2026-yilda xalqaro haydovchilik guvohnomasini qanday olish mumkin?

Chet elga sayohatni va avtomobil ijarasini rejalashtirayotganda, koʻplab haydovchilar: milliy haydovchilik guvohnomamiz yetarlimi yoki baribir xalqaro guvohnoma rasmiylashtirish kerakmi, degan savol ustida bosh qotiradilar. Sayohat davomida jiddiy muammolarga duch kelmaslik uchun barchasini oldindan aniqlashtirib olgan ma’qul.

Ushbu maqolada biz Oʻzbekistonning aynan qayerida bunday guvohnomani olish mumkinligi, qanday hujjatlar kerakligi, jarayon qanchaga tushishi va kutish qancha vaqt olishini batafsil koʻrib chiqamiz. Shuningdek, qaysi mamlakatlarda XHG — bu shunchaki rasmiyatchilik emas, balki rulda xotirjamligingiz garovi ekanligi haqida soʻzlab beramiz.

Xalqaro haydovchilik guvohnomasi nima?

Xalqaro haydovchilik guvohnomasi — bu xorijda avtomobil boshqarish huquqingizni tasdiqlovchi maxsus hujjatdir (XHG). Mohiyatiga koʻra, bu turli mamlakatlardagi politsiya hamda ijara kompaniyalari xodimlari rulda kim oʻtirganini tushunishlari uchun milliy guvohnomangizning bir necha tillarga qilingan rasmiy tarjimasidir. Odatda XHG bir necha tillarda rasmiylashtiriladi: ingliz, fransuz, ispan, italyan, xitoy, nemis, arab va yapon tillarida.

Shuni yodda tutish kerakki: XHG hech qanday holatda odatiy haydovchilik guvohnomangiz oʻrnini bosa olmaydi. U faqat milliy guvohnoma bilan birgalikda amal qiladi, shuning uchun hammasi qonuniy boʻlishi uchun yoʻlga chiqishda doimo har ikkala hujjatni olamiz. Milliy haydovchilik guvohnomasining asli boʻlmasa, xalqaro guvohnoma oʻz kuchiga ega boʻlmaydi.

Keling,  bunday qilamiz: sizdan  Aviasales.uzʼga obuna bo’lish,  bizdan esa — hurmat va ehtirom

Telegram

Instagram

Xalqaro haydovchilik guvohnomasi qanday koʻrinishga ega?

Oʻzbekistonda XHG — bu biz oʻrganib qolgan odatdagi plastik ID emas, balki oʻlchami taxminan 105 × 148 mm boʻlgan qogʻoz kitobchadir. Mohiyatan, bu milliy guvohnomangizning rasmiy koʻp tilli tarjimasi boʻlib, kitobchaning oʻzi quyidagicha koʻrinishga ega:

• muqovada oʻzbek va ingliz tillarida shunday yoziladi: Xalqaro haydovchilik guvohnomasi / International Driving Permit;
• ichida bir nechta sahifa boʻlib, u yerda siz haqingizdagi barcha ma’lumotlar va toifalaringiz turli tillarda takrorlangan: surat, F.I.Sh., tugʻilgan sana va joy, shuningdek, yashash manzili, siz boshqaradigan transport toifalari;
• hujjat mas’ul shaxsning imzosi va Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatining (YHXH) “nam” (printerda chop etilmagan, asl) muhri bilan tasdiqlanadi. 

Yana bir muhim jihat: Oʻzbekiston ichida harakatlanish uchun XHGdan foydalanish mumkin emas — ushbu hujjat faqatgina xorijda haydash uchun moʻljallangan.

Qaysi mamlakatlarda XHG kerak boʻladi?

Oʻzbekistonlik haydovchilar uchun vaziyat siz borayotgan mamlakat qaysi xalqaro konvensiyani imzolaganiga bogʻliq. Agar bu Vena konvensiyasi boʻlsa, oddiy guvohnomangiz yetarli. Agar Jeneva konvensiyasi boʻlsa — xalqaro guvohnomasiz rulga oʻtirmagan ma’qul.

Huquqiy nozikliklarda adashib ketmasligingiz uchun biz qulay jadval tuzdik:

Nega hammasi bunchalik murakkab?

