqi akkumulyatorlar va quvvat banklarida sig‘imning zavod markirovkasi ko‘rinib turishi kerak, aks holda ular tekshiruvdan o‘tkazilmasligi mumkin.

Elektron sigaretlar va suyuqliklarni bagajga joylash mumkinmi?

Elektron bug‘latgichlar va olinadigan akkumulyatorlarni chamadonga solib topshirish mumkin emas. Agar batareya shikastlangan yoki zavoddan nuqsonli bo‘lib chiqqan bo‘lsa, u kutilmaganda qizib ketishi va yonib ketishi mumkin. Bortkuzatuvchilarga salonda vaziyatni nazorat qilish ancha oson: agar qurilma tutsa, ekipaj joyida litiy batareyalarining yonishiga tezkor javob berishga o‘rgatilgan. Agar inspektorlar tekshiruv paytida topshirilgan chamadon ichida veyp yoki powerbankni ko‘rsa, aviatsiya xavfsizligi qoidalariga ko‘ra yuk ochiladi va qurilma olib qo‘yiladi. Masalan, Uzbekistan Airways elektron sigaretlar va litiy batareyalari bo‘lgan har qanday gadjetlarni bagajga topshirishni to‘g‘ridan to‘g‘ri taqiqlaydi.

To‘ldirish uchun suyuqliklar va almashtiriladigan kartrijlarni standart qo‘l yuki qoidalariga muvofiq olib yurish mumkin: hajmi 100 ml gacha bo‘lgan flakonlar bitta shaffof zip-paketga (hajmi bir litrgacha) joylashtirilishi kerak. Agar sizda oldindan sotib olingan katta bankalar bo‘lsa, ularni chamadonga topshirishga to‘g‘ri keladi — bunday bankalarni salonga kiritishmaydi. O‘zingiz bilan yana nimalarni olishingiz mumkinligi haqida batafsil ma’lumotni qo‘l yukidagi suyuqliklar bo‘yicha yo‘riqnomamizdan o‘qing.

Bu yerda fizikani yodda tutish muhim: balandlikka ko‘tarilganda samolyot salonidagi bosim pasayadi, kartridj yoki bak ichidagi havo kengayadi va tom ma’noda suyuqlikni tashqariga siqib chiqaradi.

Uchib kelganingizda sumkangizda yopishqoq narsalarga duch kelmaslik uchun uchta oddiy qoidaga rioya qilish kifoya:

• uchishdan oldin bakni to‘ldirib yubormang (taxminan 10-20% bo‘sh qoldiring);
• qurilmani vertikal holatda, mundshtugini yuqoriga qaratib ushlang;
• parvoz paytida kartrijni batareya blokidan imkon qadar to‘liq uzing.

Samolyotga oddiy sigaretlarni qanday olib o‘tish mumkin?

Klassik tamaki mahsulotlari yong‘in xavfini tug‘dirmaydi, shuning uchun ularni tashish qoidalari ancha sodda.

Oddiy sigaretlarni tashish qoidalari

Asosiy shart — faqat kerakli yoshga yetgan yo‘lovchilar uchun olib o‘tishga ruxsat beriladi. Yosh chegarasi kelish mamlakatining qonunlariga bog‘liq:

• aksariyat MDH mamlakatlarida — 18 yoshdan;
• Yevropa Ittifoqida — 17 yoshdan;
• Yaponiyada — 20 yoshdan boshlab;
• AQSh va O‘zbekistonda — qat’iy ravishda 21 yoshdan.

Shuningdek, barcha mahsulotlar fabrika qadog‘ida va aksiz markalari bilan bo‘lishi kerak.

Sigaretlarni qo‘l yukiga olish mumkinmi?

Ha, xavfsizlik cheklovlarisiz ruxsat berilgan. Siz bemalol paketni samolyot saloniga olib o’tishingiz mumkin. Cheklovlar faqat yondirgichlarga (zajigalka) taalluqli: benzinli modellar, ko‘k alangali gaz yoki turbo yondirgichlar aviatsiya xavfsizligi qoidalariga ko‘ra taqiqlangan. Ularni faqat bagajda olib yurish mumkin.

Sigaretlarni bagajga topshirish mumkinmi?

