Osmonosti oʻlkasiga katta sayohat: 14 kun ichida Suchjou, Shanxay, Chjanszyasze va Chunsinda nimalarni koʻrishga ulgurdim?
Qo‘shiq aytayotgan gondolyerlar va neonli megapolislardan tortib Avatardagi tog‘lar va o‘g‘ri maymunlargacha.
Salom, mening ismim Roman, uchinchi yildirki Xitoyda yashab, ishlayapman. Xitoy — butunlay boshqa dunyo. Bu yerda odamlar boshqacha fikrlashadi va oʻzlarini boshqacha tutishadi, yangi yil oldidan sevgilim bilan bularning barchasini oʻz koʻzimiz bilan koʻrishga qaror qildik. Yangi yil arafasida u bilan Xitoyni tushunishga bo’lgan ilk qadamimizni qoʻyishga qaror qildik. Sayohat roppa-rosa 14 kun davom etdi va menga bu yaxlit taassurot shakllantirish uchun yetarli boʻldi.
Osmonosti oʻlkasi boʻylab yangi yil sayohati hikoyasi bilan boʻlishmoqchiman. Men oʻnlab kilometr masofani piyoda bosib oʻtdim, xitoylik gondolyerlarni, Avatardagi togʻlarni koʻrdim, bogʻda esa maymunlar deyarli meni tunab ketishiga oz qoldi. Xitoyga qilgan sayohatim bir quti antibiotik va Chunsinga chipta bilan yakunlandi, lekin buni yana takrorlagan boʻlardim.
Shaxsiy tajribam bilan boʻlishaman: qanday qilib muallaq qoyalarni koʻrish, transportda bor-yoʻgʻingdan ayrilmaslik hamda nima uchun Xitoy boʻylab sayohatda dori qutichasi va qulay poyabzal muhimligi haqida so’zlab beraman.
- Yo‘nalishni qanday tanladik?
- Suchjou: gondolalar, qadimiy ko‘chalar va suvdagi hayot
- Shanxay: osmono‘par binolar, liftlardagi robotlar va xitoycha “Amerika orzusi”
- Chjanszyasze: “Avatar”dagi muallaq togʻlar va kissavur maymunlar
- Maymunlar meni qanday o‘marishdi va nima uchun Chunsinga shoshilinch ketib qoldik?
- Baza narsalar: viza, transport va ilovalar
- Xulosa o‘rnida: hoshiyalardagi qaydlar
Yo‘nalishni qanday tanladik?
Gapni Szyansu provinsiyasida yashashimdan boshlayman. Bu — madaniyatlar, lahjalar va maktablar tutashgan Xitoyning “markazi”. Bu yerda hatto maishiy masalalarda ham mamlakat naqadar xilma-xil ekani ayniqsa yaqqol seziladi. Qayerdadir juda yaqin joydan koʻrinmas chegara oʻtadi: shimolroqdagi uylarda isitish tizimi bor, janubroqda esa odamlar oʻzlari bir amallashadi. Sayohatlaringizda, ayniqsa yilning sovuq vaqtida buni hisobga oling. Ba’zan qishda bino ichi koʻchadan koʻra sovuqroq boʻladi.
Yoʻnalishimiz juda xilma-xil boʻldi: koʻpincha “Xitoy Venetsiyasi” deb ataladigan Suchjouda boʻlib, soʻngra hech qachon uxlamaydigan shahar — Shanxayga, keyin esa — oʻsha mashhur “Avatar togʻlari” joylashgan Chjanszyaszyega yoʻl oldik, sayohatimizni esa ulkan, shovqin-suronli va butunlay boshni aylantiradigan megapolis — Chunsinda yakunladik.
Suchjou: gondolalar, qadimiy ko‘chalar va suvdagi hayot
- Suchjouning gondolalari
Suchjou xotiramda megapolisning sokin kanallar va oqshom chiroqlari bilan bexosdan uyg‘unlashgan shahri sifatida muhrlanib qoldi. Suv ustidagi mashhur qishloqlar koʻplab kichik kanallar bilan ajratib chiqilgan, ular boʻylab qadimiy uslubdagi gondolalar — albatta qoʻshiq kuylab boruvchi gondolyerlar hamrohligida — shoshilmasdan suzib yuradi.
Bu yerda bir necha kun boʻldik, shunchaki sayr qilib, qadimgi Xitoyning biroz teatrlashtirilgan, ammo juda yoqimli muhitidan bahra oldik.
Men Shantang koʻchasida sayr qilishni juda tavsiya qilaman. Kirish bepul, kechqurun kelgan ma’qul. Shantang Jie metro bekatidan Tiger Hill — Yoʻlbars tepaligigacha kanallar boʻylab harakatlanish mumkin. Kanalli rang-barang koʻchalarni tomosha qilish, tor koʻchalarga burilish, esdalik sovgʻalari sotiladigan doʻkonlarni aylanish imkoniyati boʻladi. Bu yerda qayiqda sayr qilishni maslahat bermayman: odam juda koʻp, tiqilinchda hech qanday zavq yoʻq.