Aftidan, agar mamlakat Vena konvensiyasini imzolagan boʻlsa, XHGni rasmiylashtirishga umuman vaqt sarflashning nima keragi bor? Javob oddiy: inson omili va xususiy biznes.

1. Ijaraga beruvchi kompaniyalar — bu xususiy tadbirkorlar. Ularning oʻz qoidalari boʻlishi mumkin, sugʻurta kompaniyasi bilan shugʻullangandan koʻra, sizga rad javobini berish ular uchun osonroq.
2. Sugʻurta holatlari. Agar, xudo koʻrsatmasin, YTH yuz bersa, sugʻurta kompaniyasi kompensatsiya toʻlamaslik uchun XHG yoʻqligini bahona qilib yopishib olishi mumkin.
3. Yosh va salomatlik. Yodda tutingki, hatto ideal hujjatlar bilan ham cheklovlar mavjud. Yengil avtomobilni (B toifasi) 18 yoshdan boshqarish mumkin, lekin yuk avtomobillari yoki avtobuslar (C, D, E) uchun 21 yoshdan oshgan boʻlish kerak. Shuningdek, agar guvohnomangizda koʻzoynak taqish haqida belgi boʻlsa-yu, siz ularsiz haydayotgan boʻlsangiz — guvohnoma joyida haqiqiy emas deb topiladi.

Agar siz avtomobilni ijaraga olishni rejalashtirayotgan boʻlsangiz va hammasi koʻngildagidek kechishini xohlasangiz, muammolarning oldini olish uchun biroz vaqt sarflab, XHGni oldindan rasmiylashtirganingiz maʼqul.

Kimlar xalqaro haydovchilik guvohnomasini olishi mumkin?

Amaldagi milliy haydovchilik guvohnomasiga ega boʻlgan barcha shaxslar xalqaro haydovchilik guvohnomasini olishlari mumkin. Yana bir bor eslatib oʻtamiz: XHG oʻz-oʻzidan berilmaydi — bu shunchaki asosiy guvohnomangizga qoʻshimchadir.

Nomzod uchun asosiy mezonlar quyidagicha:

• qoʻlingizda amaldagi milliy haydovchilik guvohnomasi boʻlishi kerak;
• yoshingiz 18 ga toʻlgan boʻlishi lozim (C, D, E toifalari uchun yosh chegarasi yuqoriroq boʻlishi mumkin);
• transport vositasini boshqarishga nisbatan amaldagi taqiqlaringiz yoʻq (sud qarori bilan yoki YHXX tomonidan);
• vaqtincha turgan joyi boʻyicha roʻyxatga olinganlik haqida ma’lumotnoma, agar norezident boʻlsangiz, Oʻzbekiston haydovchilik guvohnomangiz boʻlishi sharti bilan yashash guvohnomasi (VNJ);
• tayyor hujjatlar toʻplami (bu haqda quyida).

Agar siz Oʻzbekistonda yashasangiz (yashash guvohnomasi yoki vaqtinchalik roʻyxatga ega boʻlsangiz) va xorijiy haydovchilik guvohnomangizni allaqachon Oʻzbekistonnikiga almashtirgan boʻlsangiz (yoki ularni shu yerda noldan olgan boʻlsangiz), siz XHGni (xalqaro haydovchilik guvohnomasi) rasmiylashtirishga toʻla huquqlisiz. Agar siz shunchaki mehmonga kelgan boʻlsangiz va sizda Oʻzbekiston milliy haydovchilik guvohnomasi boʻlmasa, Oʻzbekistonda XHG ololmaysiz. Uni asosiy guvohnomangiz berilgan mamlakatda rasmiylashtirishingiz kerak.

Xalqaro haydovchilik guvohnomasini rasmiylashtirish uchun qanday hujjatlar kerak?

Yaxshi xabar: arxivlardan ma’lumotnomalar yigʻish shart boʻlmaydi. Quyida xalqaro haydovchilik guvohnomasi uchun hujjatlar roʻyxati:

1. Oʻzbekiston haydovchilik guvohnomasining asli;
2. pasport yoki ID-karta;
3. 3x4 sm oʻlchamdagi ikkita fotosurat;
4. ariza (uni Davlat xizmatlari markazida joyida toʻldirish mumkin);
5. toʻlov kvitansiyasi.

