Kredit yoki qarzlar bo‘lsa, chet elga chiqish mumkinmi?

Hatto viza va xorijga chiqish pasporti bilan ham, agar Majburiy ijro byurosida (MIB) sizga nisbatan savollar boʻlsa, chegara nazoratida sizni toʻxtatib qolishlari mumkin. Kredit, mikromulk/mikroqarz yoki jarima boʻyicha qarzdorlik bilan chet elga chiqishga ruxsat beriladimi-yoʻqligini tahlil qilamiz. Shuningdek, davlat xizmatlari yoki rasmiy bot orqali bir necha daqiqada MIB bazasidan oʻzingizni qanday tekshirishni va parvozdan oldin cheklov aniqlansa nima qilish kerakligini aytib beramiz.

O‘zbekistonda kredit bo‘lsa, chet elga chiqish mumkinmi?

Kreditning o‘zi — xoh ipoteka, xoh avtokredit yoki mikrokredit bo‘lsin — sayohatga to‘sqinlik qilmaydi. Agar siz o‘z vaqtida va jadval bo‘yicha to‘lasangiz, chegarada hech qanday muammo yuzaga kelmaydi. Banklar va mikromoliya tashkilotlari fuqarolarning mamlakatdan chiqishini mustaqil ravishda to‘sib qo‘yish huquqiga ega emas. Faqat MIBning davlat ijrochilari chiqishni cheklashi mumkin. Agar ish sudgacha yetib borsa va to‘lanmagan summa bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) besh baravaridan oshsa, shunday holat yuz beradi. Shunday ekan, agar kechikishlar bo‘lmasa, bemalol chipta sotib olish va parvozni rejalashtirish mumkin.

Muddati o‘tgan kredit bilan xorijga chiqarishadimi?

Kredit yoki mikroqarz bo‘yicha kechikish ertasi kuni chiqish to‘xtatiladi degani emas. Cheklovlar to‘rt bosqichda joriy etiladi: 

1. Sudga murojaat qilish. Agar qarz oluvchi uzoq vaqt davomida kreditni to‘lamasa, bank yoki mikromoliya tashkiloti fuqarolik yoki iqtisodiy sudga da’vo arizasi bilan murojaat qiladi.
2. Sud qarori. Sud ishni ko‘rib chiqib, ijro hujjati — sud buyrug‘i yoki ijro varaqasini beradi.
3. Ishni MIBga o‘tkazish. Ijro hujjati MIBga yuboriladi.
4. Taqiqlash haqidagi qaror. MIB davlat ijrochisi ishlab chiqarishni ochadi va ixtiyoriy to‘lov uchun vaqt beradi. Agar qarz to‘lanmasa, ijrochi chiqishni vaqtincha cheklash to‘g‘risida qaror chiqaradi.

Mamlakatdan faqat bir holatda chiqarib yuborilmaydi: agar ish sudgacha yetib borsa, davlat ijrochisiga tushsa va MIB taqiqlash to‘g‘risida rasmiy qaror chiqarsa.

Ijro ishini yuritish nima degani?

Bu MIB sud, soliq idorasi yoki YHXB qaroriga ko‘ra qarzni undirish uchun ish olib boradigan tartibdir. Yodingizda bo‘lsin: qarzingiz bo‘yicha ijro hujjati rasmiylashtirilmaguncha va ish ochilmaguncha, sizni samolyotga kiritmaslikka hech kimning haqqi yo‘q.

Bu qanday amalga oshiriladi:

• hujjat MIBga kelib tushadi va davlat ijrochisi bir ish kuni ichida ish yuritishni boshlaydi;
• sizga ixtiyoriy ravishda to‘lash uchun vaqt beriladi: umumiy tartibda 15 kungacha va soddalashtirilgan tartibda besh kungacha;
• agar qarz yopilmasa, majburiy undirish boshlanadi.

Undirish tartibi rejalaringizga bevosita ta’sir qiladi. Soddalashtirilgan tartibda jarimalar, soliqlar, davlat bojlari va kommunal toʻlovlar boʻyicha qarzlar undiriladi. Bunday holda chet elga chiqish taqiqlanmaydi: mablagʻ shunchaki kartadan yechib olinadi va ijro yigʻimi qoʻshiladi. Umumiy tartibda esa, agar qarz oʻz vaqtida va uzrli sabablarsiz toʻlanmasa, davlat ijrochisi chiqishni taqiqlashi mumkin. Taqiqlash qarzdorlik toʻliq bartaraf etilganidan keyin uzogʻi bilan ertasi kuni bekor qilinadi.  

Qanday qarzlar bilan xorijga qo‘yib yubormaslik mumkin?

Chetga chiqish bilan bogʻliq muammolar kredit tufayli emas, boshqa sabablar tufayli yuzaga kelishi mumkin. Soliqlar, alimentlar va maʼmuriy jarimalarning kechiktirilishi ham mamlakatdan chiqishga taʼsir qiladi. Qarzlarning asosiy turlarini koʻrib chiqamiz.

