Birinchi marta uchayotgan bo‘lsangiz, aeroportda va samolyot bortida nima qilish kerak

Birinchi marta uchayotgan yo‘lovchi uchun aeroport yo‘riqnomasi yo‘q kvestga o‘xshaydi: qayerdadir poyabzalni yechishni, qayerdadir noutbukni chiqarishni so‘rashadi, tabloda esa mayda yozuvli qirqta qator ko‘rinadi. Ushbu maqolada ilk bor parvoz qilayotganlar uchun barcha bosqichlarni ko‘rib chiqamiz: hujjatlarni tayyorlashdan tortib, notanish shahardagi terminaldan chiqib olguncha bo‘lgan jarayonlar.

Parvozgacha nimalar qilish kerak

Sayohat ortiqcha asabbuzarliksiz o‘tishi uchun tayyorgarlikni oldindan boshlab, uni bir necha bosqichga bo‘lib olgan ma’qul.

Hujjatlar masalasini hal qilish

O‘zbekiston ichidagi reyslar uchun ID-karta yoki pasport kerak bo‘ladi. Ichki reyslarda shaxsni tasdiqlovchi elektron hujjat ham qabul qilinadi — uni ro‘yxatdan o‘tish peshtaxtasida my.gov.uz ilovasidagi elektron hujjat orqali ko‘rsatish mumkin. Qog‘oz nusxalar, skrinshotlar va fotosuratlar qabul qilinmaydi: faqat rasmiy ilovadagi elektron hujjatning o‘zi qabul qilinadi.

Chet elga chiqish uchun xorijga chiqish pasporti talab etiladi. Yagona istisno — Qirg‘iziston: bu davlatga o‘zbekistonliklar ID-karta bilan bora oladi. Xorijga chiqish pasportini qanday rasmiylashtirish haqida alohida yo‘riqnomada yozganmiz.

Oldindan nimalarni tekshirish lozim:

• Xorijga chiqish pasportining amal qilish muddati. Ko‘pgina mamlakatlar pasportning amal qilish muddati olti oydan kam qolgan bo‘lsa, mamlakatga kirishga ruxsat bermaydi. Ayrim davlatlar bu muddatni kirish sanasidan, boshqalari esa chiqish sanasidan boshlab hisoblaydi. Shuningdek, pasportda bo‘sh sahifalar qolgan-qolmaganini ham tekshiring. Masalan, Shengen vizasiga ariza topshirishda kamida ikkita bo‘sh sahifa talab qilinadi.
• Viza kerakmi va uni rasmiylashtirish qancha vaqt oladi. Agar kerak bo‘lsa, hujjatlarni safardan kamida bir-ikki oy oldin topshiring. O‘zbekistonliklar uchun vizasiz mamlakatlar ro‘yxatini alohida keltirib o‘tganmiz.
• Ayrim mamlakatlarning alohida talablari. Masalan, Malayziyaga borishda uchib kelishdan ko‘pi bilan uch kun oldin MDAC raqamli kelish kartasini to‘ldirish shart. Gruziyaga esa tibbiy sug‘urta kerak, busiz mamlakatga kiritilmasligingiz mumkin. Talablarni elchixonalarning rasmiy saytlaridan tekshiring.
• Bolalar uchun qoidalar. Ular bolaning yoshiga, kim bilan uchayotganiga va aviakompaniyaga bog‘liq bo‘ladi. Masalan, Uzbekistan Airways 15 yoshga to‘lmagan O‘zbekiston fuqarosi bo‘lgan bolalarni chet elga kuzatuvchisiz olib ketmaydi. 15–17 yoshdagi o‘smirlar esa ota-onaning notarial tasdiqlangan roziligi bo‘lsa, yolg‘iz ucha oladi. Chipta sotib olishdan oldin aviakompaniya qoidalari bilan tanishib chiqing.

Pasport nusxasini elektron pochtangizga va yaqinlaringizdan biriga yuborib qo‘ygan ma’qul. Sug‘urtani ham rasmiylashtirgan yaxshi: agar boshqa mamlakatda biror noxush holat yuz bersa, sug‘urta xarajatlarni joyida to‘lagandan ko‘ra ancha arzonga tushadi.