Oʻzbekistonda xalqaro haydovchilik guvohnomasini qayerdan olish mumkin?

Chet elda avtomobil boshqarishni rejalashtirayotgan Oʻzbekiston fuqarolari xalqaro haydovchilik guvohnomasini mamlakat hududida oldindan rasmiylashtirishlari zarur. Buni faqat Toshkent shahri, Glinka koʻchasi, 40-uy, 1-xonada joylashgan Haydovchilik guvohnomalarini berish boʻyicha xalqaro boʻlimga shaxsan murojaat qilish orqali amalga oshirish mumkin. Agar siz viloyatlarda yashasangiz, rasmiylashtirish uchun poytaxtga kelishingizga toʻgʻri keladi.

XHGni qanday rasmiylashtirish kerak? Bosqichma-bosqich yoʻriqnoma

Xalqaro haydovchilik guvohnomasini rasmiylashtirish odatda uch kundan besh ish kunigacha vaqt oladi. Asosiysi — vaqtni behuda sarflamaslik uchun qayerga borishni bilishdir.

1-qadam. Hujjatlarni tayyorlang

Bitta unutilgan qogʻoz tufayli uyga qaytib kelmaslik uchun asosiy toʻplamni yigʻing. Sizga albatta pasport yoki ID-karta, amaldagi milliy haydovchilik guvohnomasi va ikkita rangli fotosurat kerak boʻladi (yaxshisi ularni oldindan tayyorlang, garchi ba’zi joylarda oʻsha yerning oʻzida suratga olishlari mumkin boʻlsa-da).

2-qadam. Ariza topshiring

Bugungi kunda xalqaro haydovchilik guvohnomasini my.gov.uz orqali toʻliq onlayn tarzda rasmiylashtirib boʻlmaydi — u yerda faqat milliy haydovchilik guvohnomalari almashtiriladi. Shuning uchun xalqaro guvohnoma olish uchun shaxsan borishga toʻgʻri keladi. Toshkentda asosiy joy boʻlib Haydovchilik guvohnomalarini berish xalqaro boʻlimi qolmoqda, u Yakkasaroy tumani, Glinka koʻchasi, 40-uyda joylashgan. Xodimlar hujjatlaringizni tekshiradilar va anketani toʻgʻri toʻldirishda yordam beradilar.

3-qadam. Rasmiylashtirish uchun toʻlov qiling

Ariza topshirganingizdan soʻng sizga rekvizitlar beriladi yoki terminalga yoʻnaltirishadi. Xizmat narxi siz tanlagan amal qilish muddatiga (bir, ikki yoki uch yilga) bogʻliq. Toʻlov kvitansiyasini hujjatni olguningizcha koʻz qorachigʻidek asrang.

4-qadam. Tayyor hujjatni oling

Bir necha kundan keyin (odatda 3–5) tayyor XHGni olish uchun oʻsha boʻlimga qaytib boring. Barcha ma’lumotlar xatosiz koʻchirilganligini va muhrlar oʻz oʻrnida ekanligini tekshiring.

Amaliyotda koʻpchilik xalqaro guvohnomani oldindan — hali aviachiptalar sotib olish yoki avtomobilni band qilishdan avval rasmiylashtiradi. Shunda sayohat davomida ijara kompaniyasi milliy haydovchilik guvohnomasini qabul qiladimi yoki qoʻshimcha hujjat soʻraydimi, deb xavotirlanishga hojat qolmaydi.

Xalqaro haydovchilik guvohnomasi qancha turadi?

Xalqaro haydovchilik guvohnomasining narxi hujjatni qancha muddatga rasmiylashtirishga qaror qilishingizga bogʻliq. Boshqa davlatlar boʻylab qancha uzoq vaqt sayohat qilishni rejalashtirsangiz, egalik qilishning har bir yili shunchalik arzonroqqa tushadi.

