Italiyada magistratura: qanday qilib La Sapienzaga o‘qishga kirganim va Rimdagi hayot haqida nimalarni bilish kerak
O‘zbekistonlik talaba o‘qishga kirish uchun nimalar kerak bo‘lgani, firibgarlarga aldanib qolmasdan uy-joyni qanday topish mumkinligi va ko‘chib borgandan so‘ng qanday hujjatlarni rasmiylashtirish lozimligi haqida so‘zlab beradi.
Salom, mening ismim Komila, chet elda o‘qish fikri menda bolaligimdayoq paydo bo‘lgan va o‘shandan beri meni tark etmagan. Magistraturani Yevropadan izlashga qaror qildim va oxir-oqibat Italiyani tanladim. Bu yerda talabalar uchun yaxshi sharoitlar yaratilgan, ayniqsa, moda va kreativ industriyalarga qiziquvchilar uchun bu mamlakat juda mos keladi.
Stipendiyani qanday qo‘lga kiritganim, Rimda turar joy, oziq-ovqat va transport qancha turishi, talabalar qayerda qo‘shimcha ishlashi hamda qanday qiyinchiliklarga duch kelganim haqida so‘zlab beraman.
Nima uchun Italiya va La Sapienzani tanladim
Men bir nechta universitet orasidan tanladim. Rimdagi Sapienza Università di Roma (La Sapienza) Fashion Studies va Business Management dasturlari ko‘proq qiziqtirdi. Bundan tashqari, Rimdagi Tor Vergata universitetining (Università degli Studi di Roma Tor Vergata) Marketing and Sales hamda Bolonya universitetining (Università di Bologna) Fashion Studies yo‘nalishlariga ham hujjat topshirdim.
Meni Bolonyadan tashqari barcha universitetlarga qabul qilishdi. Kreativ sohalarda rivojlanishni xohlaganim uchun La Sapienzadagi Fashion Studies yo‘nalishini tanladim. Men nafaqat dasturga, balki universitetning o‘ziga ham e’tibor qaratdim: La Sapienza — Italiyaning yetakchi oliygohlaridan biri.
La Sapienzaga kirish uchun nimalar kerak bo‘ldi
Bakalavriatni G. V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universitetining Toshkent filialida «Xalqaro savdo» yo‘nalishi bo‘yicha tamomlaganman. Uning Fashion Studiesga aloqasi yo‘q va o‘qishga kirishda buni hisobga olishga to‘g‘ri keldi, chunki bunday baza bilan raqobatlashish qiyinroq. Shu sababli motivatsion xat va portfolio eng muhim rol o‘ynaydi: ularda nima uchun sohani o‘zgartirishga qaror qilganingizni tushuntirib berish kerak. Portfoliomda o‘zimning ijodiy loyihalarimni ko‘rsatdim va ular bu mavzuga bo‘lgan qiziqishim tasodifiy emasligini isbotlashga yordam berdi. Shuningdek, IELTS sertifikati (kamida 6.0 ball) ham talab etiladi. Tayyorgarlikni 2022-yil dekabr oyida, o‘qish boshlanishidan taxminan bir yil oldin boshladim.
Mening dasturim ingliz tilida o‘qitiladi, shuning uchun o‘qishda menga italyan tili kerak bo‘lmadi. Rimda faqat ingliz tilini bilgan holda ham bemalol o‘qish va yashash mumkin, ayniqsa, muloqot doirangiz asosan chet ellik talabalardan iborat bo‘lsa. Biroq kundalik hayotda — maishiy masalalarni hal qilish, uy egalari bilan gaplashish yoki davlat idoralariga murojaat qilishga to‘g‘ri kelganda italyan tili baribir qo‘l keladi. Mahalliy aholining hammasi ham ingliz tilida gaplashavermaydi.