Yuklarni yig‘ishtirish

Reysga nimalarni ola bilishingiz tarifga bog‘liq: faqat qo‘l yukimi yoki qo‘shimcha chamadon hammi. Bepul yuk me’yorlari chiptaning o‘zida hamda aviakompaniya saytidagi jadvalda ko‘rsatilgan.

Qo‘l yuki — bu siz bilan birga samolyot salonida ketadigan yuk: ryukzak, kichikroq sumka, paket yoki ayollar sumkachasi. Odatda unga eng qadrli va eng zarur narsalar solinadi: hujjatlar, texnika, dorilar, powerbank, yegulik. Aviakompaniyaga qarab, qo‘l yuki uchun 5–10 kilogrammgacha ruxsat beriladi. Masalan, Uzbekistan Airways ekonom-klassida — sakkiz kilogramm. Yuk va qo‘l yukini olib o‘tish tartibi haqida alohida yo‘riqnomada so‘z yuritganmiz.

Endi topshiriladigan bagaj haqida. Uni ro‘yxatdan o‘tkaziladigan yuk deb ham atashadi: chamadon ro‘yxatdan o‘tish peshtaxtasida topshiriladi va samolyotning yuk bo‘limida tashiladi. Ko‘pincha ekonom-klassda 23 kilogrammgacha bo‘lgan bitta chamadonni topshirish mumkin, ammo buning uchun bagaj tarifga kiritilgan bo‘lishi kerak. Masalan, Uzbekistan Airways kompaniyasining LITE tarifida bagaj nazarda tutilmagan, SMART va COMFORT tariflarida esa mavjud.

Agar tarifingizda topshiriladigan bagaj bo‘lmasa, bagaj uchun xizmatni oldindan sotib oling.

Suyuqliklar bo‘yicha alohida to‘xtalamiz. O‘zbekiston aeroportlaridan jo‘nab ketayotganda qo‘l yukiga hajmi 100 millilitrdan oshmaydigan idishlardagi suyuqliklarni olish mumkin. Ular umumiy hajmi bir litrgacha bo‘lgan shaffof, ochilib-yopiladigan paketga joylanadi. Har bir yo‘lovchi bitta shunday paket olib kirishi mumkin. Hatto 200 millilitrlik shampun idishi yarmigacha bo‘sh bo‘lsa ham, uni ko‘rikdan o‘tish joyida qoldirishga to‘g‘ri keladi. Dori-darmonlar, bolalar uchun zarur mahsulotlar va parhez taomlari bundan mustasno. Biroq ko‘rik paytida ular parvoz davomida nima uchun kerakligini tushuntirib berish talab etilishi mumkin. Samolyotga qanday suyuqliklarni olish mumkinligi haqida alohida maqolada batafsil ma’lumot berganmiz.

Reysga ro‘yxatdan o‘tish

Onlayn ro‘yxatdan o‘tish parvozdan taxminan bir sutka oldin ochiladi. Ro‘yxatdan o‘tish uchun aviakompaniyaning saytiga yoki ilovasiga kirish, onlayn ro‘yxatdan o‘tish bo‘limini topish hamda chipta raqami yoki bron kodini va familiyani lotincha kiritish lozim. Tizim ma’lumotlarni tekshiradi va ro‘yxatdan o‘tishni davom ettirish imkonini beradi; shu paytda joy tanlash ham mumkin — bu ba’zan bepul, ko‘pincha esa qo‘shimcha haq evaziga bo‘ladi. Reysga onlayn va aeroportda qanday ro‘yxatdan o‘tish haqida batafsil yo‘riqnomada tanishing.

Muhim jihat: O‘zbekistonda onlayn ro‘yxatdan o‘tgandan keyin ham baribir ro‘yxatdan o‘tish peshtaxtasiga borishga to‘g‘ri keladi — qog‘oz ko‘rinishidagi samolyotga chiqish talonini olish va bagaj topshirish kerak bo‘ladi. Shuning uchun onlayn ro‘yxatdan o‘tish navbatda turishdan butunlay xalos qilmaydi, ammo salondagi o‘rningizni tanlash imkonini beradi.

