Sitsiliya boʻylab sayohat: “Choʻqintirgan ota” filmi suratga olingan joylar va orolning diqqatga sazovor maskanlari
Lekin sen hurmatsizlik bilan shengen boʻyicha yordam soʻrayapsan, sen menga magnitchalar olib kelaman deb ham taklif qilmayapsan, hatto meni choʻqintirgan ota deb ham atamading.
Salom, mening ismim Temur. Men oʻzbekistonliklarga shengen rasmiylashtirishda yordam beraman, Yevropa boʻylab koʻp sayohat qilaman va kultga aylangan filmlardagi lokatsiyalarni topishni juda yaxshi koʻraman. Sitsiliya — bu nafaqat eski filmlardagi mafiyaning vatani (garchi oʻsha mashhur kino dekoratsiyalarini ham sizga koʻrsatadigan boʻlsak-da). Bu bir kun ichida harakatdagi vulqonga koʻtarilish, antik ibodatxonalar xarobalari boʻylab sayr qilish va rikotta solingan qarsildoq naychalardan toʻyib ovqatlanish mumkin boʻlgan ulkan hududdir.
Koʻpincha oʻzbekistonlik sayohatchilar ushbu orolni keyinga qoldirib, oʻzlari uchun odatiyroq boʻlgan Milan yoki Rimni tanlashadi. Va bu juda noto’g’ri qaror: Italiya janubida narxlar shimoldagiga qaraganda sezilarli darajada past, mahalliy aholi hech qayerga shoshilmaydi va doimo yordam berishga tayyor, koʻcha taomlari esa alohida sayohatga loyiqdir.
Kartalar, pul va viza: Sitsiliya oroliga qanday yetib borganimiz haqida
- Milan
Menda allaqachon Shengen vizasi bor, uni 2026-yil boshida Fransiya elchixonasidan olganman. Avvaliga biz Milanga uchdik va bir tomonlama chipta bizga taxminan 280 USD (taxminan 3 mln UZS) ga tushdi. Milandan Palermo yoki Kataniyaga ichki reyslar uchadi — chipta narxi aviakompaniyaga qarab 30 USD (taxminan 362 ming UZS) dan 100 USD (taxminan 1 mln UZS) gacha turadi. Bizga borish-kelish parvozi taxminan 110 USD (taxminan 1 mln UZS) ga tushdi.
Sitsiliyada deyarli hamma joyda kartalarni qabul qilishadi, biroq terminalda nosozlik yuz berganda ishlatish uchun ozroq naqd yevro olib yurgan ma’qul. Valyutani shaharlar markazidagi banklarda ayirboshlagan yaxshiroq: aeroportlarda odatda kurs past bo‘ladi.
Orol shaharlari o‘rtasida qatnovning eng arzon yo‘li — poyezdlar. Safar masofaga qarab taxminan 10–20 EUR (taxminan 137–275 ming UZS) turadi. Jadval va yoʻnalishlarni Italiya temir yoʻllari — Trenitalia saytida oʻrganish mumkin.
Muhim qoida: chiptalarni bevosita vokzaldagi kassalardan yoki avtomatlardan sotib olish arzonroq. Biroq poezdga chiqishdan oldin chiptani platformadagi maxsus validatorda albatta muhrlash kerak, aks holda katta miqdorda jarima solishadi.
Maksimal qulaylik uchun mashina ijaraga olishingiz mumkin. Biroq shuni yodda tutingki, haydovchilik guvohnomasining raqamli nusxasi yoki telefondagi fotosurati bilan harakatlanish xavfli — yoʻl politsiyasining birinchi tekshiruvidayoq jiddiy muammolar yuzaga keladi, hatto avtoijara kompaniyasi ular asosida mashina berishga rozi boʻlgan boʻlsa ham. Xalqaro haydovchilik guvohnomasini qanday olish haqida esa oldingi yoʻriqnomamizda aytib oʻtgan edik.
