Qo‘qonda dam olish kunlarini qanday o‘tkazish mumkin: saroylar, masjidlar va kulolchilik
Qo‘qon tarixiga sho‘ng‘iymiz, sopol idishlarni ko’rishga boramiz va qo‘chqor boshi bilan nonushta qilamiz.
Qisqa dam olish kunlari sayohat qilish uchun juda mos keladigan shaharlar bor: ularga borish oson, bir yarim-ikki kunda o‘rganib, poytaxtga chinakam uzoq safarga chiqqandek qaytish mumkin. Qo‘qon ham ana shunday maskanlardan. Juma kuni kechqurun Toshkentning shovqin-suronidan qutulib, shanba kuni ertalab xon saroylari va madrasalarni aylanasiz, bozorda issiq non va choy bilan nonushta qilasiz, yakshanba kuni esa Rishton ko‘k kulolchiligini ko’rish uchun borasiz.
Tushunarli logistika, dolzarb narxlar va bir nechta maslahatlarni o’z ichiga olgan ikki kunlik marshrut tuzib chiqdik.
Juma kuni kechqurun nimada yo‘lga chiqish mumkin? Poyezd, samolyot yoki taksi
Poyezd
Agar siz aynan juma kuni kechqurun yo‘lga chiqmoqchi bo‘lsangiz, poyezd vaqt bo‘yicha eng qulay variantdir. Toshkentdan Qo‘qonga haftaning chorshanba-shanba kunlari soat 17:55 da kechki reys bo‘lib, taxminan 22:33 da yetib boradi. Narx vagonning klassiga bog‘liq. Soat 17:55 da jo‘naydigan poyezdga chipta narxi 167 ming so‘m.
Afzalliklar: sayohatingiz Qamchiq dovonidagi ob-havoga bog‘liq bo‘lmaydi va to‘g‘ridan-to‘g‘ri shaharga kelasiz.
Kamchiliklar: agar birdan yo‘lga chiqishga qaror qilsangiz, kerakli sanaga chiptalar topa olmasligingiz mumkin.
Samolyot
Yaqinda Qo‘qon aeroporti o‘z faoliyatini tikladi va Silk Avia muntazam reyslarni amalga oshirmoqda. Jadvalga ko’ra, har kuni soat 11:00 da Toshkent — Qo‘qon reysi bor. Bir tomonga chipta 260 ming so‘mdan, borish-kelish 520 ming so‘mdan boshlanadi.
Qishda tuman tufayli ba’zan reyslar kechiktiriladi yoki bekor qilinadi, shuning uchun jadvalni oldindan aniqlashtirgan ma’qul. Aviasales.uz saytida narxlar va mavjud parvoz variantlarini tekshirish qulay.
Afzalliklar: eng tezkor variant.
Kamchiliklar: belgilangan vaqtga bog‘liqlik, chipta sotib olishdan oldin jadvalni qayta tekshirish zarurati va ob-havo tufayli reyslarning tez-tez bekor qilinishi.
Mashinada
Avtomobilda Toshkentdan Qo‘qongacha taxminan 228 km, vaqt bo‘yicha esa yo‘l odatda 3,5-4 soatda bosib o‘tiladi (fors-major holatlari bo‘lmasa).
Shaharlararo taksi narxi mavsumga, talabga va sayohat formatiga juda bog‘liq — siz mashinadan «joy» olishingiz yoki butun mashinani band qilishingiz mumkin. Qishda (boshqa yo‘lovchilariga ega) taksida joy uchun kishi boshiga 250-350 ming so‘m to‘lash kerak.
Qamchiq dovonini hisobga olish muhim. Yo‘nalish tog‘ dovoni orqali o‘tadi va qishda yoki yomon ob-havoda yo‘l murakkab bo‘lishi mumkin: tuman, muzlagan yo’llar, harakat cheklovlari, shuning uchun ob-havo prognozi va yo‘l cheklovlarini oldindan tekshiring.
Qishda yo‘lga qo‘shimcha vaqt ajratgan ma’qul, kechqurun yoki tunda yo‘lga chiqmaslik kerak.
