Oshpazlar jangi, choʻldagi reyv va gullar paradi: Oʻzbekistonda tashrif buyurishga arziydigan 12 ta festivali
Ochiq osmon ostidagi ulkan fud-kortga tashrif buyuring, mahalliy didjeylarning setlari ostida raqsga tushing va qadimiy qal’ada qovunning turli navlaridan tatib koʻring.
Oʻzbekistonda bahor, yoz va kuz fasllari baland bitlar, qozonlarning jaranglashi va ziravorlar ifori ostida oʻtadi. Taqvimga aynan qaysi festivallarni kiritish kerakligi, u yerda nimalar boʻlishi va chiptalar narxi haqida soʻzlab beramiz.
Ba’zi festivallarning hozircha faqat oʻtkazilish oyi koʻrsatilgan. Turizm qoʻmitasi an’anaga koʻra aniq sanalarni tadbir boshlanishidan 2–3 hafta oldin e’lon qiladi, chunki ular ob-havo sharoiti va hosil yigʻim-terimi mavsumiga qattiq bogʻliq boʻladi.
Zardoʻzlik va zargarlik san’ati festivali
Qachon: 15–17-may.
Qayerda: Buxoro.
Kirish: bepul.
Zardoʻzlik san’ati Buxoroni hali choponlari mahalliy hunarmandlar tomonidan yaratilgan amirlar davridayoq mashhur qilgan. May oyidagi bir necha kun davomida shahar ulkan hunarmandchilik ustaxonasiga aylanadi: bu yerda nafis zargarlik buyumlari qanday tayyorlanishini, metallga naqsh solish va oltin ip bilan kashta tikish jarayonlarini koʻrish, an’anaviy liboslarni kiyib koʻrish va ustalardan mahsulotlar sotib olish mumkin boʻladi. Bularning barchasiga qoʻgʻirchoqbozlar va dorbozlarning chiqishlari hamrohlik qiladi.
Ipak va ziravorlar
Qachon: 23–26-may.
Qayerda: Buxoro.
Kirish: bepul.
Buyuk ipak yo‘lining merosiga bag‘ishlangan hunarmandchilik, musiqa va taomlarning katta bayrami. Odatda u Ark qal’asidan Labi hovuz ansambligacha bo‘lgan yurish bilan ochiladi: unda musiqachilar, raqqoslar, hunarmandlar va milliy libosdagi ishtirokchilar qatnashishadi. Yarmarkalarda ziravorlar, ipak matolar, xon atlas, adras, ikat va ustalar mahsulotlari sotiladi, dasturdan esa folklorcha chiqishlar, mahorat darslari, modalar namoyishi, osh sayli va gala-konsertlar o‘rin oladi.
MAZZA Food & Music Fest
Qachon: 29–31-may.
Qayerda: Toshkent.
Kirish: 80–170 ming soʻm.
MAZZA Fest — bu ulkan shahar piknigi formatidagi ochiq havodagi bazm. Pavilyonda 50 ta fud-kort quriladi, u yerda burger va steyklar qovuriladi, rollar oʻraladi, neapolitan pitsasi pishiriladi, tako tayyorlanadi, kraft limonadlar va kofe quyiladi. Osiyo strit-fudi ham, desertlar ham, mahalliy taomlar ham boʻladi. Bir nuqtadan ikkinchisiga oʻtib, hamma narsadan tatib koʻring. Bu yilgi musiqiy qism uchun Ivan Dorn, PIZZA guruhi va qozogʻistonlik reper Moreart mas’ul boʻladi.
Atlas festivali
Qachon: 10-24-sentabr.
Qayerda: Margʻilon.
Kirish: bepul.
