Samolyotga oziq-ovqat olib chiqish mumkinmi

Odatda, samolyot saloniga ham, bagajga ham o‘zingiz bilan oziq-ovqat olib o‘tishingiz mumkin. Ammo parvozdan oldin ikkita qoidani yodda tutgan ma’qul. Birinchisi — aeroportdagi nazorat tekshiruvi. Ikkinchisi — boriladigan mamlakatning oziq-ovqat mahsulotlarini olib kirishga doir cheklovlari. Shu sababli ichki reysdagi pechenye, qo‘l yukidagi yogurt hamda xalqaro reyslarda qazi va go‘sht — bular butunlay turli holatlardir.

Bortdagi taomlardan tejash uchun samolyotga qanday mahsulotlarni olish mumkinligini hamda sovg‘alarni tekshiruvda olib qo‘ymaslik va jarimaga tortmaslik uchun qanday olib o‘tish kerakligini aytib beramiz.

Samolyotga o‘z oziq-ovqatingiz bilan chiqsa bo‘ladimi?

Ha, odatda samolyotga oziq-ovqat olish mumkin. Amalda quruq va qattiq oziq-ovqatlarni muammosiz o‘tkazib yuborishadi: pechenye, non, batonchalar, yong‘oqlar, quritilgan mevalar, sousi kam sendvichlar shular jumlasidandir. Mahsulot gel, pasta yoki aralashma ko‘rinishida bo‘lsa, unga nisbatan suyuqlik hajmiga oid cheklovlar qo‘llaniladi. Bundan tashqari, xalqaro reyslarda nafaqat tekshiruv qoidalariga, balki boriladigan mamlakatga mahsulot olib kirish qoidalariga ham e’tibor berish lozim. Deylik, Chorsu bozoridan olingan suzmani olib chiqishda muammo bo‘lmasligi mumkin. Biroq, masalan, Germaniyaga yetib borgach, sut mahsulotlarini olib kirganingiz uchun jarimaga tortishlari ham mumkin.

Samolyotga qanday oziq-ovqat mahsulotlarini olsa bo‘ladi?

Sumkangizga tekshiruvdan cheklovlarsiz o‘tadigan qattiq mahsulotlarni bemalol joylashtiring. Biroq sevimli tvorog, kola yoki bir banka asalni 100 ml gacha bo‘lgan idishga quyib olishga, yoki uni uyda qoldirishga to‘g‘ri keladi. Chunki xavfsizlik xizmati har qanday pastasimon mahsulotni suyuqlik sifatida baholaydi. Qo‘l yukida olib o‘tish mumkin bo‘lmagan barcha mahsulotlarni, masalan, ayron yoki kefir solingan idishlarni chamadonga joylashtiring.

Qo‘l yukida nimalarni olib o‘tish mumkin?

Qo‘l yuki sifatida uyda tayyorlangan sendvich, somsa yoki nonni olib chiqishingiz mumkin, chunki bular qattiq oziq-ovqat mahsulotlaridir. Yong‘oq, quruq meva, suxari (qarsildoq non) yoki shokolad plitalari kabi yengil tamaddilar ham xavfsizlik xizmati xodimlarida savollar tug‘dirmaydi. Qattiq meva va sabzavotlarni olish mumkin, biroq boshqa mamlakatlarda oziq-ovqat mahsulotlarini olib kirish bo‘yicha fitosanitariya taqiqlariga duch kelmaslik uchun ularni chegaradan o‘tishdan oldin iste’mol qilib qo‘ygan ma’qul. Masalan, AQShga deyarli barcha turdagi yangi (butun yoki kesilgan) meva va sabzavotlarni olib kirish taqiqlangan. Bu qoida hatto samolyot bortida yengil tamaddi sifatida berilgan mevalarga ham tegishli — ularni samolyotda qoldirish kerak.

Barcha tekshiruvlardan o‘tgach, duty free do‘konlaridan qilgan xaridlaringiz bu qoidalardan mustasno hisoblanadi. Bunday tovarlarga suyuqlik hajmi bo‘yicha cheklov qo‘llanilmaydi, biroq aviakompaniya tomonidan belgilangan qo‘l yuki og‘irligi va o‘lchamlari me’yorlarini yodda tutgan ma’qul. Yodda tuting: aviakompaniya hatto esdalik sovg‘alari solingan ortiqcha xalta uchun ham samolyotga chiqish paytida qo‘shimcha haq to‘lashni so‘rashi mumkin.