Hozir Sapienzaga qanday kirish mumkin
O‘zbekistonlik abituriyentlar Sapienza’ning ingliz tilidagi dasturlariga ikki bosqichda o‘qishga kiradi. Dastlab MoveIn platformasida birlamchi saralashdan o‘tish kerak. So‘rov ma’qullangach, talaba vizasi kerak bo‘lganlar Universitaly portalida ro‘yxatdan o‘tishi lozim.
Xorijiy diplom universitet tomonidan alohida tekshiriladi: u avtomatik ravishda tan olinmaydi. Har bir dastur bo‘yicha qo‘shimcha talablar bo‘lishi mumkin. Amaldagi qoidalar saytda e’lon qilinadi.
O‘qish qanday tashkil etilgan va nima uchun magistratura 3 yilga cho‘zildi
Men 2023/2024-o‘quv yilida o‘qishga kirdim va magistraturani 2026-yil dekabr oyida tugatishni rejalashtiryapman. Dastur ikki yilga mo‘ljallangan, lekin mening o‘qishim ko‘proq vaqt oldi: Yevropa Ittifoqining Erasmus+ talabalar almashinuvi dasturi bo‘yicha Berlinga ketdim. Rimdagi ikkita fanni keyinchalik Berlinda topshirish uchun ataylab yopmay qoldirdim. Shu tariqa yana bir mamlakatda yashab ko‘rdim va boshqa ta’lim tizimi qanday ishlashini bilib oldim.
La Sapienzada o‘qish qiyin bo‘lmadi va qiziqarli kechdi. Dastur menga yoqdi, garchi hamma fanlar ham birdek qiziqtirmagan bo‘lsa-da: bu yerda nazariya juda ko‘p, amaliyot esa yetishmasdi. Ta’lim jarayonini ko‘p jihatdan talabaning o‘zi shakllantiradi. Har bir semestr boshida Study Plan (o‘quv rejasi) tuzish kerak. Har bir fanning nomi yonida uning qachon — qaysi kun va soatlarda o‘tilishi ko‘rsatilgan bo‘ladi.
Men asosan marketingga oid fanlarni tanladim: bu sohada allaqachon tajribam bor edi va u menga yaqin. Dars jadvalini universitetga haftada uch marta boradigan qilib tuzdim. Shu kunlari darslarga taxminan to‘rt soat, ya’ni haftasiga 12 soatcha vaqt ketardi. O‘qishga kirganingizdan so‘ng Infostud – Sapienzadagi talabalar portalidan foydalana olasiz. U orqali imtihonlarga yozilish, o‘quv rejasi va baholarni ko‘rish mumkin.
Ta’lim kredit tizimiga asoslangan. Muvaffaqiyatli topshirilgan har bir fan uchun kredit (odatda oltita) beriladi. Bir yilda 60 ta, ya’ni semestriga taxminan 30 ta kredit to‘plash kerak. Imtihonlar 18 dan 30 ballgacha bo‘lgan shkala bo‘yicha baholanadi, bunda 18 — minimal o‘tish balli hisoblanadi.
Dasturda amaliyot o‘tash ko‘zda tutilmagan — ularning o‘rnini amaliy mahorat darslari bosadi. Shulardan birini Hunter moda jurnalining kreativ direktori bilan birgalikda o‘tkazdik va yakunda o‘z jurnalimizni nashr etdik. Bu men uchun butun o‘qish davrimdagi eng qimmatli amaliy tajriba bo‘ldi.
O‘zbekistondagi o‘qish bilan solishtirganda, asosiy farq — mustaqillik darajasida. Italiyada o‘qish qiyinroq deb aytolmayman, shunchaki tizim boshqacha yo‘lga qo‘yilgan. Bu yerda hech kim muddatlarni eslatib turmaydi va hamma narsaga ulgurgan-ulgurmaganingizni nazorat qilmaydi. Dars jadvali, ishlarni topshirish muddatlari va imtihon sanalarini mustaqil topib, yozib borishingiz kerak. Agar biror narsani e’tibordan chetda qoldirsangiz, muammolar semestr oxirida — sessiyada yuzaga chiqadi. Shuning uchun bu yerda eng muhimi — o‘zini o‘zi intizomga o‘rgatish va jarayonni o‘z vaqtida nazoratga olishni bilishdir.