Korleone izidan
- Kataniya
- Savocada
Palermo va Kataniya — Sitsiliyaning eng yirik ikki shahri. Odatda sayohatni ulardan boshlashadi, chunki aeroportlar shu yerda joylashgan. Ochigʻini aytganda: ikkala shahar ham ancha iflos va tartibsiz, ammo ularda mahalliy aholining mafiyaga qanday qarshilik koʻrsatayotganini jonli koʻrish mumkin. Koʻchalarni aylanib yurganda, qahvaxona va doʻkonlarning eshiklariga e’tibor bering — koʻpchilik «Addiopizzo» («alvido, reket») fuqarolik harakatining stikerlarini yopishtirib qoʻyadi. Shunday qilib, egalari jinoiy guruhlarga prinsipial ravishda oʻlpon toʻlamasliklarini koʻrsatishadi va turistlar ularni oʻz pullari bilan qoʻllab-quvvatlashlari mumkin. Ushbu mavzuga chuqurroq shoʻngʻish uchun esa Palermoda taxminan 34 EUR (taxminan 467 ming UZS) ga piyoda anti-mafiya ekskursiyasini sotib olish mumkin. Kataniyadan esa vulqon Etnaga borish uchun bir kun ajratishga arziydi.
Agar «Choʻqintirgan ota» filmidagi joylarni koʻrmoqchi boʻlsangiz, sizga Savoca togʻ qishlogʻi kerak boʻladi. Yoʻnalish Santa Teresa di Riva shahri orqali oʻtadi. Agar u yerga poyezdda va mashinasiz kelsangiz, togʻga tomon ikki kilometrlik piyoda koʻtarilishga tayyor turing. Bizning omadimiz keldi: bizni oʻz mashinasida bepul eltib qoʻygan mahalliy aholi vakili bilan tanishib qoldik.
Savocada ikkita asosiy nuqtani qidiring:
- Vitelli bari — afsonaviy peshlavha xuddi kinodagidek koʻrinadi, garchi ichki interyer ancha oʻzgargan boʻlsa-da; sayyohlar olomonidan qochish uchun u yerga aynan ertalab barvaqt borishni maslahat beraman, chunki kechga yaqin hamma narsa yopiladi;
- Avliyo Nikolay cherkovi — bu yerda Maykl Korleonening nikoh marosimi sahnasi suratga olingan, biroq rekonstruksiyadan soʻng uning tashqi koʻrinishi filmdagi kadrlardan biroz farq qiladi.
Boshqa koʻplab joylarni ijaraga olingan mashinada bir kunda osongina aylanib chiqish mumkin.
- Fortsa-d’Agro (Forza d'Agrò). Kadrlarda tez-tez koʻrinib turadigan, qoʻshni hududdagi yana bir qishloq. Bu yerga tosh yotqizilgan koʻchalar va Santissima-Annunsiata cherkovi yonidagi goʻzal maydon uchun kelishga arziydi;
- Castello degli Schiavi villasi. Fyumefreddo-di-Sitsiliya shaharchasida joylashgan. Bu — Maykl surgun paytida yashiringan va mashina portlab ketgan oʻsha mashhur qoʻrgʻondir. Hozirda villa xususiy mulk hisoblanadi, shu sababli koʻchadan shunchaki kirib boʻlmaydi — yo egalari bilan oldindan bogʻlanish yoki uyushtirilgan tur sotib olish kerak (narxi 35 EUR (taxminan 481 ming UZS) dan boshlanadi);
- Palermodagi Massimo teatri. Italiyaning eng yirik opera teatri boʻlib, uning zinalarida “Choʻqintirgan ota” filmining uchinchi qismi finalida Maykl Korleonening qizi oʻldirilgan va uning oʻziga suiqasd uyushtirilgan. Ichkariga ekskursiya chiptasi taxminan 10 EUR (taxminan 137 ming UZS) turadi, biroq tashqaridagi mashhur zinapoyada bepul suratga tushish mumkin.
Sitsiliyada yana nimalarni koʻrish mumkin?