Klassik sigaretlarni ham chamadonga topshirish mumkin. Ammo shuni yodda tutish kerakki, chegaradagi bojxona har doim sizning buyumlaringizdagi barcha tamaki mahsulotlarini: qo‘l yukingizdagi va ro‘yxatdan o‘tkazilgan yukdagi tamaki mahsulotlarini jamlaydi. Agar umumiy hajm shaxsiy foydalanish uchun bojsiz olib kirish me’yorlaridan oshib ketsa, ortiqcha qismi musodara qilinadi yoki katta miqdorda boj to‘lashga majbur qilinadi. Masalan, bir yo‘lovchi O‘zbekistonga 200 dona sigaret, 5 dona sigara yoki 100 gramm tamakini bojsiz olib kirishi mumkin.

Bortda elektron va oddiy sigaretlar chekish mumkinmi?

Yo‘lovchi avialaynerlari bortida mutlaqo har qanday turda chekish butunlay taqiqlanadi. Bu oddiy tamakiga ham, veyplar, chilimlar yoki isitish tizimlariga ham tegishli. Taqiq butun parvoz davomida va barcha xonalarda, shu jumladan hojatxonalarda amal qiladi.

Glitserin va propilenglikolning mikro tomchilari datchik ichida yorug‘lik nurini tarqata boshlasa, tizim buni darhol yong‘in deb baholaydi. Ogohlantirish signali darhol ishga tushib, uchuvchilar kabinasidagi panelga o‘tadi va salonda ovozli xabar yoqiladi.

Butun dunyo bo‘ylab qoidabuzarlar uchun turli jazolar mavjud:

• katta jarimalar: jarima miqdori mamlakat va muayyan aviakompaniya qoidalariga qarab farq qiladi. Dunyoda jarimalar 37 ming dollargacha yetishi mumkin, O‘zbekiston qonunlariga ko‘ra esa samolyotda chekish uchun BHMning 2 baravari (412 ming so‘m) miqdorida jarima to‘lashga to‘g‘ri keladi;
• favqulodda qo‘nish uchun to‘lov: agar kema komandiri ishga tushgan signal tufayli samolyotni eng yaqin aerodromga qo‘ndirishga qaror qilsa, aviakompaniya sud orqali chekuvchini sarflangan yoqilg‘i va reysning kechikishi uchun 10 ming USD (taxminan 121 mln UZS) dan 100 ming USD (taxminan 1 mlrd UZS) gacha bo‘lgan zararni to‘liq qoplashga majbur qiladi;
• qora ro‘yxatlar va sudlar: qoidabuzar ushbu tashuvchidan parvozlarni umrbod taqiqlaydi, ba’zi mamlakatlarda esa bortda xavfsizlikka tahdid solganlik uchun haqiqiy qamoq jazosiga tortilishi mumkin.

Qaysi mamlakatlarda elektron sigaretlar taqiqlangan?

Ba’zi davlatlarda veyplar noqonuniy bo‘lib, ularni olib kirish katta jarima yoki qamoq jazosiga olib kelishi mumkin. Safarga chiqishdan oldin konsulliklarning veb-saytlarida dolzarb ma’lumotlarni tekshirib ko‘ring.

Qat’iy taqiqlarga ega mamlakatlarga misollar:

• O‘zbekiston: elektron sigaretlarni saqlash va olib kirish uchun BHMning bir baravari (412 ming so‘m) miqdorida jarimaga tortiladi;
• Qozog‘iston: elektron sigaretlarni olib kirish uchun 200 BHMgacha (taxminan 786 ming KZT (taxminan 20 mln UZS)) jarima solinadi;
• Qirg‘iziston: mamlakat hududida elektron sigaretlardan foydalanish 100 BHM (10 ming KGS (taxminan 1 mln UZS)) miqdorida jarima bilan jazolanadi;
• Tailand: elektronkalarni olib kirish uchun 30 ming THB (taxminan 11 mln UZS) dan boshlab jarima yoki o‘n yilgacha qamoq jazosi;
• Vyetnam: 2025-yil 1-yanvardan boshlab elektronkalarga to‘liq taqiq joriy etildi, ulardan foydalanganlik uchun esa 10 mln VND (taxminan 5 mln UZS) gacha jarima solinishi mumkin;
• Singapur: Veyplarga egalik qilish va sotib olish 10 ming USD (taxminan 121 mln UZS) gacha jarima bilan jazolanadi.