7 600 yevrolik stipendiya: DiSCo Lazio stipendiyasi qanday to‘lanadi?
Italiyada o‘qishning asosiy afzalliklaridan biri — bu stipendiya. U barcha xarajatlarni qoplamasa-da, hayotni sezilarli darajada yengillashtiradi. Mening holatimda stipendiya tufayli kontrakt to‘lovi undirilmagan. O‘qish davomida men Latsio hududidagi oliy o‘quv yurtlari talabalarini qo‘llab-quvvatlovchi DiSCo Lazio agentligidan stipendiya olardim. Mening holatimda to‘lov miqdori bir o‘quv yili uchun 7 600 EUR (taxminan 101 mln UZS) tashkil etgan.
DiSCo Lazio stipendiyasini qanday olish mumkin?
DiSCo Lazio stipendiyasiga xorijiy talabalar ham ariza topshirishi mumkin. Saralash jarayonida oila daromadiga, to‘lovlarni davom ettirishda esa o‘zlashtirish ko‘rsatkichlariga qaraladi. Ariza DiSCo Lazio saytida onlayn tarzda topshiriladi. 2026-yilda hujjatlar 22-iyulgacha qabul qilingan.
Stipendiya bir necha qismda to‘lanadi. 2026/2027-o‘quv yili uchun stipendiyaning ikkinchi qismini olish uchun birinchi kurs talabalari 2027-yil 10-avgustga qadar kamida 30 ta o‘quv kreditini — topshirilgan fanlar uchun beriladigan ballarni to‘plashi kerak. Agar 30-noyabrgacha ulgurilsa, to‘lov miqdori ikki baravarga qisqartiriladi. Shart bu muddatgacha ham bajarilmasa, stipendiya bekor qilinishi va pulni qaytarish talab etilishi mumkin.
Muddatlar va qoidalar har yili o‘zgarib turadi. Dolzarb shartlarni DiSCo Lazio rasmiy saytidan tekshiring.
Stipendiya pullari darhol tushmaydi, shuning uchun dastlabki paytda shaxsiy jamg‘armalarga tayanishga to‘g‘ri keladi.
Xona uchun 600 yevro va soxta e’lonlar: Rimda uy qidirayotganda nimalarga tayyor turish kerak?
O‘qishga kirganimdan keyin eng qiyini uy-joy masalasini hal qilish bo‘ldi. Rimda ariza o‘z vaqtida topshirib ham, talabalar yotoqxonasidan joy ololmaslik mumkin. Menga joy ajratishdi. Lekin ikki kishilik xonada yotoqxonani xonadosh bilan bo‘lishishni istamaganim uchun alohida uy ijaraga olishga qaror qildim. Yotoqxona pullik, uning to‘lovi stipendiyadan chegirib qolinadi, shu bois stipendiat pulni to‘liq ololmaydi. Joy qancha turishini aniq bilmayman, chunki undan voz kechganman. Mening stipendiyamdan hech narsa ushlab qolinmagan.
Rimda yaxshi uy-joy topish oson emas: qulay hududlardagi yaxshi ta’mirlangan uylar qimmat — 1 000 EUR (taxminan 13 mln UZS)dan boshlanadi, ijara bozorida esa tanlov imkoniyati cheklangan. Hozir alohida xona oyiga taxminan 500–700 EUR (taxminan 7–9 mln UZS)ga tushadi. Narx tumanga, xonadon holatiga va shartnoma shartlariga bog‘liq, kommunal to‘lovlar esa ko‘pincha alohida to‘lanadi.