Har qanday holatda ham, parvozdan oldin aynan siz uchayotgan aviakompaniyaning talablarini albatta tekshirib ko‘ring, chunki shartlar bir-biridan biroz farq qilishi mumkin.

Bagajga nimalarni topshirish mumkin?

Suyuqliklarga oid qoidalarga mos kelmaydigan barcha mahsulotlarni bagajga topshiring. Agar mahsulotlar ishonchli tarzda qadoqlangan bo‘lsa, “Uzbekistan Airways” aviakompaniyasining bagaj bo‘limida oziq-ovqat tashishga cheklovlari yo‘q. Biroq bu yerda yana uchta muhim omilni hisobga olish kerak: qadoqning butunligi, yaroqlilik muddati va boriladigan mamlakatning bojxona qoidalari.

Agar oson sinadigan shisha banka yoki idish olib ketayotgan bo‘lsangiz, uni albatta yumshoq kiyim yoki pufakchali plyonkaga o‘rab, bagajning o‘rta qismiga joylashtiring. Sovutgichsiz tez ayniydigan mahsulotlarni uzoq parvozlar va bir joydan ikkinchi joyga tranzit parvozlar paytida bagajda olib o‘tmagan ma’qul.

Qanday mahsulotlar suyuqlik hisoblanadi?

Xavfsizlik qoidalariga ko‘ra, nafaqat suv yoki sharbat, balki har qanday gel, pasta, aerozol, losyon va hatto quyuq aralashmalar ham suyuqliklar toifasiga kiradi. Aynan shuning uchun xavfsizlik xizmati pashtet, yumshoq pishloq yoki yogurtni oziq-ovqat sifatida emas, balki alohida e’tibor talab qiluvchi suyuqlik deb baholaydi.

Bu boradagi asosiy qoida quyidagicha: agar mahsulotni salonga olib kirmoqchi bo‘lsangiz, hajmi 100 ml dan oshmasligi kerak. Tekshiruv paytida idish ichidagi suyuqlik miqdoriga emas, balki idishning o‘z hajmiga qaraladi. Katta idishda atigi 100 ml suyuqlik qolgan bo‘lsa ham, uni qoldirib ketishga to‘g‘ri keladi, chunki qoidalar qadoqdagi belgilarga (markirovka) asoslanadi. Barcha flakon va bankalarni hajmi 1 litrgacha bo‘lgan bitta shaffof paketga solish kerak.

Agar oziq-ovqatni o‘tkazishlariga shubha qilsangiz, uni shunchaki bagajga topshirishingiz, kichikroq idishga solib qo‘yishingiz yoki barcha zarur narsalarni nazoratdan keyin uchish hududidan sotib olishingiz mumkin.

Samolyotda qanday olib yurish kerak:

Manikyur qaychisini

Suyuqlikni

Mevalarni

Powerbankni

Dori-darmonni

Dezodorantni

Samolyotga qanday mahsulotlarni olib chiqish mumkin emas?

Xavfsizlik nuqtayi nazaridan, samolyot saloniga suyuqliklar, xavfli moddalar yoki o‘tkir asboblarni tashish qoidalarini buzadigan mahsulotlar va buyumlarni olib chiqish man etiladi. Ammo ko‘pincha real qiyinchiliklar parvozning o‘zida emas, balki boriladigan mamlakatga muayyan oziq-ovqatni olib kirishga urinish paytida yuzaga keladi. Xalqaro yo‘nalishlarda odatda quyidagi mahsulotlarga qat’iy cheklovlar qo‘llaniladi:

• go‘sht (shu jumladan, qazi va boshqa turdagi kolbasalar) va go‘sht mahsulotlari;
• sut mahsulotlari (qurt, brinza, qaymoq);
• baliq va tuxum mahsulotlari;
• asal va uy sharoitida tayyorlangan mahsulotlar;
• yangi meva va sabzavotlar va urug‘lar.