Alohida bir oqshomni boshqa bir joyga — Chjouchjuan qishlogʻiga, Zhouzhuang Ancient Townga ajratishni maslahat beraman. Mana bu yerda haqiqiy muhitni his qilasiz! Kanallar boʻylab gondolalar suzib oʻtadi va ulardan tez-tez qoʻshiq sadosi eshitilib turadi. Xitoyliklar suratga tushish uchun an’anaviy liboslarni ijaraga olishni yaxshi koʻradilar, siz ham sinab koʻrishingiz mumkin. Xullas, joy maksimal darajada autentik, u haqiqatan ham esimda qoldi.
U yerga kirish pullik: ish kunlari 50 CNY (taxminan 87 854 UZS) dam olish kunlari esa — 100 CNY (taxminan 175 709 UZS). Shuningdek, Tonli (Tongli) qishlogʻiga ham tashrif buyurish mumkin. U yerga kirish ham pullik — 80 CNY (taxminan 140 567 UZS). Ammo, sharhlarga koʻra, u yer juda ajoyib muhitga ega.
Shaharda qayerda va nima yeyish mumkin?
Istalgan mahalliy kafega kirishingiz mumkin. Menyular, katta ehtimol bilan, faqat xitoy tilida boʻladi, shuning uchun mobil tarjimon bilan qurollanib, mahalliy oshxonani bemalol tatib koʻravering. Agar eng ekstremal gastronomik tajribalarga berilib ketmasangiz, xitoy taomlari ancha tushunarli va mazali. Ularning chuchvaralarini aytmaysizmi. Ha, aytgancha, Xitoy chuchvaralar vatani hisoblanadi. Shuningdek, ularda tuxum va pomidorli guruch ham juda zoʻr.
Asosiysi — 不辣 — “bu la”, ya’ni achchiq boʻlmasin deb darhol ogohlantiring, aks holda olov purkaydigan ajdahoga aylanib qolish hech gap emas. Bu, ayniqsa, Xitoyning janubida va asosan achchiq taomlar tayyorlanadigan Sichuan provinsiyasida dolzarbdir.
Muhim: koʻplab xitoy taomlarida choʻchqa goʻshti bor, hatto nomidan bu bilinmasa ham. Tarkibini oldindan tarjimon orqali aniqlashtirib olgan ma’qul.
Qayerda tunash mumkin?
- Ikki qavatli studiyamiz
Suchjouda mehmonxonalar juda ko‘p. Biz Xitoyning Trip.com saytida metro yaqinidagi ajoyib ikki qavatli studiyani bir kechaga atigi 90 CNY (taxminan 158 138 UZS) ga ijaraga oldik. Ikki kecha to‘xtadik — bizga juda yoqdi.
Keyin Shanxayga yo‘l oldik. Yaxshiyamki, Suchjou va Shanxay o‘rtasidagi yo‘l poyezdda atigi yarim soat vaqt oladi.
Shanxay: osmono‘par binolar, liftlardagi robotlar va xitoycha “Amerika orzusi”
Shanxay — quroq koʻrpa. Bu yerda ham Osiyo tartibsizligi, ham Yevropa jilosi, ham Amerika orzusi ruhi — bularning barchasi xitoycha tartib bilan yoʻgʻrilgan holda retseptorlarni junbushga keltiradi va bir soniya ham boʻshashishga yoʻl qoʻymaydi. Men Shanxayda ilk bor 2020-yil yanvarida boʻlganman va oʻshandan beri bu yerda koʻp narsa oʻzgargan. Shanxayga kamida besh kun ajratish kerak. Joylar shunchalik koʻpki, qulay poyabzal — sayohatning deyarli eng asosiy qismi.
Shubhasiz tashrif buyurishni maslahat beraman:
- Sharq durdonasi
- Shanxay tepadan qaraganda
- Французская концессия
- 1933 Laoyangfang
- Бывшая скотобойня в Шанхае. Сейчас тут арт-галереи, музей и офисы архитектурных бюро
- 1000 Trees
- Osmono‘par binolariga ega Lujiazui metro hududi. Bu Shanxayning tashrif qog‘ozi. Agar shaharni balandlikdan tomosha qilishni yoqtirsangiz, "Sharq durdonasi" teleminorasiga borganingiz ma’qul. Bu eng baland bino emas, lekin u yerdan ajoyib manzara ochiladi. Bundan tashqari, asosiy kuzatuv maydonchasidan bir qavat pastda shisha polli panoramali maydoncha mavjud.
- Bund qirg‘og‘i va Nankin ko‘chasi. Rang-barang osmono‘par binolar fonida siz bilgan va bilmagan barcha brend do‘konlari joylashgan savdo ko‘chasi. Manzara kishini oʻziga rom etadi. Sohilboʻyining shimoliy qismiga, Waitan Yuanga e’tibor bering: u yerda odamlar markaziy qismdagidek koʻp emas.