Bir necha marta uy qidirishimga to‘g‘ri keldi. Telegram kanallari va WhatsApp guruhlariga yozdim, saytlardagi e’lonlarni ko‘zdan kechirdim, tanishlarimdan surishtirdim. Birinchi xonani Telegramdagi e’lon orqali topdim. Ma’lum bo‘lishicha, men yozishgan odam rieltor ekan, unga 200 EUR (taxminan 3 mln UZS) komissiya to‘lashimga to‘g‘ri keldi. Ikkinchi xonani esa tanishlar orqali topdim: dugonam yashaydigan kvartirada joy bo‘shab qoldi va men shunchaki o‘sha yerga ko‘chib o‘tdim.
Uy egalari xonadonni doimiy ish joyi va yashash guvohnomasiga ega bo‘lganlarga bajonidil ijaraga berishi vaziyatni yanada murakkablashtiradi. Tasdiqlangan daromadi bo‘lmagan talabaning kelishishi ancha qiyin, shuning uchun uy qidirishni oldindan — o‘qish boshlanishidan uch-to‘rt oy avval boshlagan ma’qul.
Xonani Telegram va WhatsApp’dagi maxsus guruh va kanallar, shuningdek, Spotahome va Immobiliare.it saytlari orqali qidirish mumkin. Rimda firibgarlar tez-tez uchrab turadi: ular mavjud bo‘lmagan kvartiralar haqida e’lonlar joylaydi yoki uyni ko‘rmasingizdan oldin depozit (garov puli) o‘tkazib berishni so‘raydi. Pulni yo‘qotib qo‘ymaslik uchun quyidagi oddiy qoidalarga amal qiling:
- uyni shaxsan borib ko‘ring, agar hali Rimda bo‘lmasangiz, tanishlaringizdan borib ko‘rishni iltimos qiling yoki uy egasi xonani ko‘rsatishi uchun videoqo‘ng‘iroq haqida kelishib oling;
- mulkdorning hujjatlarini tekshiring va shartnomani diqqat bilan o‘qing;
- faqatgina rasm va yozishmalarga tayanib, oldindan to‘lov o‘tkazmang.
Agar xonani oldindan topa olmasangiz, dastlabki kunlar uchun xostel band qilib turishingiz mumkin. Umumiy xonadagi bitta joy kechasiga taxminan 30–45 EUR (taxminan 400–600 ming UZS) turadi, shuning uchun bir hafta yashash taxminan 200–300 EUR (taxminan 3–4 mln UZS)ga tushadi. Bu xarajatlarni birinchi oylik byudjetga kiritib qo‘ygan ma’qul.
Rimda yashash qanchaga tushadi
Rimda yashash uchun oyiga o‘rtacha 1 200 EUR (taxminan 16 mln UZS) atrofida sarflayman. Bu yirik xaridlar va restoranlarga tez-tez borishni o‘z ichiga olmagan asosiy byudjet: stipendiya ushbu xarajatlarning faqat bir qismini qoplaydi.
Asosiy oylik xarajatlarim:
- xona ijarasi — 600 EUR (taxminan 8 mln UZS);
- kommunal xizmatlar — 100 EUR (taxminan 1 mln UZS);
- oziq-ovqat — 300 EUR (taxminan 4 mln UZS);
- yo‘l chiptasi — 35 EUR (taxminan 466 ming UZS);
- aloqa — 15 EUR (taxminan 200 ming UZS);
- tibbiy sug‘urta — 35 EUR (taxminan 466 ming UZS);
- boshqa/shaxsiy xarajatlar — 115 EUR (taxminan 2 mln UZS).
Italiyada oziq-ovqat mahsulotlari, albatta, Toshkentdagidan qimmatroq, lekin farqi unchalik katta emas. Talabalar oshxonasidan kamdan-kam foydalanardim, chunki u uydan uzoqda joylashgan edi, shu sababli deyarli har doim ovqatni o‘zim pishiraman.