Agar Palermo, Kataniya va Etna marshrutingizda allaqachon bor boʻlsa, yangi taassurotlar uchun yana qayerga borishingiz mumkinligi mana.
Agrigentodagi Ma’badlar vodiysi
Qanday boriladi: Palermodan poyezdda taxminan ikki soatcha yoʻl yuriladi, chipta narxi 10 EUR (taxminan 137 ming UZS) atrofida.
Chipta narxi: parkka kirish 15 EUR (taxminan 206 ming UZS) ga tushadi. Joriy jadvalni parkning rasmiy saytida tekshirish mumkin.
Ibodatxonalar vodiysi (Valle dei Templi) — Sitsiliya janubidagi ulkan arxeologik park boʻlib, u YUNESKO roʻyxatiga kiritilgan. Aslida bu hech qanday vodiy emas, balki ettita yunon ibodatxonasining xarobalari joylashgan togʻ tizmasidir. Ulardan eng yaxshi saqlanib qolgani — ikki ming yildan koʻproq vaqt oldin qurilgan Konkordiya ibodatxonasidir.
Kunduzi bu yerda quyoshdan yashirinadigan joy yoʻq, shuning uchun ochilish vaqtiga yaqin (ertalabki soat sakkizlar atrofida) yoki quyosh botishiga yaqinroq kelgan maʼqul. Kechki payt ibodatxonalar yoritiladi va ular orasida sayr qilish ancha qulayroq boʻladi.
Sirakuzadagi Ortigiya oroli
Qanday boriladi: eng qulay yoʻli — Kataniyadan yoʻlga chiqish. Toʻgʻridan-toʻgʻri poyezd yoki avtobus (masalan, Interbus tashuvchisi) sizni taxminan bir soatda olib boradi. Bir tomonga chipta narxi qariyb 8 EUR (taxminan 110 ming UZS). Sirakuza vokzalidan Ortijiyagacha piyoda 15 daqiqalik yoʻl.
Sirakuza — Arximedning vatani. Bu yerga kelishdan asosiy maqsad — butunlay kichik Ortijiya orolida joylashgan tarixiy markazdir. U shaharning asosiy qismi bilan uchta koʻprik orqali bogʻlangan. Bu yerga shunchaki sayr qilish uchun keling va toʻgʻridan-toʻgʻri qadimiy Afina ibodatxonasidan qayta qurilgan soborga Piazza Duomo moʻralab oʻting — uning ustunlari hanuzgacha devorlardan turtib chiqib turibdi. Orolning chetida Maniache qalʼasi qad rostlagan boʻlib, u yerda dengizning qoq yoqasida joylashgan mahobatli devorlar boʻylab sayr qilishga ruxsat beriladi.
Yana nimalarni koʻrish mumkin: Sirakuzaning materik qismida Neapolis arxeologik parki bor. U yerda “Dionis qulogʻi” gʻori joylashgan — uning akustikasi shu qadar kuchliki, har qanday pichirlash ham eshitiladi. Kirish narxi taxminan 13 EUR (taxminan 179 ming UZS).
Taorminadagi antik teatr
Qanday boriladi: Kataniyadan toʻgʻridan-toʻgʻri avtobuslar qatnaydi. Chipta narxi taxminan 6 EUR (taxminan 82 ming UZS), yoʻl esa qariyb bir soat vaqt oladi. Avtobus poyezddan koʻra qulayroq, chunki u sizni toʻgʻri tepaga, shahar markaziga yaqinroq olib boradi va temir yoʻl stansiyasidan tepalikka qarab emaklab chiqishga toʻgʻri kelmaydi.
Chipta narxi: 13 EUR (taxminan 179 ming UZS).
Taormina baland tepalikda joylashgan, shu sababli u yerdan Ion dengizi sohili va Etna vulqoni yaqqol koʻrinib turadi. Shaharning eng zoʻr lokatsiyasi — qadimgi yunon amfiteatridir. U sahna ortida tutayotgan vulqon fon boʻlib xizmat qiladigan qilib qurilgan. Sayyohlarning koʻpligi sababli Taorminada gavjum boʻlishi mumkin, shuning uchun sayohatni ekskursiya avtobuslari kelgunga qadar, erta tongga rejalashtiring.