- 1933 Laoyangfang. Hozir bu koʻrgazmalar va gʻaroyib arxitekturaga ega art-makon, biroq ilgari bu binoda kushxona joylashgan edi.
- 1000 Trees. Noyob turar joy majmuasi, uning fasadida haqiqatdan ham tirik daraxtlar oʻsmoqda. Gʻalati eshitiladi, lekin koʻrinishi ajoyib!
- Disneyland. Bu yerda hamma narsa tushunarli. Bu bolaligida ertalablari Birinchi kanal orqali multfilmlar koʻrgan har bir bolaning orzusi.
- Fransuz konsessiyasi tumani. Shanxay jozibasi bilan uygʻunlashgan qadimgi Yevropa ruhi. Suvenirlar uchun Tianzifangga keling, arxitektura uchun Sinan Road boʻylab sayr qiling, muhit uchun esa Yongkang Road’da kechki ovqatni tanovul qiling. Quyosh botishidagi Wukang Mansion — bu barchasiga yakun yasovchi goʻzal nuqta.
- Qiantan Sifang City. Instagrambop arxitektura. Muhrlangan me’moriy shakllar bilan barcha obunachilarni lol qoldirish uchun bu yerga maxsus borishga arziydi.
- Green House Garden. Singapur aeroportining eng yaxshi an’analarida barpo etilgan oʻsimliklar va daraxtlarga boy ulkan issiqxona.
- Space Lab — taomlar noodatiy tarzda tortiladigan restoran boʻlib, u yerda ovqat sizga NUJ shaklidagi likopchada “uchib” keladi.
- 1192 Old Shanghai Style Street — XX asr boshi muhitiga ega tarixiy mahalla.
Shanxayda nimalarni tatib ko‘rish mumkin?
- Добрые помощники в Ибисе. Приносят чай, кофе и доставку прямо в номер.
Deyarli har qadamda ovqatlanish mumkin. Sushiro konveyerli yapon kafesi yodimda juda yaxshi qoldi, ammo fransuz konsessiyasi tumanida ham vintaj uslubidagi kafelar talaygina. Umuman olganda, Shanxayda sayr vaqtida hordiq chiqarish yoqimli boʻlgan atmosferali qahvaxonalar juda koʻp: Starbucks Reserve Roastery, osmonoʻpar binolarga manzara ochiluvchi Manner Coffee, Matcha Wang, Pod Ritual, In Dough We Trust.
Agar siz qahva gurmani yoki oʻta nozikdid estet boʻlmasangiz, yoʻl-yoʻlakay Luckin Coffee yoki Cotti Coffee`ga kirib oʻtishingiz mumkin — u yerda 9,9 yuandan boshlanadigan arzon ichimliklar bor.
Qayerda tunash mumkin?
Shanxayda biz Ibis tarmogʻiga qarashli mehmonxonaga joylashdik. Bu yerda hamma narsa kutilganidek edi. Ayniqsa, mehmonxona boʻylab harakatlanadigan, liftlardan foydalana oladigan va buyurtmani toʻgʻridan-toʻgʻri xonaga yetkazib beradigan robotlar juda yoqdi. Bu yerda nonushta deyarli yevropacha, lekin xohishga koʻra Xitoy taomlarini ham buyurtma qilish mumkin.
Shanxayda nimada harakatlanish kerak?
Shanxayda koʻcha velosiped ijarasi nuqtalari bor — siz Alipay’ning ulkan emblemasi tushirilgan oq-koʻk velosipedlar toʻdasi yonidan oʻtib keta olmaysiz. QR-kodni skanerlash kifoya va sizga bir nechta ijaraga olish variantlari taqdim etiladi: biz 5 CNY (taxminan 8 785 UZS) ga uch kunlik cheksiz tarifni oldik. Biz osmonoʻpar binolar orasida, markazda aylandik. Xavotir olmang: Xitoyda velosiped va bayklar uchun maxsus ajratilgan yoʻlaklar bor, u yerda harakat ancha xotirjam.
Metroni ham unutmang. Aytgancha, Shanxaydagi metropoliten tarmogʻi — dunyodagi eng uzuni. Metrodagi navigatsiya ingliz tilida ham berilgan. Chiptani har bir stansiyadagi avtomatdan sotib olish yoki Alipay orqali yoʻl chiptasini faollashtirish mumkin — aynan ikkinchisini tavsiya etaman.
Umuman olganda, Xitoyda taksi arzon, shuning uchun Didi (mahalliy taksi) orqali bemalol harakatlanish mumkin.
Chjanszyasze: “Avatar”dagi muallaq togʻlar va kissavur maymunlar
Shanxaydan Chjanszyasze shahriga (“Avatar” togʻlariga eng yaqin aviaxab) samolyotda yetib olish eng oson yoʻl. Aeroportdan bogʻning sharqiy kirish qismidagi Ulinyuan shaharchasiga yoki janubiy darvozalariga avtobuslar qatnaydi. Bu joy oʻzining ulkan qumtosh ustunlari bilan mashhur — aynan ular Jeyms Kemeronning “Avatar” filmidagi Pandoraning suzib yuruvchi togʻlari uchun prototip boʻlib xizmat qilgan.