Qayerda to‘xtash mumkin? Mehmonxonalar va gestxauslar
Qo‘qon — ixcham shahar, shuning uchun strategiya oddiy: markazga yaqinroq joyni tanlash kerak. Shunda kechqurun piyoda sayr qilish va yo‘lga vaqt sarflamaslik mumkin.
Mehmonxona narxlari turlicha, masalan, eng arzonlari Asmald Palace Hotel va Reikartz Kokand`da bir kecha uchun 350-450 ming so‘mdan boshlanadi. Eng qimmat variant Silk Road Kokand Hotel bo‘lib, u yerda tunab qolish uchun narx 600 ming so‘mdan boshlanadi.
Qo‘qondagi deyarli barcha mehmonxonalarda narx ichiga nonushta ham kiritilgan. Unday bo‘lmasa, hechqisi yo‘q: Qo‘qonda taksi va marshrutkalar juda arzon, ozgina pulga ertalab kafe yoki bozorga yetib olish mumkin. Umuman olganda, shaharda yashash qulay: xizmat ko‘rsatish darajasi oddiy, barcha mehmonxonalarda Wi-Fi, konditsionerlar va issiq suv mavjud.
1-kun. Bomdoddan keyingi nonushta va kulolchilik maskaniga sayohat
Bomdoddan keyingi bozor nonushtasi
Shahar nima bilan yashayotganini bilmoqchi bo‘lsangiz, bomdoddan keyinoq Yangi Chorsu bozoriga boring.
Erta tongda bu yerga nonushta qilish uchun kelishadi. Peshtaxtalarda kalla pocha, qaymoq va choy paydo bo‘ladi. Bozordagi novvoyxonalarda tandirdan issiqqina patir non uzishadi. Ular sut va sariyog‘da qoriladi, xamir naqsh bilan bezatiladi — nonlar katta, qizil qobiqli bo‘ladi. Shuningdek, bu yerda tandir somsa, yangi pishiriqlar va albatta o‘zbek tansiq taomlari: qazi, kabob, no‘xat sho‘rak bilan tamaddi qilish mumkin.
Bozor Chorsu maydoni va Jome masjidi yaqinida joylashgan, shuning uchun ertalabki nonushtani tarixiy markaz bo‘ylab sayr bilan birlashtirish oson.
Kunduzi: kulolchilik buyumlari uchun Rishtonga boring
Rishton — kichik, ammo juda rang-barang shahar. Tarixan bu Farg‘ona vodiysidagi sirlangan sopol ishlab chiqarish markazlaridan biridir. Bu yerda hali ham ko‘plab oilaviy ustaxonalar mavjud va ko‘k feruza rangli Rishton kulolchiligi uslubini osongina tanib olish mumkin.
Qancha yurish kerak va qanday yetib borish mumkin?
Qo‘qondan Rishtongacha taxminan 40-45 km, vaqt bo‘yicha odatda yo‘l va bekatlarga qarab bir soat atrofida yo‘lga ketadi. Kishi boshiga 50-60 ming so‘mlik taksi yoki Qo‘qon avtovokzalidan avtobus va marshrutka bilan yetib olish mumkin.
Rishtonda nima qilish mumkin?
Birinchi navbatda kulollar ko’chasi — Chinnigaron mahallasiga borish kerak. Bu yerda xususiy ustaxonalarga kirib, kulolchilik jarayonini boshidan oxirigacha kuzatishingiz mumkin. Loy charxida ishlashdan tortib, an’anaviy moviy sir bilan bezash va pishirishgacha bo‘lgan barcha bosqichlarni o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz.
Eng mashhur ustaxonalardan biri — oilasi bir necha avloddan beri kulolchilik bilan shug‘ullanib kelayotgan Rustam Usmonov ustaxonasi hisoblanadi. Ustaxonada, odatda, tog‘ giyohlarining kulidan tayyorlanadigan tabiiy ishqor sirining texnologiyasi haqida so‘z yuritiladi va idish-tovoqlarni qanday bo‘yash ko‘rsatiladi. Ustaxona yonida kichik shourum bor, u yerda mahsulotlarni sotib olish mumkin.