Aliment

Aliment boʻyicha qarz — chetga chiqish taqiqining eng koʻp uchraydigan sabablaridan biri. 2025-yil oxiridan boshlab qarzdor, agar fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish polisini rasmiylashtirsa, uch oygacha boʻlgan muddatga xorijga chiqishi mumkin. Buning uchun davlat ijrochisiga ariza topshirish va polisni ilova qilish kerak, shundan soʻng taqiq olib tashlanadi. Polisni faqat maxsus litsenziyaga ega bo‘lgan sug‘urtalovchilar sotadi.

Taqiqni to‘liq olib tashlash quyidagicha amalga oshirilishi mumkin:

• qarzni toʻlash. Shundan soʻng davlat ijrochisi keyingi kundan kechiktirmay cheklov olib tashlangani haqida IIV va chegara xizmatiga xabar beradi;
• alimentni oldindan toʻlash yoki garov rasmiylashtirish. Buni faqat aliment boʻyicha qarz boʻlmagan taqdirdagina amalga oshirish mumkin. Summani MIB saytidagi kalkulyatorda hisoblab chiqish mumkin;
• aliment oluvchidan toʻlov toʻgʻrisidagi notarial tasdiqlangan kelishuvni olish;
• taqiq toʻgʻrisidagi qaror ustidan sudga shikoyat qilish.

Soliqlar

Agar soliq qarzingiz bir million so‘mdan oshsa, mamlakatdan chiqib keta olmaysiz. Soliq idorasi sizni sudga berishi mumkin, shundan so‘ng hammasi undirish tartibiga bog‘liq bo‘ladi:

• soddalashtirilgan tartibda — pul shunchaki hisobdan yechib olinadi, chiqish esa yopilmaydi;
• umumiy tartibda MIB chiqishga taqiq qoʻyishi mumkin.

Jarimalar

Bunga ma’muriy jarimalar, jumladan, YHQ buzilishi uchun jarimalar kiradi. Qanchalik tez to‘lansa, summa shunchalik kam bo‘ladi: qaror olingan kundan boshlab 15 kun ichida summa miqdorining 50 foizi, 30 kun ichida esa 70 foizi. O‘z vaqtida to‘lanmagan jarimalar avtomatik ravishda MIB tizimiga yuboriladi. Ma’muriy jarimalar ham soddalashtirilgan tartibda undiriladi, bunda chetga chiqishga taqiq qo‘yilmaydi. Ammo summa ko‘proq bo‘lsa, ijro yig‘imi hamda to‘lovni kechiktirganlik uchun BHMning besh baravarigacha bo‘lgan ehtimoliy jarima qo‘shiladi.

Kommunal xizmatlar bo‘yicha qarzlar

Kommunal va ijara to‘lovlari bo‘yicha qarzdorlik tufayli xorijga chiqish taqiqlanmayapti. 2026-yil aprel oyidan boshlab bunday qarzlar soddalashtirilgan sxema bo‘yicha undiriladi. Bu siz uchun quyidagilarni anglatadi:

• mol-mulk xatlanmaydi va chegara yopilmaydi;
• bank kartalaridan pul yechib olinmaydi;
• qarzning bir qismini ish haqi, stipendiya yoki pensiyadan ushlab qolish mumkin — lekin daromadning ko‘pi bilan 50 foizini.

Toʻlanmagan kvitansiya tufayli taʼtilsiz qolib ketmaysiz, ammo baribir qarz yigʻmaslik lozim. Agar XUMSh badallarini oyning 15-sanasigacha toʻlamasangiz, elektr energiyasi uchun toʻlovingiz bloklab qoʻyiladi.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

2026-yilda O‘zbekistonga qancha pul olib kirish va olib chiqish mumkin

Chet elga chiqish taqiqini qanday tekshirish mumkin?

Pasport nazoratida ta’tilsiz qolmaslik uchun parvozdan 5-10 kun oldin ma’lumotlaringizni tekshiring. O‘zbekistonda qarzdorlik tufayli cheklovlar davlat xizmatlari orqali onlayn tekshiriladi: my.gov.uz portalida, MIB saytida, @mibuzrasmiy_bot rasmiy Telegram-botida.

Muhim: Bu xizmatlarda faqat moliyaviy cheklovlar va MIBning ijro harakatlari ko‘rsatiladi. Jinoyat ishlari bo‘yicha yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan chet elga chiqishga taqiq ochiq elektron bazalarda aks ettirilmaydi.

MIB Telegram-boti

1. @mibuzrasmiy_bot botini oching va “Start” tugmasini bosing.
2. "Ijro hujjatlari"ni tanlang.
3. Pasport seriyasi va raqamini AA1234567 formatida kiriting.
4. Tug‘ilgan sanangizni 20.02.2000 formatida kiriting.
5. Bot sizning nomingizga ijro hujjatlari bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.