Festival mehmonlari mashhur oʻzbek matolarini yaratish sehrini — iplarni tabiiy boʻyashdan tortib, qadimiy yogʻoch dastgohlarda eng murakkab “ikat” (adras va atlas) naqshlarini toʻqishgacha boʻlgan jarayonni jonli ravishda koʻrishlari mumkin. Dasturda: yorqin va zamonaviy modalar namoyishi, avloddan-avlodga oʻtib kelayotgan toʻquvchilardan mahorat darslari va ulkan koʻrgazma-yarmarka. Aynan shu yerda qoʻl mehnati bilan tayyorlangan choponlar, sharflar yoki mato boʻlaklarini bevosita ustalarning oʻzidan sotib olish mumkin.
Gullar festivali
Qachon: 24-maydan 12-iyungacha.
Qayerda: Namangan.
Kirish: bepul.
Festival gullar avtoparadi bilan ochiladi: gʻildiraklaridan tomigacha tirik gullar bilan bezatilgan 200 dan ortiq mashina shaharning markaziy koʻchalari boʻylab aeroportdan Bobur bogʻigacha yurib oʻtadi. Bogʻning oʻzida sizni millionlab gʻunchalardan yaratilgan installyatsiyalar, dizaynerlik landshaftlari va fotozonalar kutadi. Bu yerda 150 dan ortiq turli tadbirlar boʻlib oʻtadi: teatrlashtirilgan va sirk tomoshalaridan tortib, moda haftaliklari, gala-konsertlar va milliy sport musobaqalarigacha.
Rassomlar festivali
Qachon: 18–22-may.
Qayerda: Andijon.
Kirish: bepul.
Besh kun davomida shahar ochiq osmon ostidagi ulkan ijodiy maydonga aylanadi. Festival mehmonlarini mualliflar tomonidan taqdim etilgan rasm va haykallar ko‘rgazmalari, jonli mahorat darslari hamda ijodiy uchrashuvlar kutmoqda. Rassomlarni bevosita plenerlar — ochiq havoda asarlar yaratish jarayonida kuzatish mumkin bo‘ladi.
Qovun sayli
Qachon: avgust (aniq sanalar keyinroq e’lon qilinadi).
Qayerda: Xiva.
Kirish: bepul.
Bu qovunlarni nafaqat bozorda tatib ko‘rishni istaganlar uchun festival: dehqonlar turli navlarni olib kelishadi, ularning bir-biridan farqini aytib berishadi va hosildan yana nimalar tayyorlanishini ko‘rsatishadi. Maydonchalar odatda Ichan-Qal’ada va “Arda Xiva” turistik markazi yaqinida faoliyat yuritadi. Degustatsiyalardan tashqari, festivalda hunarmandchilik yarmarkalari, mahorat darslari, xalq o‘yinlari va folklor jamoalarining chiqishlari bo‘lib o‘tadi.
Albatta gurbakni tatib ko‘ring — bu faqat Xorazm va Qoraqalpog‘istonda o‘sadigan dumaloq va juda shirin qovun. U uzoq saqlanmaydi va uzoq yo‘lga chidamsiz, shuning uchun uni mintaqadan tashqarida topish deyarli imkonsiz.
Samarqand osh festivali
Qachon: avgust (aniq sanalar keyinroq e’lon qilinadi).
Qaerda: Samarqand.
Kirish: bepul.
Butun mamlakatdan kelgan eng yaxshi oshpazlar jangi. Festivalda ulkan qozonlar o‘rnatilib, u yerda palovning ham klassik, ham noyob mintaqaviy retseptlari tayyorlanadi. Masalan, Samarqand palovi go‘sht, sabzi va guruch qatlam-qatlam qilib solinishi va pishirish jarayonida aralashtirilmasligi bilan ajralib turadi. Klassik choyxona palovi esa to‘q rangli devzira guruchidan tayyorlanib, unga albatta achchiq qalampir va sarimsoqpiyoz qo‘shiladi. Mehmonlar jarayonni kuzatishlari, taomlardan tatib ko‘rishlari va eng yaxshi usta uchun ovoz berishlari mumkin.