Bundan tashqari, Rishton kulolchilik tarixi muzeyi — qadimiy idishlar va zamonaviy ustalarning asarlari to‘plamiga ega nodavlat muzeyga tashrif buyurish mumkin. Ekspozitsiya mahalliy hunarmandchilik qanday rivojlanganini yaxshiroq tushunishga yordam beradi.
Ko‘ngilochar shaharning o‘zida rom va sopol buyumlar ko‘p emas, ammo Rishton muhitini mahalliy bozorda his qilish oson. Bu yerda mavsumiy ho‘l mevalar, quritilgan mevalar, o‘rik va yong‘oqlar sotiladi — Farg‘ona vodiysi o‘z hosili bilan mashhur. Ba’zan Rishton kozinakiga o‘xshash mahalliy shirinliklar ham uchraydi.
Rishtondan safardan kamida bitta o‘ziga xos esdalik sovg‘a olib kelish kerak. Bu yerda asosiy variant aniq — Rishton kulolchiligi yaqqol ko‘zga tashlanadi. Shaharda mahsulotlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri ustalardan xarid qilish mumkin: ko‘k-havorang rangdagi naqshli lagan-tovoqlar, choynaklar, piyolalar, kichik vazalar va dekorativ haykalchalar bor.
Narxlar ishning hajmi va murakkabligiga bog‘liq. Kichik piyola odatda 50-80 ming so‘m turadi, qo‘lda yasalgan katta lagan uchun 200 ming so‘m va undan yuqori pul to‘lashga to‘g‘ri keladi. Savdolar oqilona chegaralarda bo‘lishi kerak: agar siz bir nechta buyumni sotib olsangiz, ustalar ko‘pincha kichik chegirma berishadi.
Keramika mo‘rt, shuning uchun darhol yaxshilab qadoqlashlarini so‘rash kerak. Odatda, buyumlar somon yoki penoplastga o‘raladi — agar xarid ehtiyotkorlik bilan olib yurilsa, yo‘l uchun bu yetarli bo‘ladi.
«Noriko Gakkyu» yapon maktabi
«Мечта» на японском
Ertalab va tushlik paytida barcha kulolchilik ustaxonalarini aylanib chiqqaningizdan so‘ng, yana bir diqqatga sazovor joy bor — «Noriko Gakkyu» yapon maktabi. Tasavvur qilyapsizmi: kichkina Rishtonda yapon tili maktabi ishlab turibdi. Uning tarixini yapon muhandisi Sigekatsu Osaki boshlagan. U 1990-yillarda ish yuzasidan Farg‘ona vodiysiga kelgan va nafaqaga chiqqach, qaytib kelib, bolalarga yapon tilini bepul o‘rgatishga qaror qilgan. Shu yerda uni maktabning hozirgi direktori G‘anisher Nazirov qo‘llab-quvvatladi. Ular birgalikda bepul til o‘rganish to‘garagini ochishdi, vaqt o‘tishi bilan undan «Noriko Gakkyu» maktabi yuzaga keldi. Darvoqe, G‘anisherning o‘zi rishtonlik kulol usta Alisher Nazirovning tug‘ishgan ukasi.
O‘shandan beri «Noriko Gakkyu»ga Yaponiyadan ko‘ngillilar muntazam kelib turishadi. Ular til o‘rgatishga yordam beradi, o‘quvchilarni Kunchiqar mamlakatining urf-odatlari va tarixi bilan tanishtiradi.
Qo‘qonga qaytamiz
Rishtonni ko‘zdan kechirib bo‘lgan bo‘lsangiz, kechga yaqin Qo‘qonga qaytib ketishingiz mumkin. Odatda taksida boriladi. Mashinalarni Rishton markaziy bozori yoki avtostansiya yaqinidan izlagan ma’qul. Haydovchilar yo‘lga chiqishdan oldin yo‘lovchilarni yig‘ishadi. Har bir kishi uchun narxi taxminan 50 ming atrofida bo‘ladi.