Oziq-ovqat va sovg‘alar solingan qo‘l yukingizni uchish darvozasidan (geytdan) muvaffaqiyatli olib o‘tganingiz Istanbul, Dubay yoki Berlindagi bojxona xizmati ham bunga ruxsat berishini anglatmaydi. Agar mahsulotni olib kirish taqiqlangan bo‘lsa, u olib qo‘yiladi va sizga jarima solinishi mumkin.

Sayohatchining asosiy qoidasi: agar sovg‘a sifatida biror oziq-ovqat mahsulotini olib ketayotgan bo‘lsangiz, boradigan mamlakatingizning amaldagi bojxona qoidalarini oldindan tekshirib ko‘ring.

O‘zbekistonga nimalarni olib kirish va nimalarni olib chiqish mumkin emas?

Agar xorijdan sovg‘a-salomlar bilan qaytayotgan bo‘lsangiz, bojsiz olib kirish limitlarini yodda tuting. 2025-yildan boshlab avia yo‘lovchilar uchun bu me’yor 1 000 USD (taxminan 12 mln UZS) dollarini tashkil etadi. Agar xaridlaringiz qiymati bundan yuqori bo‘lsa, boj to‘lashingizga to‘g‘ri keladi.

Oziq-ovqat mahsulotlariga kelsak, O‘zbekistonga cheklangan miqdordagi mahsulotlarni boj to‘lovlarisiz olib kirish mumkin:

• qandolat mahsulotlari — 5 kg gacha;
• shokolad — 5 kg gacha;
• don, yorma, kraxmal va undan tayyorlangan mahsulotlar — 10 kg gacha;
• qayta ishlangan sabzavot va mevalar (konservalar, qoqilar, chipslar va boshqalar), yong‘oqlar — 5 kg gacha;
• tayyor mahsulotlar yoki gazak mahsulotlari — 2 kg gacha;
• alkogolsiz ichimliklar, sharbatlar va spirtli ichimliklar — 2 litrgacha.

Giyohvand va psixotrop moddalarni olib kirish qat’iyan taqiqlanadi. Shuningdek, zavod qadoqlariga ega bo‘lmagan go‘sht va sut mahsulotlari ham taqiqlangan.

O‘zbekistondan nimalarni olib chiqish mumkin emas?

Agar xorijdagi do‘stlaringizni milliy taomlarimiz bilan mehmon qilmoqchi bo‘lsangiz, e’tiborli bo‘ling. O‘zbekistonda katta miqdorda olib chiqish taqiqlangan tovarlar ro‘yxati mavjud. Ammo shaxsiy iste’mol uchun quyidagilarni olib o‘tish mumkin:

• guruch — 3 kg gacha;
• non mahsulotlari — 5 kg gacha;
• go‘sht va go‘sht mahsulotlari — 2 kg gacha;
• shakar, o‘simlik yog‘i — 2 kg gacha;
• yangi uzilgan meva va sabzavotlar va qoqilar — 40 kg gacha.

O‘zbekistondan katta miqdorda don, un va yorma, shuningdek, tirik chorva mollari hamda parrandalarni olib chiqish taqiqlangan.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

Bagaj va qo‘l yukini qanday tashish kerak? O‘zbekistonlik sayyohlar uchun qoida va tavsiyalar

Turli mamlakatlarga nimalarni olib kirish va olib chiqish mumkin emas?

Asosan, turli mamlakatlar bojxonalari go‘sht, sut mahsulotlari, shuningdek, yangi uzilgan sabzavot va mevalarni olib o‘tishni taqiqlaydi. Bu mahsulotlar biologik xavf manbai hisoblanib, kasallik yoki zararkunandalarni tashishi mumkin.

Ba’zan qoidalar yanada qat’iy bo‘ladi — masalan, Avstraliya va Yangi Zelandiyada. Agar Yevropada esdan chiqib qolgan pishloqli sendvich uchun uni shunchaki tashlab yuborishni so‘rashsa, bu yerda sumkadagi oziq-ovqat yoki hatto bir hovuch qurt uchun nafaqat katta jarima to‘lashingiz, balki uchib kelishingiz bilan darhol vizangiz bekor qilinishi ham mumkin. Okeaniya o‘zining yopiq ekotizimini juda qadrlaydi va tashqaridan kelgan har qanday organik mahsulotni potensial xavf manbai deb biladi. Bu mamlakatlarga kirayotganda yo‘lovchi kartasi (IPC) va deklaratsiya (NZTD) sizning asosiy hujjatingizga aylanadi. Agar Zomin tog‘larida sayr qilgan bo‘lsangiz, mahalliy tuproqqa begona bakteriyalarni yuqtirmaslik uchun hatto poyabzalingiz tagidagi kirni ham deklaratsiyada to‘g‘ri qayd etishingiz kerak.