Xalqaro haydovchilik guvohnomasining amal qilish muddati

Xalqaro haydovchilik guvohnomasining amal qilish muddati — uch yil. Biroq bu yerda muhim huquqiy nozik jihat bor, u haqida oldindan bilib qoʻygan ma’qul.

1. Sizning XHGingiz faqat asosiy guvohnoma bilan birga amal qiladi. Agar milliy guvohnomangizning amal qilish muddati yarim yildan keyin tugasa, xalqaro guvohnoma ham xuddi shu muddatda oʻz kuchini yoʻqotadi, hatto siz uch yil uchun haq toʻlagan boʻlsangiz ham.
2. Shuni unutmangki, XHG koʻchib oʻtuvchilar uchun emas, balki sayohatchilar uchun moʻljallangan. Aksariyat mamlakatlarda u bilan chegara kesib oʻtilgan paytdan boshlab olti oydan bir yilgacha yurish mumkin. Agar siz boshqa davlatda doimiy yashash uchun qolishga qaror qilsangiz, mahalliy guvohnoma olishingizga toʻgʻri keladi.
3. Agar siz familiyangizni oʻzgartirgan boʻlsangiz yoki asosiy guvohnomangizda yangi toifa olgan boʻlsangiz, XHGning amal qilish muddati hali tugamagan boʻlsa ham, uni qaytadan rasmiylashtirishga toʻgʻri keladi.

Nima uchun XHGni berish rad etilishi mumkin?

Aksariyat hollarda xalqaro haydovchilik guvohnomasini rasmiylashtirish muammosiz kechadi. Biroq ayrim vaziyatlarda arizachiga rad javobi berilishi mumkin, agar:

• arizachining amaldagi milliy haydovchilik guvohnomasi yoʻq;
• milliy guvohnomaning amal qilish muddati tugagan;
• transport vositasini boshqarish vaqtincha taqiqlangan;
• hujjatlar toʻliq emas yoki notoʻgʻri;
• arizada xatolar yoki notoʻgʻri ma’lumotlar bor.

Rad etilishining oldini olish uchun guvohnomaning amal qilish muddatini oldindan tekshirish va barcha zarur hujjatlarni tayyorlash muhim.

Xalqaro haydovchilik guvohnomalarini rasmiylashtirish boʻyicha koʻp beriladigan savollar

XHGsiz haydashda qanday xavflar mavjud?

Haydovchida xalqaro haydovchilik guvohnomasi boʻlmasa, bu jarimaga olib kelishi mumkin. Baʼzi hollarda politsiya xodimlari harakatlanishni butunlay taqiqlashi yoki vaziyatga aniqlik kiritilgunga qadar avtomobilni vaqtincha ushlab turishi mumkin. Shuning uchun chet elga chiqishdan oldin boradigan mamlakatda milliy haydovchilik guvohnomasi qabul qilinishi yoki xalqaro guvohnoma talab etilishini oldindan tekshirib olgan maʼqul.

Oʻzbekiston ichida xalqaro haydovchilik guvohnomasi bilan yurish mumkinmi?

Oʻzbekistonda xalqaro haydovchilik guvohnomasi bilan faqat milliy guvohnoma bilan birga haydash mumkin. Xalqaro haydovchilik guvohnomasining oʻzi asosiy guvohnomasiz haqiqiy hujjat hisoblanmaydi.

Xorijda XHGni yoʻqotib qoʻysangiz, nima qilish kerak?

Safar davomida xalqaro haydovchilik guvohnomasini yoʻqotib qoʻysangiz, avvalo mahalliy politsiyaga murojaat qilish va hujjat yoʻqolgani haqida ariza rasmiylashtirish lozim. Bu konsullik xizmatlariga murojaat qilganda yoki keyinchalik guvohnomani tiklashda kerak boʻlishi mumkin. 

Shundan soʻng Oʻzbekistonning konsulligi yoki elchixonasi bilan bogʻlanib, keyingi harakatlarni aniqlashtirish mumkin. Ayrim hollarda, agar tashrif buyurilgan mamlakat qoidalari ruxsat bersa, milliy haydovchilik guvohnomasidan vaqtincha foydalanish yoki guvohnomaning notarial tasdiqlangan tarjimasini qildirish mumkin. Oʻzbekistonga qaytgach, xalqaro haydovchilik guvohnomasini yana oʻsha tartibda yangidan rasmiylashtirish mumkin.