Dengizga qanday tushiladi: piyoda borish uzoq va issiq, ammo shahar markazidan plyajlarga osma yoʻl (Mazzarò) qatnaydi. Bir tomonga borish chiptasi 3 EUR (taxminan 41 ming UZS) turadi.
Chefalu dagi La-Rokka qoyasi
Qanday boriladi: Palermo markaziy vokzalidan elektrichkada. Yoʻl bir soatdan sal kamroq vaqt oladi, bir tomonga chipta esa taxminan 7 yevro turadi.
Chipta narxi: soʻmoqqa kirish uchun 5 EUR (taxminan 69 ming UZS) soʻrashadi, kassa koʻtarilishning eng boshida joylashgan.
Chefalù — Palermodan elektrichkada bor-yoʻgʻi bir soatlik masofada joylashgan kichik sohilyoqa shahri. Markazda ulkan norman sobori qad rostlagan, biroq bu yerdagi eng qiziqarli mashgʻulot — toʻgʻridan-toʻgʻri shahar ustida qaddini koʻtarib turgan La-Rokka qoyasiga piyoda sayr (xayking) qilishdir. Toshli zinalar va soʻmoqlar boʻylab koʻtarilish taxminan qirq daqiqa vaqt oladi. Tepadan butun shahar, plyaj chizigʻi va qadimiy Diana ibodatxonasi qoldiqlari koʻrinib turadi.
Maslahat: oʻzingiz bilan qulay poyabzal oling, sandallarda qoyaga koʻtarilish ogʻriqli va sirpanchiq boʻladi.
Sitsiliya orolida nimalarni tatib koʻrish kerak?
Sitsiliyadagi oziq-ovqat narxlari Italiya materigidagi yirik sayyohlik markazlariga qaraganda ancha past. Kichik shaharlarda oddiy restoranda ikki kishilik kechki ovqat atigi 20 EUR (taxminan 275 ming UZS) ga tushadi, Holbuki Milanda yoki Rimda bu 50 EUR (taxminan 687 ming UZS) va undan yuqori turadi. Sitsiliyaliklar pazandachilik an’analariga juda talabchan, shuning uchun sifatsiz taomlar tayyorlaydigan muassasalar bu yerda tezda yopilib ketadi. Quyida Sitsiliyada albatta tatib ko‘rish kerak bo‘lgan taomlar haqida so‘zlab beraman.
Aranchini
Bu Sitsiliya koʻcha taomlarining haqiqiy qirolidir. Aranchini — ichida nachinkasi boʻlgan, frityurda qovurilgan qarsildoq guruchli koptokchalardir. Klassik varianti goʻshtli ragu, motsarella va koʻk noʻxat bilan tayyorlanadi. Agar siz shaharda uzoq vaqt aylanib yursangiz va kafeda oʻtirishga vaqt sarflashni xohlamasangiz, bu toʻymli tamaddidir.
Pasta alla Norma
Kataniyada yaratilgan mashhur Sitsiliya pastasi. Undagi masalliqlar juda oddiy: makaron (odatda rigatoni yoki spagetti) qovurilgan baqlajon, pomidor sousi, yangi rayhon va qirilgan shoʻr rikotta bilan aralashtiriladi. Oddiy tuyulishi mumkin, lekin juda mazali.
Kaponata
Ratatuyning sitsiliyacha javobi. Bu qovurilgan baqlajon, pomidor, selderey, zaytun va kapersdan tayyorlanadigan nordon-shirin gazakdir. Kaponatuni koʻpincha shunchaki bir boʻlak yangi, qarsillaydigan non bilan isteʼmol qilishadi. Baʼzida muassasalarda sakkizoyoq yoki qilich-baliq kabi dengiz mahsulotlari qoʻshilgan murakkabroq variantlarini ham uchratish mumkin.