Uzbekistan Airways yo‘lovchilardan ro‘yxatdan o‘tish peshtaxtasiga parvozdan kamida bir soat oldin kelishni talab qiladi. Ayrim reyslarda esa ro‘yxatga olish undan ham ertaroq yopiladi — bu haqda aeroport ma’lumotxonasidan aniqlashtiriladi. Amalda bagajingiz bo‘lsa, 2–3 soat zaxira vaqt hisobga oling, faqat bitta qo‘l yuki bilan va onlayn ro‘yxatdan o‘tilgan bo‘lsa, 90 daqiqa yetarli bo‘ladi.

Yegulik va ko‘ngilochar narsalar haqida o‘ylab ko‘rish

Uch soatdan qisqa reyslarda ovqat berilmaydi. Shuning uchun o‘zingiz bilan quruq va hidsiz yeguliklarni oling: masalan, yong‘oqlar, quruq mevalar, pechenye. Chunki yo‘l, ro‘yxatdan o‘tish va chegaradan o‘tishni (chet elga uchayotgan bo‘lsangiz) hisobga olganda, bir yarim soatlik parvozning o‘zi 5–6 soatgacha vaqtingizni olishi mumkin.

Davomiyligi uch dan olti gacha bo‘lgan reyslarda bitta issiq taom, transatlantik reyslarda esa (masalan, Toshkent — Nyu-York) ikki marta ovqat beriladi.

Ko‘ngilochar mashg‘ulotlar va qulayliklarga kelsak, film va podkastlarni uydan chiqishdan oldin yuklab oling, chunki o‘rindiq suyanchig‘idagi ekranlar hamma samolyotlarda ham yo‘q, bortdagi Wi-Fi esa doim ham ishlayvermaydi. Bo‘yin uchun yostiqcha olishni unutmang, agar bola bilan uchayotgan bo‘lsangiz, uni band qilib turadigan o‘yinchoqlar yoki mashg‘ulotlar tayyorlab qo‘ying.

Pul masalasi va aeroportdan ketish yo‘lini hal qilish

So‘mning chet el valyutalariga nisbatan rasmiy kursini Markaziy bank e’lon qilib boradi. Valyuta ayirboshlash shoxobchalaridagi kursni u bilan solishtirish ancha qulay. Sayohatga odatda dollar olib olinadi: uni deyarli hamma joyda almashtirish mumkin.

Uchib borilgan aeroportda ham ayirboshlash shoxobchalari bor, ammo u yerdagi kurs odatda shahardagiga qaraganda noqulayroq bo‘ladi. Aeroportda faqat mehmonxonaga yetib olish va dastlabki xarajatlar uchun kichikroq miqdorni almashtiring, qolgan asosiy qismini esa shaharga borgach almashtirgan ma’qul.

Aeroportdan mehmonxonagacha qanday yetib olishni oldindan bilib oling. Uchib kelish zalida sizga taksichilar yaqinlashib, xizmatlarini qat’iy taklif qilishlari mumkin. Ularga rozi bo‘lmaganingiz ma’qul: bunday mashinalar odatda rasmiy taksiga yoki ilova orqali chaqiriladigan taksiga qaraganda qimmatroqqa tushadi.

Parvozga qanday kiyinish kerak

Eng yaxshi variant — erkin kiyim, qulay poyabzal hamda qo‘l yukiga solingan tolstovka yoki sharf. Salonda salqin bo‘lishi mumkin, yopinchiq (pled) esa hamma reyslarda ham berilavermaydi.

Aeroportda nima qilish kerak

Reysga kechikmaslik va ortiqcha asabiylashmaslik uchun harakat rejasini oldindan bilib olish lozim. Aeroportga yetib borgach, quyidagilarni bajarish kerak.