XHGni qanday almashtirish mumkin?

Xalqaro haydovchilik guvohnomasini birinchi marta rasmiylashtirilgan joyda va oʻsha hujjatlar bilan almashtirish mumkin. Hujjatlar topshirilgandan soʻng, yangi XHG odatda hujjatni birinchi marta olishdagi kabi muddatlarda rasmiylashtiriladi.

Xalqaro haydovchilik guvohnomasini olish uchun imtihon topshirish kerakmi?

Yoʻq. Xalqaro haydovchilik guvohnomasini olish uchun imtihon topshirish shart emas. XHG — bu mohiyatiga koʻra milliy haydovchilik guvohnomasining bir necha tilga tarjimasidir. Shuning uchun uni faqat amaldagi milliy guvohnomasi bor haydovchilargina rasmiylashtirishi mumkin. Oddiy guvohnomasiz xalqarosini olishning iloji yoʻq.

Xorijda XHG olish mumkinmi?

Odatda xalqaro haydovchilik guvohnomasi milliy guvohnoma berilgan mamlakatda rasmiylashtiriladi. Shuning uchun XHGni chet elga chiqishdan oldin olish ma’qulroq. Ayrim hollarda hujjatni konsullik muassasalari orqali yoki ishonchnoma asosida rasmiylashtirish mumkin, lekin amaliyotda bunday holatlar kam uchraydi.

Sayohatchilar uchun maslahatlar

XHG kitobchasini olish — bu ishning yarmi, xolos. Chet elda avtomobil ijarasi politsiya bilan bogʻliq kvestga aylanib ketmasligi uchun ushbu tavsiyalarga amal qiling:

• har doim ikkala hujjatni ham olib yuring. XHG mustaqil hujjat hisoblanmaydi. Bu shunchaki milliy haydovchilik guvohnomangizning rasmiy tarjimasidir;
• ijarachining talablarini tekshiring. Hatto mamlakat qonunchiligiga koʻra XHG talab qilinmasa ham, mahalliy ijara kompaniyasi uning mavjudligini oʻzining ichki qoidalariga kiritishi mumkin. Avtomobilni band qilib, peshtaxtada birgina “qogʻoz” yoʻqligi sababli rad javobini olish alamli boʻladi;
• skanerlangan nusxalar tayyorlab qo’ying. Milliy haydovchilik guvohnomasi va XHG skanerlarini bulutga yuklang. Chet elda asl nusxalar yoʻqolganda, raqamli nusxa konsullik va mahalliy politsiya bilan muloqotni osonlashtiradi;
• sugʻurta masalasi. Bu juda muhim jihat. Agar siz XHG rasman majburiy boʻlgan mamlakatda YTHga uchrasangiz-u, u sizda boʻlmasa — sugʻurta kompaniyasi boshqaruvingizni noqonuniy deb topib, toʻlovni rad etishga toʻliq huquqli;
• guvohnomaning amal qilish muddatiga qarab yuring. Agar asosiy Oʻzbekiston haydovchilik guvohnomangizning muddati bir oydan keyin tugasa, XHG ham oʻsha kuni oʻz kuchini yoʻqotadi, hatto u uch yilga berilgan boʻlsa ham;
• “B” rejasi sifatida notarial tarjima. Vena konvensiyasiga kirmaydigan davlatlarda ba’zan (kamdan-kam) guvohnomaning mahalliy tilga notarial tarjimasi talab qilinishi mumkin. Biroq 99% holatda XHG bu masalani toʻliq yopadi.

Agar siz boshqa davlatda uzoq vaqt (odatda 6 oydan ortiq) boʻlishni rejalashtirayotgan boʻlsangiz yoki yashash guvohnomasini olgan boʻlsangiz, xalqaro haydovchilik guvohnomasi oʻz kuchini yoʻqotadi. Bunday holda, siz ushbu mamlakatning mahalliy haydovchilik guvohnomasini olishingizga toʻgʻri keladi.