Bogʻning oʻziga kelsak, hudud juda ulkan boʻlib, dunyoning turli tomonlarida bir nechta kirish joylari mavjud: janubiy, gʻarbiy va sharqiy. Shu bilan birga, “Avatar togʻlari”ning oʻzi — bitta bogʻ, Zhangjiajie National Forest Park. Ammo yana biri ham bor — Tianmen Mountain National Park, u yerda Tyanmen togʻi, “Samoviy darvoza”, shisha koʻprik va 99 ta burilishli super-serpantin yoʻli joylashgan.
Shunga koʻra, ushbu bogʻlarga chiptalar ham har xil. Ularning narxi mavsumga bogʻliq: martdan noyabrgacha narxlar balandroq, dekabrdan fevralgacha — pastroq. Biz yanvar oyida boʻldik va kishi boshiga 240 CNY (taxminan 421 701 UZS) toʻladik. Ushbu narxga toʻrt kunlik ruxsatnoma va bogʻ hududidagi istalgan yoʻnalish boʻyicha avtobusda cheksiz yurish kiradi. Kanat yoʻllari va Baylun lifti alohida toʻlanadi: bir tomonga chipta oʻrtacha 70 CNY (taxminan 122 996 UZS), ikki tomonga esa — 130 CNY (taxminan 228 422 UZS). Biz chiptalarni Trip.com saytidan sotib oldik, QR-kod orqali oʻtdik, biroq bizdan qoʻshimcha ravishda pasport soʻrashdi.
Men xaritani oldindan oʻrganib, uch kunlik marshrut tuzib chiqqandim, ammo rejam bilan kimnidir kuldirgan koʻrinaman. Avvaliga ob-havo xalaqit berdi, keyin esa sovqotib qolib, qattiq kasal boʻldik. Mayli, hammasini tartib bilan aytib beray.
Avatar togʻlari o’zining tumanlari bilan mashhur, ularni ertalab, xitoyliklar va boshqa mushtoqlar hali uxlab yotganida tomosha qilgan ma’qul. Bogʻ darvozalari soat 7:30 da ochiladi — shuni yodda tuting. Barcha osma yoʻllar, avtobuslar va lift mavsumda soat 18:30 gacha, mavsumdan tashqari vaqtda esa 17:00 gacha ishlaydi. “Oxirgi vagon”ga sakrashga urinmasdan, navbatda siqilib qolmaslik uchun biroz vaqtliroq tushgan yaxshi. Mavsumda odam juda koʻp boʻlishi mumkin.
Umuman olganda, yoʻnalishni mantiqan bunday rejalashtirish lozim: tepaga osma yoʻl yoki liftda chiqish, yuqori qismda aylanib, manzaralardan bahra olish, pastga esa zinalar orqali mustaqil tushish. Bunday kunlik sarguzasht, ishonchim komilki, uzoq vaqt yodda qoladi. Yuqorida osma yoʻl bekatlari orasida avtobuslar qatnaydi, shuning uchun nazariy jihatdan barcha goʻzal nuqtalarni bir kunda qamrab olsa boʻladi. Ammo biz u yerga rekord oʻrnatish uchun ketayotganimiz yoʻq-ku. Shuning uchun bogʻ xaritasini oldindan koʻrib chiqing. Aytgancha, u har bir kirish joyida xitoy, ingliz va rus tillarida bor.
Yakunda biz u yerda uch kun qoldik. Koʻproq qolishni istagandik, lekin shamollab qolganimiz va isitmamiz chiqqani sababli Chunsinga ketishga majbur boʻldik. Shunday ekan, har qanday vaziyatga tayyor boʻling va turli holatlar uchun dori-darmon gʻamlab oling. Bizga faqat oʻzimizning antibiotiklarimiz yordam berdi.
Chjanszyaszeda nimalarni albatta ko‘rish kerak?
- Oltin Qamchi irmogʻi
- Tyantszi togʻi
Xuanshichjay (Huangshizhai) togʻi. Boshlangʻich nuqtaga qaytadigan halqa yoʻnalishi. Aynan shu togʻdan har tomonga eng manzarali koʻrinishlar ochiladi. Janubiy kirish joyidan dor yoʻli orqali koʻtarilish yoki zinapoyadan ikki-uch soatda chiqish mumkin.
Oltin Qamchi irmogʻi (Golden Whip Stream). Bu togʻning pastki qismi boʻylab oʻtadigan yoʻnalish boʻlib, u janubiy kirish joyidan boshlanadi va kichik daryo boʻylab manzarali dara orqali oʻtadi. Toʻgʻri Baylun liftigacha borish yoki dara oxiridagi bekatdan Tyantszi togʻiga, Tianzi Mountain, olib boradigan dor yoʻligacha yoxud toʻgʻridan-toʻgʻri sharqiy darvozagacha yetib olish mumkin. Kuchli va botirlar uchun variant bor: avtobus Tyantszi togʻiga boradigan piyoda yoʻlak boshlanadigan joyda toʻxtaydi. Biz aynan shu yoʻldan ketdik.