1-qadam: to‘g‘ri terminalga kelish

Bu Toshkentda eng ko‘p adashiladigan jihatdir. Agar xorijga uchayotgan bo‘lsangiz, parvoz «Toshkent-2» terminalidan amalga oshiriladi. «Toshkent-3» esa ichki reyslar terminali bo‘lib, undan Samarqand, Buxoro, Farg‘ona, Urganchga uchiladi. U alohida binoda joylashgan va terminallarni adashtirib qo‘yish — butun shaharning yarmini aylanib o‘tish kerak deganidir.

Terminallar o‘rtasida ham, shaharga ham avtobuslar qatnaydi: yo‘l haqi — 1700 so‘m. Yandex Go, MyTaxi va uchib kelish zalidagi rasmiy taksi peshtaxtalari kechayu kunduz xizmat ko‘rsatadi. Tunda esa yo‘lkira 15–20 foizga qimmatroq bo‘ladi. Toshkent aeroportiga qanday yetib borish haqida boshqa qo‘llanmamizda batafsil so‘z yuritgan edik.

2-qadam: kirish va dastlabki tekshiruv

Terminalga kirishda yuklar tekshiriladi. Navbat tez siljiydi, sizdan ortiqcha hech narsa talab qilinmaydi — sumkangizni tasmaga qo‘yasiz, o‘zingiz esa maxsus ramka orqali o‘tasiz.

3-qadam: ro‘yxatdan o‘tish peshtaxtasi

Tablodan o‘z reysingizni toping: uning qarshisida ro‘yxatdan o‘tish peshtaxtasining raqami ko‘rsatilgan bo‘ladi. Peshtaxta oldida odatda navbat bo‘ladi. Navbatingiz kelganda, pasportingizni aviakompaniya xodimiga bering. U sizga bortga chiqish talonini beradi. Unda ism-sharifingiz, reys raqami, samolyot salonidagi joyingiz, shuningdek, chiqish darvozasi (geyt) va samolyotga chiqish tugash vaqti ko‘rsatilgan bo‘ladi.

Agar chamadon topshirayotgan bo‘lsangiz, uni peshtaxta yonidagi tasmaga qo‘ying. Xodim uni tortib, bagaj birkasini yopishtiradi, uning ajratib olinadigan qismini esa sizga beradi. Ushbu talonni safar oxirigacha tashlab yubormang: yukingiz yo‘qolib qolsa, u orqali qidiriladi.

Qo‘l yukiga ko‘pincha «Qo‘l yuki» yorlig‘i yopishtiriladi. Samolyotga o‘tirmaguningizcha uni yulib tashlamang.

Bortga chiqish talonida nimalar yozilgan bo‘ladi:

1. Flight — reys raqami;
2. Seat — salondagi o‘rningiz;
3. Boarding time — chiqish eshigi oldida bo‘lishingiz kerak bo‘lgan vaqt;
4. Gate — samolyotga chiqish darvozasi raqami.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

Parvozga qanday ro‘yxatdan o‘tish mumkin? Aeroportda yoki onlayn ro‘yxatdan o‘tish

4-qadam: pasport nazorati

Pasport nazoratidan faqat chet elga uchishda o‘tiladi. Nazorat hududida chegarachilarning kabinalari ko‘p bo‘lib, ularning har birida navbat bo‘lishi mumkin. Kabinalar ustida ko‘rsatkichlar osilgan: odatda mamlakat fuqarolari va xorijliklar uchun navbatlar alohida ko‘rsatiladi. O‘zbekistondan chiqishda O‘zbekiston fuqarolari uchun ajratilgan navbatga, xorijga kirishda esa chet el fuqarolari uchun mo‘ljallangan navbatga turing. Qayerga borishni bilmasangiz, aeroport xodimidan so‘rang.

Toshkent aeroportining uchib ketish zalida yana elektron koridorlar (e-gate) ham bor: ularda pasportni o‘zingiz mustaqil skanerlaysiz. Yo‘lakdan o‘tgach, baribir chegarachi oldiga boring — shtampni u urib beradi.