Agar biror mahsulot borasida ikkilansangiz, uni o‘zingiz bilan olmang yoki bojxona xodimiga hammasini to‘liq deklaratsiya qilishga va zarur bo‘lsa, tortishuvlarsiz topshirishga tayyor turing.

Rossiya

Rossiyaga 5 kg gacha o‘simlik mahsulotlari va shuncha miqdorda hayvonot mahsulotlarini olib kirish mumkin, lekin bir muhim jihati bor. Barcha go‘sht va sut mahsulotlari — xoh qazi, xoh qurt yoki pishloq bo‘lsin — albatta, yorlig‘i o‘qiladigan zavod qadoqlarida bo‘lishi shart. Chorsudan olingan, markirovkasiz uy delikateslarini bojxona, katta ehtimol bilan, olib qo‘yadi va o‘sha joyning o‘zida yo‘q qilinadi.

Xitoy va Janubiy Koreya

Xitoyga har qanday yangi meva, sabzavot, xom go‘sht va hatto tuxum olib kirish qat’iyan taqiqlangan. Agar bizning quruq mevalarimizni olib ketayotgan bo‘lsangiz, ular danaksiz va faqat germetik yopilgan zavod qadoqlarida bo‘lishi kerak. Janubiy Koreyada ham xuddi shunday qoidalar amal qiladi va aeroportlarda chamadonga yashirilgan bitta nok yoki sosiska mahsulotini ham osongina aniqlay oladigan maxsus o‘rgatilgan itlar ishlaydi. Yangi mahsulotlarni deklaratsiyasiz olib o‘tganingiz uchun sizga jarima solinadi.

BAA va Turkiya

Amirliklarda eng xavflisi — ko‘knori urug‘i. Yuk sumkasidagi ko‘knorili oddiy bulochka uchun nafaqat jarima, balki hatto qamoq jazosi ham qo‘llanilishi mumkin, chunki u yerda ko‘knori giyohvand moddalarga tenglashtiriladi. Turkiyaga bir kilogrammdan ortiq choy, qahva yoki shokolad olib kirish mumkin emas. Boshqa oziq-ovqat mahsulotlarining umumiy og‘irligi 2 kg dan oshmasligi kerak, aks holda bojxona ularni savdo maqsadida olib kirilmoqda deb baholanishi mumkin.

Tailand, Vetnam va Hindiston

Bu mamlakatlarda maxsus xalqaro sertifikatsiz har qanday xom go‘sht va yangi mevalar qat’iy taqiq ostida. Hindistonga faqat qadoqlangan yengil tamaddilar, choy yoki muhrlangan qadoqlardagi ziravorlarni olib kirish mumkin. Tailandda mevalarga alohida ehtiyotkorlik bilan yondashiladi. Samolyot bortidan olingan hatto bitta olma ham qo‘shimcha tekshiruvlarga sabab bo‘lishi mumkin.

Misr

Misr hukumati o‘z dalalariga zararkunandalar kirib kelishidan juda xavotirda, shu sababli har qanday urug‘, ko‘chat yoki hatto bir siqim tuproqni olib kirish qat’iyan man etiladi. Shuningdek, yuk sumkasiga muzlatilgan mahsulotlarni solish mumkin emas — ular issiqda aynish xavfi tufayli potensial xavfli hisoblanadi.

Yevropa Ittifoqi hududi

Yukxaltangizdagi qazi va Urganch pishlog‘i sababli chegarada muammoga duch kelishingiz mumkin. O‘zbekistondan kelayotgan shaxslarga YeI hududiga go‘sht, sut va ulardan tayyorlangan har qanday mahsulotlarni olib kirish taqiqlangan. Istisnolar faqat og‘irligi 2 kg dan kam bo‘lgan bolalar aralashmalari, maxsus ozuqalar va tibbiy mahsulotlar uchun ko‘zda tutilgan. Biroq, ular ham zavod qadoqlarida bo‘lishi shart.

