DAAD stipendiyasi asosida bepul o‘qishga kirish: o‘zbekistonlik talaba qizning shaxsiy tajribasi

Salom, ismim Ramuza. Men Nukusda tug‘ilganman, bakalavriatni esa Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat institutida “korporativ boshqaruv” mutaxassisligi bo‘yicha tamomlaganman. 2024-yilda Trier universitetining “Barqaror boshqaruv va iqtisodiyot” yo‘nalishiga DAAD stipendiyasini qo‘lga kiritdim. DAAD (Deutscher Akademischer Austauschdienst), bu — Germaniyaning akademik almashinuv xizmati bo‘lib, u chet ellik talabalarga Germaniyaning istalgan universitetida magistratura yoki doktoranturada o‘qish uchun grantlar ajratadi. Ushbu maqolada men o‘z sarguzashtlarim haqida so‘zlab beraman va o‘qishga kirish bo‘yicha layfxaklar bilan bo‘lishaman.

Nima uchun aynan Germaniya va DAAD stipendiyasi?

• 
• 
• 
• 

Germaniya meni o‘z madaniyatiga singib ketgan barqaror rivojlanish qadriyatlari — tabiatga va insonlarga ehtiyotkorona munosabat, shuningdek, Yevropa standartlariga mos, sifatli ta’lim bilan o‘ziga jalb qildi.

DAAD dasturi dunyodagi eng nufuzli dasturlardan biri hisoblanadi. U butun dunyodagi iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlaydi. Grant quyidagilarni to‘liq qoplaydi:

• borish-kelish aviachiptasi va tibbiy sug‘urta;
• o‘zbekistonlik talabalar uchun ikki oylik til kurslari;
• o‘quv materiallari uchun nafaqa va har oylik stipendiya.

Aytgancha, agar turar joy narxi oylik stipendiyaning uchdan bir qismidan oshsa (2026-yilda bazaviy stipendiya 992 yevroni tashkil etadi), dastur qo‘shimcha mablag‘ (subsidiyalar) ajratadi. Bunday stipendiyaning eng asosiy afzalligi — aksariyat talabalar o‘z xarajatlarini qoplash uchun ishlashga majbur bo‘layotgan bir paytda, butun diqqat-e’tiborni o‘qishga qaratish va moliyaviy tomondan xavotir olmaslik imkonini berishidir.

Institutni bitirgach, to‘rt yil xalqaro kompaniyalarda ishladim. Ta’lim loyihalari hamda kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlash dasturlari bilan shug‘ullandim. Bir kuni ishda juda charchadim. Shunda hamma narsani tashlab, o‘z biznesimni boshlash haqidagi fikrlar xayolimga kelib qoldi. Aynan shu paytda Telegramda bir do‘stim bilan yozishayotgan edim. Rejalarim bilan bo‘lishganimda, u gapimni bo‘lib, “Qanday biznes? Undan ko‘ra magistraturaga topshir!”, dedi. Shu tariqa men o‘qishga tayyorgarlikni boshladim va turli dasturlarni o‘rganishga kirishdim.

Magistratura uchun universitet va kurslarni qanday izladim

• 
• 
• 
• 
• 

DAAD ma’lumotlar bazasida Germaniyadagi ko‘plab universitetlar jamlangan bo‘lib, u tanlov qilishda yordam beradi. Tizimdan foydalanish oson. Shunchaki dasturlarni yo‘nalish, o‘qitish tili va federal yerlar bo‘yicha filtrlash kifoya.

Tizimga ariza topshirayotganda uchtagacha universitet tanlash mumkin. Lekin hujjatlarni o‘zingiz alohida yuborishingiz kerak bo‘ladi. Germaniyadagi oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga kirish oson emas, ayniqsa, nufuzli universitetlarga. Lekin yaxshi yangilik ham bor: agar stipendiya yutib olsangiz, keyinchalik dastlab tanlagan variantlarni o‘zgartirishga ruxsat beriladi.

