Balida nimalarni tatib ko‘rish mumkin va Indoneziya oshxonasining eng yaxshi taomlarini qayerdan topish mumkin?
Qovurilgan guruch, ugra va barra dengiz mahsulotlari.
Salom, bu men — Oliya! Agar siz Bali bo‘yicha qo‘llanmamni allaqachon o‘qigan bo‘lsangiz va Ubud bo‘yicha qo‘llanmadagi bir nechta joylarni ko‘rib chiqqan bo‘lsangiz, ovqat haqida bosh qotirish vaqti keldi. Endi bu orolning ta’mi qanaqaligini aniqlash vaqti keldi. Bali oshxonasi — bu xushbo‘y ziravorlar, yumshoq go‘sht va vokda tutun ta’mi kirgungacha qovurilgan gurunch demakdir.
Haqiqiy Indoneziya oshxonasini qayerdan izlash mumkinligi, nima uchun bumbu pastasi — uning “poydevori” ekanligi va to‘yimli tushlik qanchaga tushishi haqida so‘zlab beraman.
Bali taomlariga nimalar solinadi?
Bali oshxonasi o‘nlab turdagi ugra va guruch, mayin go‘sht va ertalabki ovdan so‘ng darhol yetkazib beriladigan yangi baliqdan iborat. Mahalliy ta’mning asosiy siri bumbu pastasida — bu deyarli har bir taomga qo‘shiladigan lemongrass, galangal, kurkuma, chili va laym barglaridan tayyorlangan xushbo‘y aralashmadir.
Bu yerda o‘tkir ta’m qo‘shni mamlakatlardagi kabi kuchli emas, muvozanat esa kokos suti va souslar bilan ta’minlanadi. Ko‘pincha taom past olovda uzoq vaqt pishiriladi yoki vokda qattiq qovuriladi. Ta’mni yaxlit kompozitsiyaga yig‘ish uchun albatta yeryong‘oq sousi yoki achchiq sambal (chili asosidagi pasta) qo‘shiladi.
Veganlar uchun Bali juda mos keladi, chunki deyarli har bir taomnomada tofu yoki tempe (fermentlangan soya dukkaklari asosidagi mahsulot) dan tayyorlangan taomlar mavjud. Ko‘pgina muassasalar o‘z konsepsiyasini faqat o‘simliklardan tayyorlangan taomlari asosida quradi.
Haqiqiy mahalliy taomlar bilan tanishishning eng oson yo‘li varunglarga kirishdir. Bular mahalliy oilaviy kafelar bo‘lib, ular orasida plastik stollardan iborat juda kichkinalari ham, chiroyli interyerga ega zamonaviylari ham bor. Oddiy varungdagi o‘rtacha chek taxminan 35 ming so‘mni tashkil etadi, zamonaviyroq joyda kechki ovqat uchun esa 120 ming so‘mdan boshlab to‘lashga to‘g‘ri keladi.
Balida nimalarni tatib ko‘rish mumkin? Mening shaxsiy ‘must-eat’ ro‘yxatim
Balida menda eng iliq taassurot qoldirgan taomlar bo'yicha shaxsiy ro‘yxatimni tuzish uchun kichkina varunglarga ham, qimmatbaho restoranlarga ham kirib chiqdim. Ro‘yxatimga faqat haqiqatan ham tatib ko‘rishga arzigulik narsalar kirdi: ziravorlarda dimlangan nozik go‘shtdan tortib, ertalabki ovdan keltirilgan yangi dengiz mahsulotlarigacha.
Nasi Goreng — qovurilgan guruch
Bu orolning “asosiy klassikasi”, oddiy va mazali taom. Guruch qaynoq vokda kuchli olovda qovuriladi, sabzavotlar, tuxum, ozgina shirin sous va sarimsoq qo‘shiladi. Taom wok hei (“vokning nafasi”) — tutun ta’miga ega. Narxi: 24 mingdan 49 ming so‘mgacha.
Ubuddagi Champlung Sari Hotel & Spa’da klassik versiyasi taqdim etiladi. Bu yerda u barcha davrlarda barqaror mazali bo‘lib kelgan. Narxi: 49 ming so‘m.
Mie Goreng — qovurilgan ugra
Gorengning ugrali varianti: sarimsoq hidi, yengil achchiq ta’m, biroz sabzavot, tovuq yoki qisqichbaqa. Balida 12 mingdan 37 ming so‘mgacha turadi.