Buyuk Britaniya

Non, pechenye, shokolad va makaron mahsulotlarini muammosiz olib o‘tish mumkin. Go‘sht, sut mahsulotlari, baliq va urug‘larga esa alohida qat’iy cheklovlar joriy etilgan. 2025-yildan qoidalar yanada qat’iylashdi: endi hatto Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan kelgan yo‘lovchilarga ham sendvich, pishloq va kolbasa olib kirish taqiqlangan. Bu qoida qadoq turidan qat’i nazar amal qiladi va hatto duty free do‘konlaridan sotib olingan tovarlarga ham taalluqlidir.

AQSh

Qat’iy veterinariya me’yorlari tufayli AQShga olib kirishda asosiy taqiq go‘sht va har qanday go‘sht mahsulotlariga qo‘yilgan. Shuningdek, deyarli barcha yangi meva va sabzavotlar, urug‘lar va tuproq butunlay taqiqlangan. AQShda eng jiddiy qoidabuzarlik mahsulotni olib o‘tishning o‘zi emas, balki uni yashirishga urinish hisoblanadi. Agar bojxona deklaratsiyasida oziq-ovqat borligini to‘g‘ri ko‘rsatsangiz, xodim uni tekshiradi va sizga hech qanday jarima solmasdan, taqiqlangan narsalarni olib qoladi. Ammo mahsulotlar haqida ma’lum qilmasangiz va yukingizdan hech bo‘lmaganda bitta meva yoki bir bo‘lak go‘sht topilsa, sizga odatda 300–500 USD (taxminan 4–6 mln UZS) dollari jarima solinadi, ayrim hollarda esa ma’muriy jarima 10 ming USD (taxminan 121 mln UZS) gacha oshishi mumkin.

Samolyotda spirtli ichimliklarni olib o‘tish mumkinmi?

Spirtli ichimliklarni alohida ko‘rib chiqish kerak, chunki bu yerda bir vaqtning o‘zida ham suyuqliklar, ham xavfli yuklarni tashishga oid qoidalar amal qiladi. Ko‘pincha alkogol ichimliklarning quvvatini hisobga olgan holda faqat bagajda olib o‘tish mumkin:

• Quvvati 24% gacha. Pivo, vino yoki past alkogolli likyorlarni olib o‘tishda odatda cheklovlar bo‘lmaydi. Biroq ruxsat etilgan bagaj vazni hamda boriladigan mamlakatning bojxona me’yorlarini yodda tuting.
• Quvvati 24% dan 70% gacha. Bu toifaga aksariyat quvvati yuqori ichimliklar — aroq, konyak, viski kiradi. Bagajda har bir yo‘lovchiga ikki litrgacha olib o‘tish mumkin, biroq spirtli ichimlik zavodning muhrlangan qadoqlarida bo‘lishi shart.
• Quvvati 70% dan yuqori. Bunday quvvatdagi ichimliklarni (masalan, absentning ayrim turlarini) har qanday usulda tashish taqiqlanadi.

Qo‘l yukiga spirtli ichimliklarni suyuqliklar uchun belgilangan umumiy qoidalar asosida olish mumkin. Nazoratdan o‘tgandan so‘ng duty-free do‘konidan qilingan xaridlar bundan mustasno. Bunday shishalar maxsus muhrlangan paketga (STEB) solingan bo‘lsa va cheki paket ichiga solingan yoki tashqarisiga yopishtirilgan bo‘lsa, ularni salonga olib kirish mumkin. STEB paketini bortga olishga ruxsat etiladi, lekin unutmangki, paket parvoz yakunigacha ochilmasligi kerak.

Qo‘l yukida bolalar va shifobaxsh ozuqalarni qanday olib o‘tish kerak?