Chegara xizmati xodimi pasport va bortga chiqish talonini tekshiradi, ba’zan safar maqsadini so‘rashi mumkin. Borini ayting: bu tergov emas, oddiy tartib-taomil.

Ba’zi mamlakatlarda kirishda chegarachilar yuzingizning biometrik tasvirini qayd etadi va barmoq izlarini skanerlaydi. Masalan, Shengen zonasining tashqi chegaralarida shunday qilinadi: ilk bor kirishda ma’lumotlar EES tizimiga kiritiladi.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

Pasport nazoratidan qanday o‘tish kerak

5-qadam: parvoz oldi tekshiruvi

Pasport nazoratidan so‘ng hamma xavfsizlik ko‘rigi zonasiga o‘tadi. Navbatda turganingizda kamaringizni yeching va cho‘ntaklaringizdagi hamma narsani: telefon, kalitlar, tangalar va qo‘l soatlarini oling. Navbatingiz yetganda, qo‘l yukingizni skaner lentasiga, mayda buyumlarni esa plastik idishga (lotokka) soling. Noutbuk va planshetni sumkadan chiqarib, alohida lotokka qo‘ying. Suyuqlik solingan paketni ham kiyim-kechak va texnikadan alohida qo‘yish kerak.

Xodim qurilma ishlayotganiga ishonch hosil qilish uchun noutbuk, telefon yoki boshqa elektron qurilmani yoqib ko‘rsatishni so‘rashi mumkin. Agar qurilmaning quvvati tugagan bo‘lsa, to‘g‘ridan-to‘g‘ri tekshiruv hududida quvvatlashga to‘g‘ri keladi, shuning uchun gadjetlarni quvvatlangan holda olib kelgan ma’qul.

Buyumlaringiz skanerdan o‘tayotgan paytda siz metallodetektordan o‘tasiz. Metall buyumlarni aniqlovchi qurilma kamar to‘qalarini, tangalar va taqinchoqlarni aniqlashi mumkin. Toshkent aeroportida metall qidirgichlardan tashqari bodi-skanerlar (body scanner) ham mavjud. Ular kiyim ostidagi buyumlarni aniqlaydi, lekin tananing yalang‘och tasvirini ko‘rsatmaydi. Agar metallodetektor yoki skaner signal bersa, xodim sizni qo‘lda qayta tekshiradi.

Ba’zi aeroportlarda oyoq kiyimni yechishni so‘rashadi. Toshkent aeroportining uchib ketish hududida poyabzal uchun alohida skanerlar o‘rnatilgan, shuning uchun odatda oyoq kiyimni yechishga to‘g‘ri kelmaydi. Tekshiruvdan so‘ng narsalaringizni lentadan oling va chetroqqa o‘ting: kiyinish va ryukzakni yig‘ishtirishni skanerning bevosita oldida qilmagan ma’qul.

Ba’zan xodimlar ekranda shubhali narsani — suyuqlik, o‘tkir jism, akkumulyatorni ko‘rib qolib, sumkani ochishni so‘rashadi. O‘sha buyumni topib ko‘rsating. Agar bu narsani qo‘l yukida olib yurish taqiqlangan bo‘lsa va uni bagajga topshirishga endi kech bo‘lsa, u olib qo‘yiladi.

Yodda tuting: ko‘rikdan o‘tganingizdan so‘ng siz jo‘nab ketish hududiga o‘tasiz. Ayrim aeroportlarda bu hududdan chiqib ketganingizdan so‘ng qayta xavfsizlik nazoratidan o‘tishingizga to‘g‘ri kelishi mumkin.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

Bagaj va qo‘l yukini qanday tashish kerak? O‘zbekistonlik sayyohlar uchun qoida va tavsiyalar

6-qadam: kutish zali

Avvalo tablodan chiqish darvozasi (gate) o‘zgarmaganini va samolyotga chiqish boshlangan-boshlanmaganini tekshirib oling. So‘ngra chiqish eshigigacha borish uchun qancha vaqt ketishini bilish uchun o‘z chiqish darvozangizgacha borib, yo‘lni oldindan bilib oling. Katta aeroportlarda bu 15 daqiqadan ko‘proq vaqt olishi mumkin. Masalan, Istanbul aeroportida uzoqdagi chiqish eshiklarigacha uzun yo‘laklar bo‘ylab piyoda yuriladi, Dubay aeroportida esa 3-terminaldagi «A» chiqish darvozalariga maxsus poyezdda boriladi.