Qilich-baliq
Qilich-baliq yoki italyancha pesce spada — sitsiliyaliklarning juda katta sevgisidir. Uni bu yerda hamma joyda tayyorlashadi: steyk koʻrinishida grilda qovurishadi, pore pishiriq kukunlari (suhari) va yongʻoqchalar bilan rulet qilib oʻrashadi, pastaga va hatto aranchiniga qoʻshishadi. Sizga tatib koʻrishni maslahat beradigan yana bir baliqli taom — sardina solingan pasta (pasta con le sarde). Unga mayiz, yovvoyi fenxel va sidr yongʻoqlari qoʻshiladi.
Kannoli
Sitsiliyadan kannolini tatib koʻrmasdan ketish — shunchaki jinoyatdir. Bu — qoʻy rikottasidan tayyorlangan shirin krem bilan zich toʻldirilgan, qovurilgan xamirdan tayyorlangan qarsildoq naychalardir. Ularning usti koʻpincha maydalangan pista, sukatalar yoki shokolad tomchilari bilan bezatiladi. Haqiqiy kannolini xamiri yumshab qolmasdan, qarsildoq boʻlib turishi uchun krem bilan aynan sizning koʻz oʻngingizda toʻldirishadi.
Palermo va Kataniyada qayerda tunash mumkin?
- Palermo
- Kataniya
Palermoda kechki muhit uchun tunab qolishga arziydi: kunduzi bu yerda tirbandliklar boʻladi, ammo quyosh botgandan keyin Vuchchiriya (Vucciria) kabi tarixiy bozorlar koʻcha taomlari bilan gavjum bazmlarga aylanadi. Bu yerdan Sitsiliyaning gʻarbiga sayohat qilish qulay: Chefalugacha elektr poyezdida bor-yoʻgʻi bir soatlik, Ma’badlar vodiysigacha esa taxminan ikki soatlik yoʻl.
Kataniya kunduzi qora vulqon toshidan qurilgan binolar tufayli juda qizib ketadi, shu bois bu yerda faqat kechki payt sayr qilish qulay. Bu yerdan Etna, Taormina va Sirakuzaga taxminan bir soatda yetib olish mumkin, barokko uslubidagi Noto, Modika va Raguza shaharchalariga esa mashinada bir yarim-ikki soatda borish mumkin.
Palermoda qayerdan uy izlash kerak:
- Tarixiy markaz (Centro Storico). Birinchi marta keluvchilar uchun ajoyib tanlov. U toʻrtta mahallaga boʻlinadi: La-Kalsa (La Kalsa) goʻzal arxitekturasi va obod koʻchalari bilan ajralib turadi, Il-Kapo (Il Capo) va Albergriya (Albergheria) esa rang-barang oziq-ovqat bozorlarining qoq yonida yashashni xohlovchilar uchun mos keladi. Yaxshi mehmonxona yoki mehmon uyida bir kecha tunash taxminan 80–110 EUR (taxminan 1–2 mln UZS) ga tushadi.
- Politeama va Via-Liberta (Politeama, Via Libertà). Zamonaviyroq mahallalar. Bu yerda tinchroq, yaxshi doʻkonlar koʻp va koʻcha tartibsizliklari kamroq. Turar joy bu yerda biroz qimmatroq: bir kecha uchun taxminan 100–140 EUR (taxminan 1–2 mln UZS).
- Mondello (Mondello). Birinchi navbatda plyaj muhim boʻlganlar uchun moʻljallangan hudud. U sayyohlik markazidan uzoqda joylashgan, lekin dengiz boʻyida uygʻonish mumkin. Narxlar mavsumga qarab juda farq qiladi, lekin yozda bir xona uchun 120 EUR (taxminan 2 mln UZS) dan boshlab toʻlashga tayyor turing.