Agar bola bilan uchayotgan bo‘lsangiz, parvoz vaqtida qancha zarur bo‘lsa, shuncha suv, aralashma yoki pyure olishingiz mumkin. Idishchalarning hajmi 100 ml dan oshishi mumkin. Masalan, “Uzbekistan Airways” aviakompaniyasida yo‘lovchiga parvoz vaqtida zarur bo‘lgan bolalar suti, ozuqasi va parhez mahsulotlari uchun istisno mavjud. Lekin me’yorni ham unutmang: agar uch soatlik parvozga 10–12 ta pyure idishchasini olib o‘tmoqchi bo‘lsangiz, xavfsizlik xizmati xodimlari buni ortiqcha deb hisoblab, zaxiraning bir qismini bagajga topshirishni so‘rashi mumkin.

Shifobaxsh ozuqalarga kelsak, masalan, qandli diabetga chalingan insonlar uchun mo‘ljallangan mahsulotlarni ham parvoz uchun yetarli miqdorda salonga olib kirish mumkin. Biroq bu holda ushbu mahsulotlar sog‘lig‘ingiz uchun hayotiy zarur ekanini tasdiqlovchi tibbiy xulosa yoki retseptni oldindan tayyorlab qo‘yish muhim. Agar xalqaro reysni rejalashtirayotgan bo‘lsangiz, xorijiy aeroportlarda tekshiruv vaqtida uzoq tushuntirishlarga hojat qolmasligi uchun ushbu hujjatlarning ingliz tilidagi tasdiqlangan tarjimasini qildirib oling.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

Samolyotda qanday taomlar berishadi va u yerga ovqat qayerdan keladi

Yengil tamaddi uchun nima olgan ma’qul?

Parvoz uchun eng amaliy tanlov — oqib ketmaydigan va muzlatkichda saqlashni talab qilmaydigan ixcham, qattiq mahsulotlardir. Oddiy reys uchun pechenye, noncha, batonchalar, quruq mevalar, yong‘oqlar, konfet va shokolad eng yaxshi variant sanaladi. Shuningdek, salonga oddiy pishiriq yoki sendvichni bemalol olib kirish mumkin. Bunday oziq-ovqatni olib yurish qulay, u xavfsizlik xizmatida ortiqcha savollar tug‘dirmaydi va deyarli hech qachon suyuqliklarga oid qoidalarning bahsli talqiniga tushmaydi.

Agar reysingiz xalqaro bo‘lsa, yengil tamaddi tanlashga yanada jiddiyroq yondashish lozim. Boriladigan mamlakatning amaldagi me’yorlarini oldindan tekshirmagan bo‘lsangiz, go‘sht, uy sut mahsulotlari, yangi meva va sabzavotlarni olib o‘tmaslik ma’qul.

Qisqacha: yo‘lovchi nimalarni yodda tutishi muhim?

• Odatda samolyotga o‘z ovqatingizni olib o‘tishingiz mumkin, lekin qoidalar ikki bosqichga bo‘linadi: aeroportdagi ko‘rik va boriladigan mamlakatdagi cheklovlar.
• Salonga qattiq va quruq mahsulotlarni olib kirgan ma’qul. Oqadigan yoki surkaladigan har qanday narsa deyarli shubhasiz suyuqliklarga oid qoidalar doirasiga kiradi.
• Agar idishning hajmi 100 ml dan ortiq bo‘lsa, hatto yarmi bo‘sh bo‘lsa ham, ko‘rikdan o‘tkazilmaydi. Bolalar ozuqasi, shifobaxsh va parhez mahsulotlari bundan mustasno.
• Qo‘l yukida spirtli ichimliklarga faqat suyuqliklar uchun umumiy qoidaga binoan yoki duty-free do‘konining muhrlangan paketidagina ruxsat beriladi. Quvvati 70% dan yuqori bo‘lgan spirtli ichimliklarni bortga olib kirish mumkin emas.
• Xalqaro reyslarda oziq-ovqat mahsulotlarini, ayniqsa, go‘sht, sut mahsulotlari, baliq, asal, meva va sabzavotlarni olib kirish qoidalarini oldindan tekshirib ko‘ring.

Agar muayyan bir taomni o‘zingiz bilan olib o‘tish mumkinligiga shubhalansangiz, aviakompaniyangiz veb-sayti, jo‘nash aeroporti qoidalari va boriladigan mamlakatning amaldagi bojxona me’yorlarini o‘rganib chiqing. Bu asab, vaqt va pulingizni tejaydi.