Agar parvozgacha hali 2–3 soat bo‘lsa, bemalol do‘konlarni aylansangiz bo‘ladi, ammo baribir tabloni kuzatib turing. Chiqish eshigi oldiga bortga chiqish talonida ko‘rsatilgan bortga chiqish vaqtidan oldinroq keling. Mabodo adashib qolsangiz yoki kechikayotgan bo‘lsangiz, istalgan xodimning oldiga borib, reys raqamini ayting. Ular qayoqqa borish kerakligini ko‘rsatib yuborishadi.

7-qadam: samolyotga chiqish

Chiqish darvozasi tepasida reys raqami va boriladigan shahar yozilgan tablo bo‘ladi. Navbatga turishdan avval reys raqami va boriladigan shaharni tekshirib oling: bitta chiqish darvozasidan kun davomida turli reyslarga yo‘lovchilar chiqarilishi mumkin. Samolyotga chiqish e’lon qilinishi bilanoq, ba’zida esa undan ham oldin eshik oldida navbat paydo bo‘ladi. Birinchi bo‘lib yugurishning ma’nosi yo‘q: salondagi o‘rningiz belgilangan, yo‘lovchilar salonga joylashguncha baribir kutishingizga to‘g‘ri keladi.

Chiqish eshigida bortga chiqish talonini skanerlashadi va pasportni tekshiradilar. Shundan so‘ng siz samolyotga terminalni samolyot bilan bog‘laydigan yopiq yo‘lak — teletrap orqali o‘tasiz yoki samolyotgacha olib boradigan perron avtobusiga chiqasiz.

Samolyot bortida nimalar kutadi

Samolyot bortida sizni bortkuzatuvchilar kutib oladi va o‘rningizni topishga yordam berishlari mumkin. Agar samolyot katta va ikki yo‘lakli bo‘lsa, ular o‘rindiqqa qaysi yo‘lakdan o‘tishni ko‘rsatib yuborishadi.

O‘z o‘rindig‘ingizni topib, sumkangizni boshingiz ustidagi tokchaga joylashtiring. Bu tokcha bir nechta o‘rindiqdagi yo‘lovchilar uchun umumiy hisoblanadi. Shu sababli tokchaning hammasini egallab olmang. Agar o‘z o‘rningiz ustidagi tokcha to‘la bo‘lsa, sumkangizni yaqin atrofdagi bo‘sh joyga qo‘ying yoki bortkuzatuvchidan yordam so‘rang. Parvoz davomida kerak bo‘ladigan buyumlarni esa darhol chiqarib olib, oldingizdagi o‘rindiq cho‘ntagiga solib qo‘ying.

Uchuvchi «Cabin crew, please be seated» deb e’lon qilsa, demak, samolyot hozir ko‘tariladi. Samolyot havoga ko‘tarilayotganda va qo‘nayotganda quloqlaringiz bitib qolishi mumkin: bunda yutunish, suv ichish yoki saqich chaynash yordam beradi. Samolyot havoga ko‘tarilgandan bir necha daqiqa o‘tib, parvozning o‘zi odatda ancha silliq kecha boshlaydi.

Samolyot kerakli balandlikka ko‘tarilgach, kamar belgisi o‘chadi. Shundan so‘ng o‘rindiq suyanchig‘ini orqaga suyash, illyuminator pardasini tushirish yoki hojatxonaga borish mumkin. Uzoq masofali reyslarda bortkuzatuvchilar odatda avval ichimliklarni, so‘ngra taomlarni tarqatishadi.