“Dombira, dutor ham qoʻbiz” festivali
Qachon: sentyabr (aniq sanalar keyinroq e’lon qilinadi).
Qayerda: Nukus.
Kirish: bepul.
Ushbu festival Markaziy Osiyoning autentik etnik musiqasiga hamda mintaqaning an’anaviy torli cholgʻu asboblariga: ritmik doʻmbira va choʻziq nolali qoʻbizga bagʻishlangan. Qoraqalpogʻiston poytaxtiga nafaqat butun Oʻzbekistondan, balki qoʻshni mamlakatlardan ham baxshilar (xalq dostonchilari), sozandalar va folklor jamoalari tashrif buyurishadi. Festival mehmonlari qadimiy dasht dostonlarini, maftunkor tomoq ijrochiligini va Orol dengizidan to Tyan-Shan togʻlarigacha boʻlgan kengliklarda asrlar davomida yangrab kelayotgan kuylarni tinglashlari mumkin boʻladi. Musiqiy dasturdan tashqari, bu yerda an’anaviy tarzda yarmarkalar ham oʻtkaziladi. Oʻz qoʻllari bilan musiqiy cholgʻu asboblarini yasaydigan ustalar ishini kuzatish, shu bilan birga Qoraqalpogʻistonning betakror madaniyati va oshxonasi bilan yaqindan tanishish imkoniyati mavjud boʻladi.
YONAR
Qachon: sentyabr (aniq sanalarga aniqlik kiritilmoqda).
Qayerda: Borsakelmas platosi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi.
Kirish: chiptalar keyinroq e’lon qilinadi.
Bu yil «Stixiya» boʻlmaydi, biroq uning oʻrniga YONAR’ga borish mumkin. Bu oʻsha jamoaning yangi festivali: Barsakelmes shoʻrxogida musiqa, zamonaviy san’at va performanslar. Maydonda rassomlar ochiq osmon ostida instalyatsiyalar yaratishadi, ishtirokchilar esa oʻtov va chodirlarda yashashadi. Oʻtgan yilgi festival barcha instalyatsiyalarni yoqib yuborish bilan yakunlangan edi. Bu yilgi finalni koʻrish uchun shoʻrxokka tashrif buyuring.
Hunarmandlar festivali
Qachon: sentyabr (aniq sanalar keyinroq e’lon qilinadi).
Qayerda: Qo‘qon.
Kirish: bepul.
Butunjahon hunarmandlar shahri deb tan olingan Qo‘qon har yili ustalar anjumaniga mezbonlik qiladi. Xudoyorxon o‘rdasi va unga tutash bog‘lar rishtonlik kulollar, xivalik yog‘och o‘ymakorlari, marg‘ilonlik to‘quvchilar va xorijlik mehmonlar bilan to‘ladi. Bu yerda o‘nlab mahorat darslarida qatnashish — masalan, mustaqil ravishda kulollik charxiga o‘tirish yoki keramikaga naqsh chizishni sinab ko‘rish hamda uyga haqiqiy suvenirlar olib ketish mumkin bo‘ladi.
Gastro-bazaar va Organic Food Festival
Qachon: sentyabr va noyabr (aniq sanalar keyinroq e’lon qilinadi).
Gayerda: Toshkent.
Kirish: bepul.
Kuzda odatda Toshkentda festivallar mavsumi taom bayramlari bilan yakunlanadi. Gastro-bazaar — bu ochiq osmon ostidagi ulkan fud-kort bo‘lib, u yerda ham strit-fud, ham O‘zbekistonning barcha hududlaridan keltirilgan restoran taomlarini tatib ko‘rish mumkin. Noyabr oyidagi Organic Food Festival va Taste of Uzbekistan esa dehqonchilik va ekologik toza mahsulotlarga: anor va xurmodan tortib, uy pishloqlari, ziravorlar, quritilgan mevalar va yosh vinogacha bo‘lgan mahsulotlarga urg‘u bergan holda o‘tkaziladi.