Qabul komissiyalari abituriyentlarning hujjatlarini juda sinchkovlik bilan baholaydi:

• baholarni va bakalavr diplomining tanlangan yo‘nalishga mosligini tekshiradi;
• o‘qilgan fanlar ro‘yxati va akademik soatlar hajmini o‘rganib chiqadi;
• muayyan yo‘nalish bo‘yicha chuqurlashtirilgan fanlarga e’tibor qaratadi.

Agar bakalavriatni “Iqtisodiyot” yo‘nalishida tamomlagan bo‘lsangiz, aynan shu fakultetga hujjat topshirganingiz ma’qul. Nemis universitetlari akademik moslikka qat’iy rioya qiladi. Masalan, men “NNTda menejment” dasturida o‘qishni juda xohlagandim, lekin diplomimda kerakli fanlar bo‘yicha kreditlar yetishmagani sababli rad javobini oldim.

Men ancha vaqt DAAD dasturiga hujjat topshirishga jur’at etolmadim. Yuqori raqobatdan qo‘rqdim va bu stipendiya juda nufuzli bo‘lgani uchun baribir muvaffaqiyat qozona olmayman, deb o‘yladim. Hatto hujjatlarni yig‘ish jarayonida ham universitetlardan taklifnomalar olishda qiyinchiliklar bo‘ldi. Bir payt hammasini tashlab ketgim keldi.

Aytgancha, o‘sha yili men boshqa bir grant — Stipendium Hungaricum grantini ham yutib olgandim. Nemis dasturidan voz kechib, Vengriyaga ketish vasvasasi kuchli bo‘ldi. Lekin men taslim bo‘lmaslikka qaror qildim va oxir-oqibat maqsadimga erishdim.

O‘qishga kirish uchun qanday hujjatlar kerak?

• 
• 

Dasturim to‘liq ingliz tilida bo‘lgani uchun Toshkentdagi British Councilda IELTS imtihonini topshirdim. Kompyuterda topshiriladigan turini tanladim, chunki bu menga qulayroq. Lekin bu har kimning shaxsiy tanloviga bog‘liq. 2023-yilning kuzida avvalgi sertifikatimning amal qilish tugardi, biroq ariza topshirgan paytimda u hali amal qilardi. Shu sababli keyinroq mendan yangilangan hujjatni yuborishni so‘rashdi. O‘sha paytda ishim ko‘p bo‘lgani uchun yaxshilab tayyorlanishga imkoniyatim bo‘lmadi. Natijada 7.0 ball to‘pladim va bu dasturim uchun yetarli bo‘ldi. Nemis tilidagi dasturda o‘qimoqchi bo‘lganlar esa Toshkentdagi Gyote institutida til imtihonini topshirishlari mumkin.

Belgilangan muddatgacha ulgurish uchun hujjatlarni qachondan yig‘ishni boshlash kerak? 

Qancha ertaroq bo‘lsa, shuncha yaxshi. Agar 2026-o‘quv yili uchun magistraturaga hujjat topshirmoqchi bo‘lsangiz, arizalarni qabul qilish 2026-yilning noyabr oyida tugaydi. Bordiyu sizni boshqa dasturlar qiziqtirsa, unda DAADning rasmiy saytida belgilangan muddatlarni tekshirib ko‘ring.

Hujjatlarning to‘liq ro‘yxati bilan portalda tanishish mumkin. Hujjatlar to‘plami majburiy va ixtiyoriy qismlardan iborat. Asosiy ro‘yxatga quyidagilar kiradi:

• uch sahifagacha hajmda rezyume (CV);
• motivatsiya xati (uch sahifagacha);
• bakalavr diplomi va baholar ko‘rsatilgan transkript (ilova);
• til bilish darajasini tasdiqlovchi sertifikat (IELTS yoki TOEFL);
• kamida bitta akademik tavsiyanoma.

Agar buni komissiya uchun muhim deb hisoblasangiz, qo‘shimcha hujjatlarni ham yuborishingiz mumkin — masalan, ish joyidan ma’lumotnoma yoki darsdan tashqari tadbirlardagi ishtirokni tasdiqlovchi hujjat.