Halol, vegetarian, bolalar uchun mo‘ljallangan va boshqa maxsus taomlarga oldindan — chipta sotib olish vaqtida yoki keyinroq, aviakompaniya sayti orqali buyurtma berish mumkin. Masalan, Uzbekistan Airways aviakompaniyasida maxsus taomlar bepul taqdim etiladi, faqat unga parvozdan kamida 48 soat oldin buyurtma berish lozim. Ikki soatdan kam davom etadigan reyslarda bunday xizmat mavjud emas.

Yana nimalarni bilish foydali:

• bortkuzatuvchilardan zarurat bo‘lganda suv so‘rashingiz mumkin;
• hojatxonada chekish qat’iyan man etiladi, bu elektron sigaretalarga ham tegishli. Tutun datchigi darhol ishlab ketadi, jarima esa samolyot qo‘ngach yoziladi;
• o‘zingizni yomon his qilsangiz — bortkuzatuvchini chaqiring;
• turbulentlik ko‘pincha xavfli bo‘lmaydi, ammo xavfsizlik kamarini taqib o‘tirish muhim.

Qo‘ngandan so‘ng nima qilish kerak

Samolyot qo‘ngandan keyin perron bo‘ylab harakatlanib, to‘xtash joyiga boradi. Samolyot to‘liq to‘xtab, kamar belgisi o‘chmaguncha o‘rningizdan turmang va kamarni yechmang. Samolyot qo‘nganda qarsak chalish shart emas, lekin istasangiz, chalishingiz mumkin.

Samolyot to‘xtagach, bortkuzatuvchilar eshiklarni ochib, chiqish mumkinligini e’lon qilishadi. Yo‘lovchilar odatda oldingi qatorlardan boshlab chiqishadi. O‘rningizdan darhol turib, tokchadan sumkani olishga shoshilishdan ma’no yo‘q: yo‘lak baribir band bo‘ladi va qo‘lda yuk bilan ancha vaqt tik turib qolasiz. Navbat qatoringizga kelishini kuting va o‘rindiq hamda uning cho‘ntagini tekshirib oling: ko‘pincha telefon, pasport va quloqchinlar aynan shu yerda qolib ketadi. Agar samolyot terminal binosidan uzoqda to‘xtagan bo‘lsa, sizni terminal binosigacha aeroport avtobusi olib boradi.

Terminalda siz uchib kelish hududiga o‘tasiz. Keyingi harakatlar esa yo‘lingizni davom ettirishingiz yoki shu oxirgi manzilingiz ekaniga bog‘liq bo‘ladi.

Agar reysingiz tutash reysli (transferli) bo‘lsa

Tutash reysli chipta — bitta bron doirasida rasmiylashtirilgan, ikki yoki undan ortiq parvozni o‘z ichiga olgan chipta. Samolyotdan tushgach, chiqish tomonga emas, «Transfer» yozuvli ko‘rsatkichlar bo‘ylab yuring.

Agar barcha parvozlar bitta bron ostida rasmiylashtirilgan va bagaj oxirgi manzilgacha ro‘yxatdan o‘tkazilgan bo‘lsa, odatda oraliq aeroportda yukni olib, qayta topshirish talab etilmaydi. Masalan, Uzbekistan Airways reyslarida bagaj odatda oraliq aeroportda yo‘lovchiga berilmaydi va oxirgi manzilgacha rasmiylashtirilishi mumkin. Ammo ayrim aeroportlar va ba’zi aviakompaniyalarda chamadonni qayta qabul qilib olib, qayta topshirish talab qilinishi mumkin. Shu sababli buni birinchi reysga ro‘yxatdan o‘tayotganda aniqlashtirib oling.

Agar birinchi reys kechikib, ikkinchisiga ulgurmasangiz, darhol aeroportdagi aviakompaniya vakili huzuriga boring. Bitta bron doirasidagi tutash reys bilan mustaqil transfer o‘rtasidagi farq haqida tutash reyslar bo‘yicha qo‘llanmada aytib o‘tganmiz.

Agar shaharga chiqmoqchi bo‘lsangiz

Pasport nazorati. Dastlab ko‘rsatkichlar bo‘ylab pasport nazorati tomon yuring. Uchib ketishdagi kabi, bu yerda ham navbatlar ajratilgan, biroq endi siz chet el fuqarolari uchun mo‘ljallangan navbatga turasiz.