2-kun. Qo‘qonda nimalarni tomosha qilish mumkin?
В городе много сохранившихся дореволюционных зданий
Банк до сих пор работает
Раньше это была конюшня, а в 2000-х колледж
Kechagi kundan so‘ng o‘zingizga kelgan bo‘lsangiz, nonushtadan keyin Qo‘qonning tarixiy markazi bo‘ylab sayrga chiqing. Asosiy diqqatga sazovor joylar ixcham joylashgan, shuning uchun qulayroq oyoq kiyim kiying va ko’proq piyoda yuring.
Xudoyorxon saroyi
На этих балках вешали людей
Украшение внешних стен дворца
Odatda, tanishuvni shaharning eng taniqli inshooti — Xudoyorxon saroyidan boshlashadi. Bu so‘nggi Qo‘qon xonining 1871-yilda qurilgan qarorgohidir. Dastlab O‘rda nomi bilan mashhur bo‘lgan saroyda yettita ichki hovli va yuzdan ortiq xonalar bo‘lgan. Bizgacha ikkita hovli va 19 ta zal saqlanib qolgan, ammo bu ham saroyning ko‘lamini tasavvur qilish uchun yetarli. Hozir bu yerda Qo‘qon tarixi muzeyi faoliyat ko‘rsatmoqda.
Binoning old qismi rangli sopol koshinlar bilan bezatilgan bo‘lib, ichki qismida o‘ymakor ustunlar va shiftlar joylashgan. Darvoqe, devorning butun aylanasi bo‘ylab chiqib turgan yog‘och to‘sinlar ko‘zga tashlanadi. Bir taxminga ko‘ra, ularga nomaqbul odamlar osib qo‘yilgan.
Jome masjidi
Bir necha daqiqa piyoda yursangiz shaharning asosiy juma namozi o‘qiladigan Jome’ masjidiga yetib olasiz. U Chorsu maydonida joylashgan bo‘lib, XVIII asr oxirida Norbo‘tabiy davrida qurilgan. Bu ochiq ayvonli katta jome masjidi bo‘lib, uning tomini 98 ta o‘ymakor yog‘och ustunlar ko‘tarib turadi. Hovlida madrasa va kichik bog‘ saqlanib qolgan.
Norbo‘tabiy madrasasi
Uning yaqinida Qo‘qondagi eng yirik Norbo‘tabiy madrasasi joylashgan. U 1799-yilda qurilgan va hozir ham diniy ta’lim muassasasi sifatida foydalaniladi. Hovliga kirish mumkin: o‘quvchilarning hujralari atrofida va ilgari darslar o‘tkaziladigan markaziy zal joylashgan. Ichkari odatda tinch va kimsasiz bo‘ladi.
Sal chekkaroqda, eski mahallalarda XIX asrga oid kichik Dasturxonchi madrasasi yashiringan. Rivoyatlarga ko‘ra, bu yerda xo‘jalik yuritish va dasturxon tuzashni o‘rgatishgan. Bu joy odatiy yo’lko’rsatkichlarda kamdan-kam uchraydi, ammo eski Qo‘qon va uning atrofidagi mahallalar muhitini yaxshi aks ettiradi.
Daxma-i-Shaxon xon maqbarasi
Sayrni Qo‘qon hukmdorlari maqbaralari oldida yakunlash mumkin. Daxma-i-Shaxon xon maqbarasi 1825-yilda Umarxon davrida tashkil etilgan. Bu yerda bir necha xonlar va ularning oila a’zolari dafn etilgan. Uning yonida Umarxonning onasi maqbarasi bo‘lgan Modarixon maqbarasi joylashgan bo‘lib, u feruza gumbazli va Qo‘qonda kam uchraydigan sariq-yashil rangdagi koshinlar bilan bezatilgan. Bu yerda Umarxonning rafiqasi, shoira Nodira xotirasiga bag‘ishlab yodgorlik qabrtoshi o‘rnatilgan.