Ko‘pincha Nusa-Dua shahridagi Babek Raja varungidan xarid qilardim. Bu yerda krevetkali lapsha 12 ming so‘m turadi.
Nasi Ayam Bakar — guruch bilan qovurilgan marinadlangan tovuq
Klassik Bali tarelkasi: bumbu pastasida marinadlangan va ko‘mirda qovurilgan tovuq, guruch, yengil bulyon va banan barglaridagi qo‘shimchalar. Tutunli ta’mga ega, biroz shirin, laym esa barralik iforini berib turadi. Narxi: 24 mingdan 49 ming so‘mgacha. Ubuddagi Gula Bali varungida 24 ming so‘m evaziga sholi dalasi manzarasida tushlik qilish mumkin.
Sate Sapi yoki Ayam — ko‘mirda pishgan kaboblar
Bambuk tayoqchalarda marinadlangan mol yoki tovuq go‘shti bo‘laklari. Sambal yoki yeryong‘oq pastasi bilan dasturxonga tortiladi. Narxi: 12 ming so‘mdan 37 ming so‘mgacha. Nusa-Dua shahridagi Bebek Raja varungida to‘rt donasi 12 ming so‘m turadi.
Beef Rendang — dudlangan mol go‘shti
Indoneziya oshxonasining eng mashhur taomlaridan biri. Go‘sht bir necha soat davomida kokos sutida, lemongrass va galangal (imbirning qarindoshi) qo‘shib, to sous quyuqlashib va ta’mi chiqqunga qadar dimlanadi. Narxi: 49 ming so‘mdan 86 ming so‘mgacha.
Nasi Campur — orolning terma likopchasi
Guruch va besh-yetti mini-porsiyadagi turli taomlar: tovuq go‘shti, tofu, sabzavotlar, yeryong‘oq va souslar. Har bir joyda o‘ziga xos xilma-xilligi bor, shuning uchun ikkita bir xil taomni uchratish qiyin. Narxi: 24 ming so‘mdan 61 ming so‘mgacha.
Gili orolidagi ko‘cha do‘konlarida mahalliy aholi ovqatlanadi, demak, u yerdagi taomlar doimo yangi. Bir porsiya 24 ming so‘mga tushadi, lekin juda achchiq bo‘lishiga ham tayyor turing.
Gado-Gado — iliq sabzavotli salat
Kartoshka, loviya, tuxum va tofu quyuq yeryong‘oq sousi bilan aralashtirilgan. Taom o‘tkir emas va juda to‘yimli — achchiq ziravorlarni yoqtirmaydigan yoki go‘sht yemaydiganlar uchun mos keladi. Narxi: 24 ming so‘mdan 37 ming so‘mgacha.
Geger Beach`dagi plyaj qahvaxonalarida ikki kishi bo’lib ham to‘yib ovqatlanish mumkin bo‘lgan ulkan porsiyalar taqdim etiladi.
Vegetable Spring Rolls — sabzavotli rollar
Yupqa qarsildoq xamir ichiga solingan sersuv sabzavotlar. Nordon-shirin sous bilan dasturxonga tortiladi. Asosiy taomdan oldin ajoyib gazak bo’la oladi. Narxi: 24 ming so‘mdan 37 ming so‘mgacha.
Ubuddagi Rai Pasti Rice View`da rollarni palmalar va guruch dalalariga (suvli maydonlarga) qarab o‘tirib yeyish mumkin.
Bakso — frikadelkali sho‘rva
Shaffof bulyon, ugra va go‘shtli sharchalar. Indoneziyada kunning istalgan vaqtida topish mumkin bo‘lgan taom. Narxi: 12 ming so‘mdan 24 ming so‘mgacha.
Nusa-Dua shahridagi Bakso Prasmanan 5758 muassasasida konstruktor tizimi ishlaydi: sho‘rva uchun komponentlarni mustaqil tanlash mumkin. Narxi — 13 ming so‘m atrofida.
Barra dengiz mahsulotlari
Yo‘lbars krevetkalari, kalmarlar, langustlar va ertalab tutilgan maxi-maxi baliqlari. Bularning barchasi grilda pishiriladi va ziravorli souslar bilan tortiladi.