Men akademik tavsiyanoma olish uchun o‘z institutimdagi dekanga murojaat qildim. U xatda mening akademik yutuqlarim batafsil ko‘rsatib berildi. Bundan tashqari, u yerda faolligim ham qayd etilgan: o‘qish davrida ijtimoiy tadbirlarga ko‘p vaqt ajratar edim va ko‘ngilli sifatida faoliyat yuritardim. Yana bir tavsiyanomani esa ish joyimdagi rahbarim tayyorlab berdi.

Hujjatlarni oldindan yig‘a boshlang, chunki ma’lumotnomalarni tarjima qilish va tasdiqlatish odatda ikki haftadan to‘rt haftagacha davom etadi.

Keling,  bunday qilamiz: sizdan  Aviasales.uzʼga obuna bo’lish,  bizdan esa — hurmat va ehtirom

Telegram

Instagram

O‘qishga kirish uchun motivatsiya xatini qanday yozish kerak?

• 
• 
• 
• 

Motivatsiya xati — bu saralashning keyingi bosqichiga o‘tishga yordam beradigan eng muhim hujjatlardan biri. Ushbu hujjatda o‘z maqsadlaringiz haqida samimiy gapirib berishingiz va nima uchun aynan siz grantga munosib ekaningizni komissiyaga tushuntirishingiz mumkin. Diplom va sertifikatlar faqat baholarni ko‘rsatadi. Lekin ular sizning aniq maqsadlaringizni ifodalab bera olmaydi. Aynan shuning uchun fikrlarni qisqa, izchil va aniq shaklda bayon eta olish muhim.

Men o‘z xatimda O‘zbekistondagi bir muammodan kelib chiqib yozishga qaror qildim. Hozir bu haqda ayta olmayman, chunki universitetda shu muammo ustida ishlayapman. Asosiy g‘oyam shundan iborat ediki, Germaniyadagi ta’lim menga bu masalani hal qilish uchun zarur bilim va vositalarni beradi.

Matn quyidagi qismlarga bo‘lingan:

• bir jumla bilan universitet va tanlangan dastur ko‘rsatilgan qisqa kirish;
• mamlakatdagi mahalliy muammo ta’riflangan bitta xatboshi;
• o‘zim haqimda qisqacha — ma’lumotim, ko‘ngillilik faoliyatim va ish tajribam;
• aynan shu oliygohda, shu dasturda o‘qishga bo‘lgan ishtiyoq yana bir bor ta’kidlangan xulosa.

Maqsadlarni aniq va kelajakka real qarashlarni shakllantiring. Agar umumiy, mavhum iboralarni yozsangiz, saralash komissiyasi buni darhol sezadi. Hakamlar hay’atida juda tajribali va bilimdon mutaxassislar bo‘ladi. Shuning uchun matn yozishga o‘tirishdan oldin tayyorgarlik ko‘ring. Muammoni o‘rganing, dastur va universitet tanlang, kerak bo‘lsa, sizni qiziqtirgan sohada tadqiqot olib boradigan professorni ham toping.

Xuddi shu mavzuda ko‘proq ma'lumot

O‘qish uchun Venaga qanday ko‘chib o‘tganim haqida: hujjatlar, byurokratiya va narxlar

DAAD portali orqali hujjatlarni qanday topshirish mumkin

• 
• 
• 
• 

Odatda, hujjat topshirishda hech qanday qiyinchilik bo‘lmasligi kerak: DAAD rasmiy portalida barcha zarur ma’lumotlar berilgan. Biroq menda kichik bir qiyinchilik yuzaga keldi: akademik tavsiyanomani aynan qayerga yuklash kerakligini ancha vaqt tushunolmadim. Bir manbada uni asl nusxada Toshkentdagi Germaniya elchixonasiga shaxsan topshirish kerakligini o‘qigandim. Ammo u yerda bu ma’lumotni inkor qilishdi. Qo‘llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qilganimdan so‘ng, risolalardagi ma’lumotlar noto‘g‘ri emasligi ma’lum bo‘ldi: xatni shunchaki “Boshqa hujjatlar” bo‘limiga yuklash kerak ekan.