Bir oylik shahar yo‘l chiptasi 35 EUR (taxminan 466 ming UZS) turadi. 26 yoshgacha bo‘lgan talabalar uchun yillik abonement olgan foydaliroq: oila daromadiga qarab 130–150 EUR (taxminan 2–2 mln UZS), ya’ni oyiga 12 EUR (taxminan 160 ming UZS)dan tushadi. Rimda doimiy ro‘yxatdan o‘tmaganlarga esa bunday abonement faqat DiSCo stipendiyasini olsa yoki uning yotoqxonasida yashasagina sotiladi. Xarid qilishdan oldin shartlarni Rim shahar transport kompaniyasi — ATAC saytidan tekshirib ko‘ring.
Eng ko‘p pul birinchi oyda ketadi: ijara to‘loviga garov puli va rieltorlik komissiyasi ham qo‘shiladi. Birinchi oydagi xarajatlarim quyidagicha bo‘lgan:
Xarajatlar turi | Summa |
|---|---|
| Xona ijarasi | 600 EUR (taxminan 8 mln UZS) |
| Garov puli | 600 EUR (taxminan 8 mln UZS) |
| Vositachi haqi | 200 EUR (taxminan 3 mln UZS) |
| Kommunal to‘lovlar | 50 EUR (taxminan 666 ming UZS) |
| Oziq-ovqat va shaxsiy xarajatlar | taxminan 500 EUR (taxminan 7 mln UZS) |
| Transport | 35 EUR (taxminan 466 ming UZS) |
| Aloqa | 20 EUR (taxminan 267 ming UZS) |
| Tibbiy sug‘urta | 35 EUR (taxminan 466 ming UZS) |
| Jami | около 2 040 EUR (taxminan 27 mln UZS) |
Xarajatlar turi | Summa |
|---|---|
| Xona ijarasi | |
| Garov puli | |
| Vositachi haqi | |
| Kommunal to‘lovlar | |
| Oziq-ovqat va shaxsiy xarajatlar | |
| Transport | |
| Aloqa | |
| Tibbiy sug‘urta | |
| Jami |
Vositachiga 200 EUR (taxminan 3 mln UZS) to‘ladim, lekin har kimning sharti har xil, uyni esa usiz ham topish mumkin. Birinchi oyga zaxirasi bilan 2 500 EUR (taxminan 33 mln UZS) mo‘ljallab olgan ma’qul.
Viza, yashash guvohnomasi va sug‘urta
Italiyada o‘qish uchun O‘zbekiston fuqarolariga milliy talabalik vizasi kerak bo‘ladi. Buning uchun konsullik yig‘imi — 50 EUR (taxminan 666 ming UZS). Yetib borgach, 8 ish kuni ichida permesso di soggiorno (yashash uchun ruxsatnoma) olishga ariza topshirish zarur. U ko‘pi bilan bir yilga beriladi va keyinchalik uzaytiriladi. Jarayonni agentlik orqali rasmiylashtirganim uchun tafsilotlarga to‘xtalmayman. Amal qilish muddatlari, hujjatlar ro‘yxati va yig‘imlar haqidagi eng so‘nggi ma’lumotlarni Italiya politsiyasining rasmiy saytidan ko‘rgan ma’qul.
Talabalik vizasi uchun hisobda qancha pul ko‘rsatish kerak?
2026/2027-o‘quv yilida Italiya universitetida o‘qish vizasini olish uchun hisobingizda birinchi o‘quv yiliga kamida 10 ming EUR (taxminan 136 mln UZS), shuningdek, qaytish chiptasiga yetarli mablag‘ borligini tasdiqlashingiz lozim. Bu viza to‘lovi yoki sarflanishi shart bo‘lgan summa emas: gap o‘qish davrida o‘zingizni moddiy ta’minlay olishingizni isbotlash haqida ketmoqda. Italiyaning Toshkentdagi elchixonasi qanday bank ko‘chirmalari va daromadlar to‘g‘risidagi hujjatlar qabul qilinishini alohida belgilab qo‘ygan. Hujjat topshirishdan oldin talablarni saytda tekshirib oling.