Dengiz mahsulotlaridan iborat kechki ovqatni Jimbaranda, suv bo‘yida iste’mol qilgan ma’qul. Narxi: bir porsiyasi uchun narxi — 122 ming so‘mdan boshlanadi. Intan Sari kafesidagi set 367 ming so‘m atrofida turadi.
Hafsalangiz pir bo‘lmasligi uchun Balida qanday ovqatlanish lozim?
- Varunglarda ko‘plab mahalliy aholi bor — bu siz uchun ishonch belgisi bo’ladi. Bu shuni anglatadiki, qahvaxonada yangi, arzon va aniq mazali taomlar mavjud. Ichkari bo‘sh bo‘lsa, kirib o’tgan ma’qul.
- Agar menyu sakkiz sahifadan iborat bo‘lsa, bu ogohlantirish qo‘ng‘irog‘i. Yaxshi varunglarda menyu qisqa bo’ladi: sakkizdan o‘n ikkigacha pozitsiya bo’lib, ularning har bir retsepti yillar davomida ishlab chiqilgan. Uzun ro‘yxatlar deyarli har doim muzlatish va isitishni anglatadi.
- Bir porsiyasi 12 ming so‘mdan arzon bo’lsa — ichiga nimalar solingan, deb so‘rashga sabab bo’lishi kerak. Arzon — bu yomon degani emas, lekin taomda qancha barra go‘sht va dengiz mahsulotlari bor-yo‘qligini aniqlashtirgan ma’qul.
- Tanlashga qiynalsangiz, gorengni oling. Nasi Goreng (qovurilgan guruch) va Mie Goreng (qovurilgan ugra) — o‘zbek ruhiyatiga yaqin taom — palov kabi: ichida nima borligi har doim tushunarli.
- O‘tkir sambal pastasini ehtiyotkorlik bilan qo‘shing. Hatto “o‘tkir bo‘lmagan” varianti ham kutilmaganda og’zingizni “kuydirib qo’yishi” mumkin. Yaxshisi, qoshiqning uchiga olib, asta-sekin tatib ko‘ring.
- Dengiz mahsulotlarini qirg‘oqdan uzoqda buyurtma qilmang. Dengizdan qanchalik uzoq bo‘lsangiz, sizga uch marta eritilgan baliqni berishlari ehtimoli shunchalik yuqori bo‘ladi.
- Oshxona hidisiz varung dengizsiz plyajga o‘xshaydi. Agar restoranda vok, sarimsoqpiyoz va bumba pastasining hidi bo‘lmasa, bu deyarli har doim taomlar pishirilmay, shunchaki isitilishini anglatadi.
- Tofu va tempe nafaqat vegetarianlar uchun. Bu “go‘shtni o’rnini bosadi” emas, balki to‘laqonli mahalliy mahsulotlardir. Qovurilganda va souslar bilan ularning ta’mi har qanday yevropacha muqobilidan yaxshiroq ochiladi.
- Bilmasdan, juda o‘tkir taomga buyurtma berdingizmi? Suv ichmang, guruch yeng. Suv faqat “olovni kuchaytiradi”, guruch, kokos suti yoki iliq choy esa samaraliroq ishlaydi.
- Juda kichik varunglarda muzli ichimliklar ichmang. Katta joylarga muz olib kelinadi va xavfsiz, ammo yo‘l bo‘yidagi kafelarda ularni ba’zan vodoprovod suvidan tayyorlashadi. Yaxshisi, ichimliklarni shishalarda buyurtma qiling yoki “no-ays” deb ayting.
Xulosa
Balida varunglar bo‘ylab sayohat qilish, har bir yangi joyda rendangni tatib ko‘rish, qayerda mazaliroq ekanligi haqida bahslashish va kechagina mavjudligini bilmagan taomlarni kashf etish oson.
Mabodo mahalliy oshxonalar jonimizga tegib ketsa, orolda Yevropa, Meksika, Yaponiya va fyujn restoranlari to‘lib-toshib yotibdi. Ularga kirib, muhitni, qulaylik darajasini va menyuni tezda o‘zgartirish mumkin.
Baliga och holda keling, tajriba o‘tkazishdan qo‘rqmang va har doim qoshig’ingiz tayyor tursin — bu orolda doimo yangi narsalar topiladi.