Tyantszi togʻi. Har tomonga goʻzal koʻrinishlar. Hammasini xotirjam oʻrganish uchun bu lokatsiyaga bemalol butun bir kunni ajratish mumkin.
Yuanszyatsze. U yerga Baylun liftida koʻtarilish mumkin. Albatta tomosha maydonchasiga boring, soʻngra yoʻlak boʻylab “Osmon ostidagi birinchi koʻprik” — qoyalar orasidagi tabiiy tosh koʻprikkacha davom eting.
Chjanszyaszeda qayerda tunash mumkin?
- Вид из нашего номера
Janubiy yoki sharqiy kirish darvozasi yaqinida joylashgan ma’qul. Janubiysi tinchroq. Nazarimda, undan sharqiy kirishga qaraganda piyoda sayr qilish uchun imkoniyatlar koʻproq. Bir kecha taxminan 150 CNY (taxminan 263 563 UZS) ga tushadi. Mavsum qizigan paytda narxlar odatda balandroq boʻladi.
Ammo sayyohlarning qariyb 80 foizi rivojlangan infratuzilma tufayli sharqiy kirishni tanlaydi: baribir u toʻgʻridan-toʻgʻri Ulinyuan shaharchasida joylashgan, janubiy kirish yaqinida esa — shunchaki qandaydir yarim boʻsh qishloq. Shunga qaramay, ulkan supermarketlar, chifankalar va meva doʻkonlari u yerda ham, bu yerda ham bor, turar joy narxi esa umuman olganda bir-biriga yaqin: hamyonbop variantlar bir kecha uchun taxminan 20 USD (taxminan 240 240 UZS) dan, qulayroqlari esa — 60 USD (taxminan 720 719 UZS) dan.
Maslahatlar
- Qishda issiqroq kiyining, oʻzingiz bilan nafaqat togʻga, balki mehmonxonaga ham issiq kiyimlarni oling.
- Shaxsiy dori-darmonlar solingan aptechkani albatta oling.
- Vaqtliroq uygʻoning: tushga yaqin turistlarni butun-butun avtobuslarda olib kelishadi va hamma yerda tiqilinch boshlanadi.
- Ob-havo ma’lumotlarini kuzatib boring: togʻlarda u tez oʻzgaradi, tuman, yomgʻir va haroratning keskin pasayishi esa ham yoʻnalishni, ham manzaralarni buzishi mumkin.
- Ichimliklar va yeguliklarni shahardan sotib oling, chunki togʻlarda hamma narsa uch baravar qimmat turadi.
- Maymunlarni va boshqa yovvoyi hayvonlarni ovqatlantirmang: shunda ular tajovuzkor boʻlib qoladi va ovqat qidirib odamlarga xiralik qila boshlaydi.
- Agar pastga piyoda tushishga qaror qilsangiz, yoʻlni quyosh botishidan ikki-uch soat oldin boshlang — qorongʻida yurish qoʻrqinchli boʻladi.
Maymunlar meni qanday o‘marishdi va nima uchun Chunsinga shoshilinch ketib qoldik?
Janubiy darvoza orqali bogʻga kirdik va zinapoyalar boʻylab yuqoriga, Xuanshichjay (Huangshizhai) togʻi sari oʻrmaladik. Aynan shu togʻdan har tomonga eng xushmanzara koʻrinishlar ochiladi. Ammo oʻsha kuni havo juda tumanli edi va butun manzara sutga aylangan edi. Atrofda odam zoti yoʻq edi, bundan vahima bosar, lekin bu juda hayajonli edi.
Yoʻlda bizga mahalliy maymunlar galasi hujum qildi. Qoyalar orasidagi tor soʻqmoqda, joyni ham boplab tanlashgan ekan, yosh maymunlardan biri toʻgʻri ryukzagimga sakradi. Men kutib qotib qoldim, ammo shu zahoti u oʻzi molniyani ochayotganini eshitdim. U yerda esa aynan fotoapparatim, pasportim va naqd pullarim bor edi. Men darrov ryukzakni maymun bilan birga yechib oldim, lekin u tinchlanmasdi, shuning uchun eng ustida turgan narsani — bir yarim litrli suvni qurbon qilishga majbur boʻldim. U maymuncha uchun juda ogʻirlik qildi va u qiziqishini tezda yoʻqotdi.