Markaz bo‘ylab sayr qilgandan so‘ng, mahalliy muassasalardan birida tushlik qilish qulay. Qo‘qonda Farg‘ona oshxonasining klassik taomlari: osh, kabob, lag‘mon tayyorlanadi.
Uyga qanday suvenirlar olib ketish mumkin?
Специи для плова
Вот так ткут ковры
Шёлковые нити для адраса
Sayohatdan keltirish mumkin bo’lgan eng ko‘zga tashlanadigan sovg‘a — Rishton kulolchilik buyumlari. Bu haqda yuqorida aytib o‘tdik. Shahar bozorida kulolchilik mahsuloti bo’lmagan narsalardan ko‘pincha do‘ppi, belbog‘ va choponlar sotib olinadi. Qo‘qon pichog‘ini alohida ta’kidlab o‘tish joiz.
Qo‘qon holvasi haqida ham unutmang — bu mahalliy shirin brend bo‘lib, u tarozida tortilgan holda ham, qutilarda ham sotiladi. Qo‘qon holvasi sariyog‘ qo‘shilgan quruq sutda tayyorlanadi, shuning uchun u karamel-qaymoq ta’mli, maydalanib ketadigan teksturali bo‘ladi.
Holvadan tashqari, bozorda o‘rik, mayiz, pista va bodomni topish oson — tanlov katta, narxlar Toshkentdagidan arzonroq. U yerda mahalliy ziravorlar ham sotiladi: zira, quritilgan zirk (barbaris), sumak (sirka daraxti butasining maydalangan, quritilgan rezavorlaridan tayyorlangan kukun shaklidagi nordon ziravor). Agar vaqti-vaqti bilan uyda osh tayyorlasangiz, bu kerakli ziravorlar zaxiralarini to‘ldirib olish uchun yaxshi imkoniyat.
Nogastronomik suvenirlardan to‘qimachilik mahsulotlariga e’tibor berish kerak. Bozorlarda an’anaviy Farg‘ona adrasi (ipak-paxta mato) va atlasi (ipak mato) sotiladi. Xudoyorxon saroyidagi do‘konlarda kashta tikilgan so‘zanalar, «oq par» naqshli Qo‘qon do‘ppilarini uchratish mumkin. Ular arzon va bagajga oson joylashadi.
Sayohatchilar uchun maslahatlar
- Juma oqshomi haftaning eng gavjum vaqti. Chiptalar va turar joylarni oldindan band qilgan ma’qul, ayniqsa shahar markazida to‘xtashni istasangiz yoki sheriklar bilan sayohat qilsangiz.
- Masjidlar va diniy obyektlarda hamma narsa standart: yopiq kiyimlar, joyni hurmat qilish talab etiladi. Agar video yoki suratga olayotgan bo‘lsangiz, suratga olishdan oldin ruxsat so‘rash kerak. Odatda, agar siz xushmuomala bo‘lsangiz, sayyohlarga xotirjam munosabatda bo‘lishadi.
- Qo‘qonda naqd pul hali ham muhim. Kartalar hamma joyda ham qabul qilinmaydi, ayniqsa bozorlarda va taksilarda, shuning uchun kundalik xarajatlar uchun yoningizda mayda banknotalar bo‘lgani yaxshi. Ayirboshlash shoxobchalari va banklar shahar markazida joylashgan.
- Qo‘qon oshxonasi to‘yimli va yog‘li. Agar oshqozoningiz ta’sirchan bo‘lsa, ko‘cha taomlari bilan tanishishni boshlamagan ma’qul. Osh, kabob va lag‘monni choyxona yoki kafeda tatib ko‘rgan ma’qul. Dorilar qutisiga «Kreon»ni ham solishni unutmang.
- Iqlimiga ko‘ra: Qo‘qonda yozda issiq, qishda sovuq, mavsumlar oralig‘ida kechqurunlari juda sovuq bo‘lishi mumkin. Agar qishda qalin tuman tushsa, qo‘rqmang — bu Silent Hill emas, balki bu vaqtdagi shaharning odatiy holati.