Italiyada davlat tibbiy sug‘urtasi yiliga 700 EUR (taxminan 9 mln UZS)dan boshlanadi, biroq talablarga javob bersa, talabalarga xususiy sug‘urta ham bo‘laveradi. Care Concept kompaniyasining sug‘urtasiga oyiga 35 EUR (taxminan 466 ming UZS) to‘layman.
O‘qish paytida qo‘shimcha ishlash mumkinmi?
Italiyada yashash uchun guvohnoma bilan talabaga haftasiga 20 soatgacha, yiliga 1 040 soatdan oshmagan holda ishlashga ruxsat beriladi. Shaharda qo‘shimcha ish topishning to‘liq imkoni bor. Talabalar ko‘pincha ofitsiant, enaga yoki itlarni sayr qildiruvchi bo‘lib ishga kirishadi. Masalan, ayrim rimlik oilalar farzandlari kichikligidan tilni amalda o‘rganishi uchun ular bilan ingliz tilida gaplashadigan enagani atayin izlashadi.
Kafe, restoran va mijozlar bilan doimiy muloqot qilinadigan boshqa joylarda ishlash uchun italyan tilini hech bo‘lmaganda boshlang‘ich darajada bilish maqsadga muvofiq. Ayrim bo‘sh ish o‘rinlari uchun A2 darajasi yetarli, lekin yakuniy talablar har doim ish beruvchiga va aniq vazifalarga bog‘liq bo‘ladi.
O‘qish davomida O‘zbekistondagi ish beruvchilarim uchun rasman masofadan ishlashda davom etdim. Ular bilan bu tartibda ishlashni oldindan kelishib olgan edik, ish jadvalini esa o‘zim tuzib, darslarimga moslashtirardim.
O‘qish menga nima berdi?
Boshqa davlatga ko‘chib o‘tish faqat o‘qish, yangi tanishlar va sayohatlardangina iborat emas. Orzularda hammasi osonroq va romantikroq ko‘ringandi. Amalda esa katta shaharda yashashning o‘zi bo‘lmaydi. Uy topish men o‘ylagandan qiyinroq bo‘lib chiqdi, xarajatlar esa deyarli har doim kutilganidan ko‘proq bo‘ladi. Gavjum joylarda va transportda hushyorroq bo‘lishga, buyumlaringizni ehtiyot qilishga to‘g‘ri keladi. Yolg‘izlik va uy sog‘inchi dastlabki kunlarda emas, balki yangilik hissi o‘tib, odatiy kunlar boshlanganda yopirilib keladi. Bu tuyg‘u butunlay yo‘qolmaydi, lekin vaqt o‘tishi bilan biroz bosiladi. Ko‘plab yirik shaharlarda hayot shu tarzda kechadi va Rim ham bundan mustasno emas. Vaqt o‘tishi bilan inson ko‘nikadi va moslashishni o‘rganadi.
Aynan shunday qiyinchiliklar insonga ko‘p narsani o‘rgatadi. Umuman olganda, muhojirlik insonning nimalarga qodir ekanini yaxshi ko‘rsatadi. U haqiqiy hayot maktabiga aylanishi mumkin. Kuchli va zaif tomonlaringizni yaxshiroq tushuna boshlaysiz, tezroq moslashishni va avvallari dovdirab qolishing mumkin bo‘lgan vaziyatlarda yechim topishni o‘rganasiz. Ba’zida esa o‘zingda ilgari xayolingga ham kelmagan qobiliyatlarni kashf etasan.
Bularning bari shunga arziydimi? Shubhasiz, ha. Men uchun eng qadrlisi — dunyo siz o‘rganib qolgan muhitda yashaganingizda ko‘ringanidan ko‘ra ancha kengroq ekanini anglab yetish. O‘qishni tugatib, uyga qaytgan taqdiringizda ham, bu tajriba siz bilan bir umrga qoladi va kelajakda hayotingizni qanday qurishingizga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi.