Chegara xizmati xodimi pasportingizni va talab etilsa, vizangizni tekshiradi. U safar maqsadingiz, qayerda yashashingiz va qachon qaytib ketishingiz haqida so‘rashi mumkin. Shu sababli mehmonxona broni va qaytish chiptasini hech bo‘lmaganda telefoningizda saqlab qo‘ying. Savollarga xotirjam va lo‘nda javob bering — bu odatiy chegara nazorati tartib-taomilidir.

Ayrim davlatlar mamlakatga kirishdan oldin raqamli kelish kartasini to‘ldirishni talab qiladi. Masalan, Tailand — TDAC, Malayziya — MDAC: ikkalasi ham yetib borishdan ko‘pi bilan uch kun oldin to‘ldiriladi. Tasdiqnoma yoki QR-kodni telefoningizga saqlab oling, chegarada uni so‘rashlari mumkin. Boshqa davlatlarda esa qog‘oz migratsiya kartasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri samolyotda yoki chegara kabinalari yonida tarqatiladi. Shengen hududiga birinchi marta kirishda esa yuzingizning biometrik tasvirini olishlari va barmoq izlaringizni qayd etishlari mumkin.

Bagajni qabul qilib olish

Pasport nazoratidan so‘ng bagaj olish lentalari tomon o‘ting. Ularning tepasidagi tabloda o‘z reys raqamingizni toping, uning yonida lenta raqami ko‘rsatilgan bo‘ladi. Chamadonni olayotganda yorlig‘ini solishtirib ko‘ring: o‘xshash sumkalarni adashtirib yuborish juda oson.

Agar topshiriladigan bagajingiz bo‘lmasa, tabriklaymiz: lentaga bormasdan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqishga o‘tishingiz mumkin.

Agar chamadoningiz chiqmasa yoki shikastlangan holda yetib kelsa, bagaj olish hududidan chiqmang. Bagaj bilan bog‘liq muammolar bo‘yicha xizmat peshtaxtasini (odatda Lost & Found deb ataladi) yoki aviakompaniya xodimini topib, ariza to‘ldiring. Buning uchun pasport hamda bagaj yorlig‘ining ajratib olinadigan qismi yopishtirilgan bortga chiqish taloni kerak bo‘ladi. Shu sababli bu talonni safar oxirigacha saqlab qo‘yish muhim.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

Bagaj yo‘qolsa, nima qilish kerak

Bojxonadan o‘tish kerakmi?

Uchib kelish hududidan chiqishdan oldin bojxona nazoratidan o‘tasiz. Odatda bu yerda ikkita yo‘lak bo‘ladi: deklaratsiya qilishingiz kerak bo‘lgan hech narsa bo‘lmasa — yashil, deklaratsiyadan o‘tkazilishi lozim bo‘lgan narsalarni olib kelayotgan bo‘lsangiz — qizil yo‘lak. Masalan, yirik miqdordagi naqd pul yoki bojsiz olib kirish me’yoridan oshadigan tovarlar shular jumlasidandir. Har bir mamlakatda bu cheklovlar turlicha bo‘lib, ular boriladigan mamlakatning bojxona xizmati tomonidan e’lon qilinadi.

Shaharga chiqish

Bojxona ortida — uchib kelish zali bo‘lib, u yerda yo‘lovchilarni yaqinlari va haydovchilar kutib olishadi. Shuningdek, bu yerda odatda valyuta ayirboshlash shoxobchalari, bankomatlar hamda mobil aloqa operatorlarining rastalari joylashgan bo‘ladi. Yo‘l xarajatlari uchun ozroq miqdorda mahalliy valyuta almashtirib oling va zarurat bo‘lsa, mahalliy SIM-karta xarid qiling. So‘ngra esa oldindan tanlagan transport vositangiz — taksi, aeroport poyezdi yoki avtobus tomon yo‘l oling. Sayohatingiz maroqli o‘tsin!