Kataniyada qayerdan uy izlash kerak:
- Tarixiy markaz (Centro Storico). Piazza del Duomo maydoni va Via Crociferi koʻchasi atrofidagi mahallalar sizni darhol goʻzal barokko uslubidagi binolar qurshovida qoldirishi bilan juda qulaydir. Shaharning barcha asosiy nuqtalari bir qadamlik masofada boʻladi, bir kecha uchun oʻrtacha xarajat esa taxminan 70–100 EUR (taxminan 962 ming–1 mln UZS) tashkil qiladi.
- Via Etnea. Markaziy uzun koʻcha boʻlib, u yerdan musaffo kunlarda Etna vulqoni yaqqol koʻrinib turadi. Agar atrofda koʻplab bar va kafelar boʻlishini hamda xaridlar qilish uchun joylar mavjudligini yoqtirsangiz, bu yer aynan siz uchun. Ikki kishilik xona taxminan 80–120 EUR (taxminan 1–2 mln UZS) ga tushadi.
- Borgo-Sanzio. Tinchgina turar-joy tumani. Bu yerda sayyohlar sezilarli darajada kamroq, ijara narxi arzonroq (taxminan 60–80 EUR (taxminan 825 ming–1 mln UZS)), asosiy maydonlargacha esa piyoda 20 daqiqada bemalol yetib olish mumkin.
Orolga sayohat qilishdan oldin nimalarni bilish kerak?
Sitsiliyaning yirik shaharlarida, Yevropaning boshqa joylarida boʻlgani kabi, choʻntakchilar qurboniga aylanmaslik uchun olomon ichida hamyon va telefonga diqqatli boʻlish lozim. Ammo shafqatsiz mahalliy mafiya haqidagi voqealardan qoʻrqishning hojati yoʻq — ularning oddiy sayohatchilarga hech qanday aloqasi yoʻq.
Agar siz mashina ijaraga olsangiz, eng muhim qoida — salonda umuman hech narsa qoldirmang. Hatto boʻsh qogʻoz paket yoki orqa oʻrindiqda unutilgan kofta ham oʻgʻrilarni oynani sindirishga undashi mumkin.
Tarmoqda oʻgʻrilarga oladigan hech narsa yoʻqligini koʻrsatish uchun avtomobil oynalarini butunlay ochiq qoldirishni tez-tez maslahat berishadi. Biroq bunday qilishni tavsiya etmayman: agar mashina olib qochilsa, ijara kompaniyasi ehtiyotsizlik tufayli sugʻurtangizni bekor qiladi. Shuning uchun barcha narsalaringizni oʻzingiz bilan oling, boʻsh bardachokni esa ochiq qoldiring. Agar mashina xetchbek kuzovli boʻlsa, koʻchadan uning boʻsh ekanligi yaqqol koʻrinib turishi uchun yukxona tokchasini yechib qoʻying.
Qoʻrqinchli voqealarga qaramay, Sitsiliya — tinch va juda mehmondoʻst joy. Bu yerdagi mahalliy aholi doim shoshilib yuradigan Rim yoki Milandagi odamlarga qaraganda ancha xotirjamroq va samimiyroq tuyuladi.
Orolliklar sayohatchilarga yordam berishga odatlangan. Mahalliy aholi sizga elektron haydovchilik guvohnomasini qabul qiladigan ijara idorasini osongina koʻrsatishi yoki kerakli koʻchagacha kuzatib qoʻyishi mumkin. Santa-Tereza-di-Riva (Santa Teresa di Riva) kabi kichik shaharchalarda mehmonxona egasi koʻngil koʻchaligi bilan sizni mashinasida qoʻshni togʻli Savoka (Savoca) qishlogʻiga olib borishi va kichik ekskursiya tashkil qilib berishi mumkin. Va uning ingliz tilini bilmasligi mutlaqo ahamiyatsiz — Sitsiliyada imo-ishora tili va chin dildan yordam berish istagi ajoyib ish beradi.
Albatta, sayyohlik joylarida choʻntaklarga e’tiborli boʻlish zarar qilmaydi, lekin qolgan jihatlarda bu yerda xotirjam boʻlish va shunchaki sayohatdan zavqlanish mumkin.