Yana yigirma daqiqacha gala bizni qoyalar va daraxtlar boʻylab ta’qib qildi, ammo yerga tushib, yaqinroq kelishga boshqa hech kim jur’at etmadi. Oʻzingiz bilan tayoq oling — oʻrmonda ular qalashib yotibdi. Men gidlardan koʻrib oldim: tayoqning tosh yoʻlkaga urilishi maymunni shu zahoti rejalarini oʻzgartirishga majbur qiladi. Va aslo ularni ovqatlantirmang. Bir yigitcha yer yongʻoq bilan qutulmoqchi boʻldi, lekin bu maymunlarni yanada qizitib yubordi: ular hatto uning boshida sakrab, “ziyofat” davom etishini talab qila boshladilar. Qat’iyatli va sobitqadam boʻling.
Uchinchi kunning oxiriga kelib, isitmam 39 daraja ekanini va bundan buyogʻiga togʻlarda uloqchadek sakrab yurishning iloji yoʻqligini tushunib yetdim. Biz poyezdda Chunsinga joʻnab ketdik.
Chunsin — maydoni va aholisi boʻyicha dunyodagi eng yirik shahar, ammo aholi eng zich joylashgan shahar emas. Bu yerning hayratlanarli jihati: oʻlchamlari boʻyicha Chunsin Portugaliya yoki Vengriyadan biroz kichikroq, lekin butun boshli Chexiya yoki Avstriyadan kattaroqdir. Nega bunday? Hammasi oddiy: ulkan hududlar aholisi bilan birga shunchaki Chunsinga qoʻshib yuborilgan va bitta shahar deb hisoblana boshlagan. Xitoyliklarning oʻz yoʻli va oʻz mantig’i bor, shuning uchun buni shunchaki fakt sifatida qabul qilamiz va davom etamiz.
Chunsinda nimalarni tomosha qilish mumkin?
Liziba Station metro bekati — toʻgʻridan-toʻgʻri turar joy binosining ichida. Ajoyib eshitiladi va koʻrinishi ham shunday. Ammo meni, rostini aytsam, bekatning oʻzi emas, uning atrofidagi odamlar toʻdasi va tomosha maydonchasidagi kelayotgan poyezdni goʻyo “yeb yuborayotganidek” bir xil videolar olayotgan qiziqarli xitoylik ayollar hayratda qoldirdi.
Kuysinlou (Kuixinglou). Bir vaqtning oʻzida ham birinchi, ham yigirma ikkinchi qavatda boʻlishingiz mumkin bo’ladigan oʻsha mashhur uy. Bu qanday sodir boʻlishini tushuntirib oʻtirmayman. Yuz marta eshitgandan koʻra, bir marta koʻrgan afzal.
Xunyadun (Hongyadong). Ehtimol, Chunsinning eng asosiy diqqatga sazovor joyi. Osilib turgan qoyaga oʻyib ishlangandek koʻrinadigan qadimiy uylar. Ularga eng goʻzal manzara sohil boʻyidan yoki siz mutlaqo nazardan qochirmaydigan ulkan koʻprikdan ochiladi. Chiroqlar asta-sekin yonishini koʻrish uchun quyosh botishidan bir soat oldin kelishga arziydi. Bu manzara odamni maftun etadi.
Wushan Goddess Escalator. Dunyodagi eng uzun eskalator. Undagi balandlik farqi sakson qavatli bino bilan teng. Bu “eng-eng” roʻyxatidagi narsalarni koʻrishni xush koʻruvchilar uchun mos.
Jiefangbei Pedestrian Street. Shunchaki sayr qilishga arziydigan piyodalar koʻchasi. Aytgancha, bu yerda qiziqarli arxitekturaga ega zamonaviy san’at muzeyi ham bor. Gigant osmonoʻpar binolar va ekranlar joylashgan maydongacha albatta boring. Bu yerda kunduzi ham, kechqurun ham qiziqarli boʻladi.
Deyi World. Neon peshlavhalar va shiddatli maromga ega hamma narsaning maydoni. Bu yerda muassasalar, mehmonxonalar, doʻkonlar, shovqin-suron... Eng katta shahardan yana nima kutish mumkin?
Yanszi daryosi ustidagi osma yoʻl (Chongqing Yangtze River Cableway). Shaharga qush parvozi balandligidan qarash. Ammo kiraverishda katta navbatlar boʻlishi mumkin va 20 kishilik kabinalarda xuddi tigʻiz paytdagi Qoʻyliq marshrutkasidagidek tiqilinch boʻladi. Shuning uchun deraza yonidan joy olayotganingizda maksimal darajada chaqqonlik koʻrsating.
Chunsinda qayerda tunash mumkin?
Chunsin shahrida ajoyib panoramali manzaralarga ega ajoyib mehmonxonalar mavjud:
- Qianhe Rishan River View Hotel — Singapurdagi eng mashhur binoning nusxasi;
- SEYA Panoramic Hotel — Chongqing Jiefangbei Raffles Plaza — xonalardan osmono‘par binolar, shahar chiroqlari va daryo manzarasi;
- Nancy’s Lanxi Riverview Beauty Hotel;
- Hong Kongdagi Asiam International Hotel, Jiefangbei, Chongqing — xonalardan Yanszi va Xunyadun ko‘prigi manzarasi ochiladi;
- Yolo Skyview Hotel — panoramali derazalarga ega oq g‘or uslubidagi xonalar;
- Chongqing ozodlik yodgorligi, Hongya g‘ori, BERKIN. Baili Jin Skyview Riverfront Hotel — kiberpank uslubidagi xonalar va tabiiyki, shaharning ajoyib manzarasiga ega.