Samolyotga nechta elektron va oddiy sigaret olish mumkin?

Agar mamlakat olib kirishga ruxsat bersa, bitta katta yoshli yo‘lovchi uchun quyidagi o‘rtacha cheklovlarga e’tibor qarating:

• O‘zbekiston: 200 tagacha sigaret yoki beshta sigara. Elektron qurilmalarni olib kirish mumkin emas;
• Qozog‘iston: 200 tagacha sigaret, 50 ta sigara va 250 gramm tamaki;
• Qirg‘iziston: Qozog‘istondagi kabi cheklovlar, chunki ikkala davlat ham Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqiga kiradi;
• Rossiya: bu mamlakat ham YeII (Yevroosiyo Iqtisodiy Ittifoqi) tarkibiga kiradi, shuning uchun limitlar Qozog‘iston va Qirg‘iziston bilan bir xil. Istisno — Rossiya ichidagi parvozlarda shaxsiy foydalanish uchun tamaki mahsulotlari hajmi bo‘yicha cheklovlar yo‘q;
• BAA: 400 donagacha sigaret, 50 dona sigara va 500 grammgacha tamakini bojsiz olib kirish mumkin. Ortiqcha olib kelsangiz, boj to‘lashga to‘g‘ri keladi. Sayyohlar ogohlantiriladiki, qonun elektron sigaretlarni maqbul miqdorda olib kirishga ruxsat bersa-da, aeroportda bunday qurilmalarni musodara qilish holatlari tez-tez uchrab turadi;
• Turkiya: 600 tagacha sigaret. Bitta ko‘p martalik elektron sigaret yoki o‘ngacha bir martalik qurilma olib o‘tishga ruxsat beriladi;
• Misr: 200 tagacha sigaret, 25 ta sigara va 200 gramm tamaki. Shaxsan bir-ikki veyp-qurilma va 200 ml gacha suyuqlik olib kirish mumkin;
• Xitoy: 400 tagacha sigaret. Veyplar uchun cheklov — ikkitadan ko‘p bo‘lmagan qurilma va oltitagacha kartrij yoki tag qism (suyuqlikning umumiy hajmi — 12 ml gacha).

Sigaret va veyplar bilan parvoz qilishdan oldin nimalarni yodda tutish muhim?

Tekshiruv bosqichidayoq ta’tilingizni buzmaslik uchun beshta asosiy qoidani yodda tutish kifoya:

• elektron sigaretlar va powerbanklar — faqat qo‘l yukiga. Litiy batareyalari qizib ketishi va yonib ketishi mumkin;
• bortda chekish qat’iyan man etiladi. Mutlaqo hamma turdagilarini: oddiy sigaretlar, veyplar, Iqos va GLO kabi isitish tizimlari. Hojatxonalardagi datchiklar hatto yengil bug‘ga ham darhol reaksiya qiladi;
• suyuqliklar va tayoqchalar zaxirasini chamadonga topshirish mumkin. Veyplar uchun suyuqliklarni salonga umumiy qoidalarga muvofiq — 100 ml gacha bo‘lgan flakonlarda, bitta shaffof litrli paketga qadoqlangan holda oling. Suyuqlik solingan katta bankalar va stiklar yoki oddiy sigaretlar bloklarini esa bemalol bagajga topshiravering. Faqat uchib kelish mamlakatining bojxona limitlariga rioya qilish muhim;
• turli mamlakatlarning qoidalari tubdan farq qiladi. Agar ba’zi davlatlarda veyp chekish odatiy hol bo‘lsa, Tailandda elektron sigaret uchun haqiqiy qamoq jazosiga, O‘zbekistonda esa jarimaga tortilish mumkin. Chipta sotib olishdan oldin har doim borish mamlakatining bojxona qoidalarini tekshiring;
• muayyan aviakompaniya talablari bilan solishtiring. Tashuvchi kompaniyaning me’yorlari (masalan, qurilmalar soni yoki batareya quvvati) davlat qonunlaridan qat’iyroq bo‘lishi mumkin. Aviakompaniya saytidagi savol-javoblar bo‘limini o‘rganish uchun besh daqiqa vaqt sarflash, qo‘nish oldidan qurilmadan mahrum bo‘lishdan ko‘ra yaxshiroqdir.