My.gov.uz portali

1. Portalda ro‘yxatdan o‘ting.
2. “Chiqish uchun vaqt cheklovini tekshirish” xizmatini oching va so‘rov yuboring.
3. Tizim ijro hujjatlari bo‘yicha qarzdorlik tufayli chiqishga cheklov bor-yo‘qligini avtomatik ravishda ko‘rsatadi.

MIB sayti

1. MIB saytini oching va "Respublikadan chiqishga cheklov" bo‘limiga o‘ting.
2. Pasport yoki ID-kartadagi 14 xonali shaxsiy raqam — JSHSHIRni kiriting.
3. Bir necha soniyadan so‘ng ekranda natija paydo bo‘ladi.

JSHSHIR ID-kartaning orqa tomonida, QR-kod yonida “Shaxsiy raqami / Personal number” yozuvi bilan ko‘rsatilgan.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

O‘zbekistonda xorijga chiqish pasportini qanday olish mumkin?

Chet elga chiqish taqiqini qanday olib tashlash mumkin?

Cheklovni olib tashlashning yagona qonuniy yo‘li — qarzni to‘liq to‘lashdir. Bosqichma-bosqich harakatlar tartibi:

1. Qarzni to‘lang. Qarzni Click, Payme yoki Uzum Bank to‘lov ilovalari orqali, shuningdek, istalgan bank kassasida to‘lash mumkin. Asosiysi, ijro ishi yuritishning aniq raqamini ko‘rsatishdir.
2. Ma’lumotlar MIBga uzatilishini kuting. To‘lov to‘g‘risidagi ma’lumotlar MIB bazasiga avtomatik ravishda kelib tushadi. Chekni baribir saqlab qo‘ygan ma’qul: agar kechikishlar bo‘lsa, uni davlat ijrochisiga ko‘rsatish mumkin. To‘lov amalga oshirilgandan so‘ng, MIB chegara xizmatiga cheklovni bekor qilish to‘g‘risidagi qarorni yuboradi.
3. Tizim yangilanishini tekshiring. Chegara xizmati ma’lumotlar bazasi bir necha soatdan 1-3 ish kunigacha bo‘lgan muddatda yangilanadi. To‘lov kunida chiptalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotib olish shart emas — baza yangilanishga ulgurmasligi mumkin. Qanday tekshirishni yuqorida tushuntirdik. 

Savol-javob

Chet elga bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan borish mumkinmi?

Ha, agar o‘z vaqtida va jadvalga muvofiq to‘lansa. Do‘konda yoki marketpleysda bo‘lib to‘lash — bu oddiy moliyaviy majburiyat bo‘lib, u chiqishni to‘xtatib qo‘ymaydi. Biroq, agar o‘z vaqtida to‘lanmasa, kreditor sudga murojaat qilishi mumkin, shundan so‘ng sizda muammolar yuzaga kelishi mumkin. 

Mikroqarz bilan chet elga chiqarishadimi?

Ha, amaldagi mikroqarz sayohatga xalaqit bermaydi. Banklar va mikromoliya tashkilotlari chiqish yo‘lini mustaqil ravishda yopishi mumkin emas — ularda bunday vakolat yo‘q. Chegara faqat sud qaroridan keyin MIB orqali yopiladi.

Agar jarimalar bo‘lsa, chet elga qo‘yib yuborishadimi?

Ha, agar ish hali davlat ijrochisiga topshirilmagan bo‘lsa. Agar jarima ma’lumotlar bazasida qayd etilgan bo‘lsa-yu, MIBda ijro ishi ochilmagan bo‘lsa, chiqish mumkin. Ammo ehtiyot bo‘lib, jarimalarni o‘z vaqtida to‘lagan ma’qul.

Qancha qarzdan keyin ketishni taqiqlashlari mumkin?

Agar qarz miqdori bazaviy hisoblash miqdorining besh baravaridan — 2,2 million so‘mdan oshsa, chiqish cheklanishi mumkin. Aliment va boshqa davriy to‘lovlar bo‘yicha qarzlar bundan mustasno: ular bo‘yicha har qanday kechiktirilgan summada taqiq joriy etilishi mumkin.

Qarzni to‘laganimdan keyin darhol yo‘lga chiqsam bo‘ladimi?

Darhol yo‘lga chiqib bo‘lmaydi. Ma’lumotlar chegarachilarga MIB yagona elektron tizimni yangilagandan keyingina kelib tushadi. Taqiqni olib tashlash jarayoni bir necha soatdan 1-3 ish kunigacha davom etadi. 

Chegarada chiqish taqiqi tekshiriladimi?

Ha, DXX Chegara qo‘shinlari xodimlarini pasport nazoratida yagona idoralararo elektron tizim ma’lumotlari qiziqtiradi. Agar ismingiz chiqish taqiqlangan odamlar ro‘yxatida bo‘lsa, chegarani kesib o‘tishga ruxsat berilmaydi. Holatni oldindan my.gov.uz portalida yoki MIBning Telegram-boti orqali tekshirish mumkin.