Baza narsalar: viza, transport va ilovalar
Safarga chiqishdan oldin, albatta, barcha asosiy masalalarni hal qilish kerak: kirish, chiptalar, mamlakat ichidagi transport va ilovalar, ularsiz bugungi kunda Xitoyda hech qanday iloj topa olmaysiz.
Viza
Xitoyda yashash ruxsatnomam bor. Umuman olganda, O‘zbekiston fuqarolari Xitoyda sayyohlik va ishbilarmonlik maqsadida 30 kungacha vizasiz bo‘lishlari mumkin.
Xitoy ichida qanday harakatlanish mumkin?
Poyezdlar
Xitoyda tezligi soatiga qariyb 300 km boʻlgan yuqori tezlikdagi poyezdlar va juda keng tarmoqli yoʻnalishlar tarmogʻi mavjud. Deyarli har qanday joydan istalgan yerga yetib borish mumkin, narxlari ham, ayniqsa Yaponiyadagi qimmat tezyurar poyezdlar bilan solishtirganda, ancha hamyonbop. Shuningdek, oddiyroq, u qadar chaqqon boʻlmagan poyezdlar ham bor — tezligi soatiga qariyb 120 km.
Oddiyroq poyezdlarda uch qavatli platskartda yoki “butun dunyo bilan birga ketamiz” vagonida — hard seat, ya’ni qattiq oʻrindiqli joylarda sayohat qilish imkoniyati bor. Oʻzimda sinab koʻrganman: agar toʻsatdan yengil mahzunlikni his qilsangiz yoki hayot biroz rangsiz boʻlib qolsa, oʻrindiqli vagonda unutilmas safar hayot lazzatini albatta qaytaradi. Ammo oqilona rejalashtirish orqali ruhiy salomatlikka zarar yetkazmagan holda poyezdlarning har ikki variantini uygʻunlashtirish mumkin.
Xitoyda poyezdlarning barcha turlariga chiptalar joʻnashdan 14 kun oldin sotuvga chiqadi, shuning uchun yarim yil oldin biror narsani band qilib boʻlmaydi. Va eng muhimi: vokzal tanlashda e’tiborli boʻling, xaritani oʻrganib chiqing. Xitoyda hatto uncha katta boʻlmagan shaharlarda ham bir nechta vokzal boʻlishi mumkin va ularning ba’zilari unchalik qulay joylashmagan — shaharning turistik qismidan uzoqda yoki yaqinida metro yoʻq. Ammo koʻpincha metro bekati baribir vokzal yonida yoki uning aynan ostida boʻladi.
Samolyot
Xitoy boʻylab samolyotda sayohat qilish mumkin va hatto zarur. Har doim samolyot va poyezd chiptalari narxini solishtiring: ba’zan samolyotda uchish hatto arzonroq boʻlishi mumkin. Xitoyda tashuvchilar juda koʻp, ular oʻzaro raqobatlashib, turli reyslarga vaqti-vaqti bilan chegirmalar taklif qilib turishadi. Aeroportlardagi navigatsiya ingliz tilida takrorlanadi, bu esa juda yordam beradi. Yirik shaharlarning koʻplab aeroportlariga oddiy metroda yetib olish mumkin.
Xitoyga borishdan oldin qaysi ilovalarni yuklab olish kerak?
Xitoyliklar tom ma’noda telefondan bosh koʻtarmaydilar. Oʻzbekistonda koʻpincha keksa avlod yoshlarni doimo ekran qarshisida oʻtirgani uchun koyishadi. Ammo Xitoyda yoshu qari telefondan deyarli koʻz uzmagan holda yuradi, ovqatlanadi, bayklarda va metroda ketadi. Xoʻsh, ular u yerda tinimsiz nimani tomosha qilishadi?
- WeChat — xitoyliklar uni Weixin, “Veysin” deb atashadi. Bu Xitoyning asosiy ijtimoiy tarmogʻi, Oʻzbekistondagi Telegram’ga oʻxshash narsa. Mohiyatan bu hamyon va u orqali deyarli har qanday narsaga buyurtma berish, toʻlash va band qilish imkonini beruvchi mini-ilovalar jamlangan butun bir ekotizimdir.
- Alipay — toʻlovlar segmentida WeChat’ning raqobatchisi. Xitoycha — Zhifubao, “Jifubao”. Xitoydagi istalgan doʻkonga kirmang, u yerda WeChat yoki Alipay orqali toʻlash uchun QR-kodlar boʻladi. Bu yerda kimga nima qulay. Men shaxsan Alipay’dan foydalanaman.
- REDnote — Xiaohongshu, “Syaoxunshu”. Takomillashgan Instagram. Albatta, hammasi xitoy tilida. Barcha foydali ma’lumotlar va xitoycha layfhaklar aynan oʻsha yerda.
- Douyin — xitoycha TikTok. Hammasi deyarli global versiyadagi kabi: ba’zi joylarda kulgili, ba’zi joylarda gʻamgin, ba’zi joylarda ma’lumotga boy, ba’zi joylarda esa umuman tushunarsiz.
- Didi — mahalliy taksi. Xizmat a’lo darajada, hammasi ajoyib ishlaydi. Alipay va WeChat’da mini-ilovalari bor, alohida oʻrnatish shart emas.
- Navigatsiya. Apple’ning oʻrnatilgan xaritalaridan foydalanish mumkin: ular Google Maps’dan farqli oʻlaroq, toʻgʻri va cheklovlarsiz ishlaydi. Yana xitoycha interfeysli Baidu Maps va Amap — rus tilida ham bor. Amap’ga alohida e’tibor qaratishni maslahat beraman: u barcha xizmatlar ichida 2GIS yoki “Yandex Kartalar”ga eng yaqini.
- Video. YouTube oʻrniga xitoyliklar bilibili tomosha qilishadi. U yerda rus tilidagi videolar ham bor, lekin til tufayli qidiruvdan foydalanish deyarli imkonsiz.
- Onlayn-shoping. Onlayn-shoping haqida alohida aytib oʻtaman: Taobao, Pinduoduo, Dewu, Poizon. Yetkazib berish tez, tom ma’noda ikki-uch kun ichida. Manzilni oʻzingiz qolgan mehmonxonaning qabulxonasidan aniqlashtirishingiz mumkin. Posilkalar, odatda, oʻsha yerga keltiriladi va qoldiriladi.
Xulosa o‘rnida: hoshiyalardagi qaydlar
- Xitoy juda oʻziga xos. Bu yerda odamlar qiziqarli, xushmuomala, lekin dunyoga oʻz qarashlari bor. Safardan oldin xitoy tilida hech boʻlmaganda bir nechta asosiy iboralarni oʻrganib olgan ma’qul. Ingliz tilini bu yerda, albatta, oʻrgatishadi, lekin deyarli hech kim uni tushunmaydi...
- Bozorlarda savdolashishdan tortinmang: narxni koʻpincha sezilarli darajada tushirish mumkin, ayniqsa biror narsani turistik boʻlmagan joydan olayotgan boʻlsangiz.
- Ba’zan yoningizga notanish odamlar rasmga tushish iltimosi bilan kelishlari mumkin. Ayniqsa, tashqi koʻrinishingiz yevropacha yoki slavyancha boʻlsa. Rad etmang. Siz uchun bu arzimagan narsa, u odam uchun esa tirik chet ellikni koʻrgani haqida gapirib berishga bahona boʻladi.
- Har qanday nizoli vaziyatda raqibingizga aslo qoʻl tekkizmang. Bu yerda qonunlar shunday tuzilganki, yetkazilgan har qanday zarar uchun aybdor ma’naviy va moddiy zarar sifatida anchagina kompensatsiya toʻlashga majbur boʻladi. Shu bilan birga, Xitoy — juda xavfsiz mamlakat. Bu yerda yarim tunda ham bemalol sayr qilish mumkin va sizga hech narsa boʻlmaydi.
- Xitoyliklar hamma joyda va koʻp chekishadi. Hatto liftda yoki supermarketda ham tamaki tutatishlari mumkin. Biroq qoidalar shaharga bogʻliq: koʻp joylarda yopiq jamoat joylarida chekish allaqachon taqiqlangan, garchi amalda bu taqiqqa har doim ham amal qilinavermasa-da.
- Kechqurunlari odamlar maydonlar va bogʻlarga shoʻx musiqa ostida raqsga tushish uchun chiqishadi — xohlagan kishi qoʻshilishi mumkin, hatto chet ellik boʻlsangiz ham.
- Xitoy — haqiqiy itlar jannati: deyarli har bir oilada uy hayvoni bor. Ayniqsa, bu yerda pudellar, mopslar va korgilar juda qadrlanadi. Shuningdek, Xitoyda it bilan kelish mumkin boʻlgan kafe va restoranlar koʻp.
Umuman, har bir shaharda hech boʻlmaganda bir kunga diqqatga sazovor joylar ketidan quvishdan toʻxtashni va ichki tadqiqotchingizga erkinlik berishni juda maslahat beraman. Shunchaki biror yoʻnalish tanlang va koʻzingiz tushgan tomonga qarab ketavering. Ochigʻini aytsam: sayohatlardagi eng samimiy va maroqli lahzalar aynan mana shunday sodir boʻladi. Agar yoningizda yana yoqimli hamrohlar ham boʻlsa, u holda sayohat shunchaki muvaffaqiyatga mahkumdir.