Keyinchalik, grantni qo‘lga kiritgach, aynan shu portal xabar almashish uchun asosiy platforma vazifasini o‘taydi. Yagona kamchiligi — saytning mobil qurilmalar uchun moslashtirilgan versiyasi yo‘q. Agar yo‘lda bo‘lsangiz-u, yoningizda kompyuter bo‘lmasa, DAADdan kelgan yangi xabarnomani o‘qish ancha qiyin kechadi.

Jarayon bilan yetarlicha tanish bo‘lmaganim sababli bir qiziq voqea yuz berdi. Grantga hujjat topshirishning oxirgi muddati iyul oyi oxiri deb o‘ylab, butun hujjatlar to‘plamini o‘sha paytdayoq jo‘natib yubordim. Ammo keyinroq ma’lum bo‘lishicha, bu stipendiyaning emas, balki universitetning o‘z dedlayni ekan.

Natijada hujjatlarni ko‘rib chiqish bir necha oyga cho‘zildi:

• 30-yanvar kuni menga intervyuga taklif etilgan rasmiy xat keldi;
• 27-fevralda suhbat bo‘lib o‘tdi;
• 28-martda tashkilotchilar saralashning barcha bosqichlaridan muvaffaqiyatli o‘tganimni tasdiqlovchi xat jo‘natishdi.

Jamg‘armaning Toshkentda rasmiy vakolatxonasi yo‘q — butun Markaziy Osiyo uchun mintaqaviy axborot markazi Bishkekda joylashgan. Hujjatlarni yig‘ish paytida savollar tug‘ilsa, har doim markaz xodimlariga elektron pochta orqali bevosita murojaat qilish mumkin.

Bir hujjatni qanday to‘g‘ri jo‘natish borasida ikkilanib qolgan edim. Shu masalaga mintaqaviy koordinatorlardan aniqlik kiritishga qaror qildim. Ular tezkor javob berishdi va men shunchaki ularning ko‘rsatmalariga amal qildim. Markaz mutaxassislari sizga batafsil maslahat berib, har qanday blankalarni to‘ldirishda yordam beradi. Eng so‘nggi aloqa ma’lumotlari va murojaat shakllari DAAD Central Asia saytida mavjud.

Stipendiya uchun suhbat qanday o‘tdi

• 
• 
• 
• 

Intervyu oflayn formatda bo‘lib o‘tdi. Komissiya tarkibi taxminan besh kishidan iborat bo‘lib, ular orasida turli soha mutaxassislari, jumladan, DAAD dasturi vakillari va nemis professorlari ham bor edi.

Mendan nima uchun aynan shu dasturga hujjat topshirishga qaror qilganimni va nega Germaniyani tanlaganimni so‘rashdi. Buning aniq sababi bor edi: shu paytgacha AQSh tomonidan moliyalashtiriladigan loyihalarda ishlaganman va endi Yevropada yangi tajriba orttirishni istardim. Shuningdek, akademik muhit haqida ham savollar bo‘ldi. Hech qanday murakkab savollar berilmadi. Hammasi faqat mening yo‘nalishim va muayyan universitetni tanlashim sabablari haqida bo‘ldi.

Suhbatga qanday tayyorlanish kerak

Oldindan tayyorgarlik ko‘ring: mustaqil yoki tajribali tanishlaringiz bilan mashq qiling. Yana hozir ajoyib bir vosita bor — turli sun’iy intellekt vositalari (masalan, ChatGPT). Neyrotarmoqqa batafsil so‘rov (prompt) yozing: qayerga hujjat topshirayotganingizni ko‘rsating, o‘zingiz haqingizdagi barcha ma’lumotlarni bering, ariza matnini yuboring va ma’lumotni tahlil qilishni, so‘ng siz bilan sinov intervyusi o‘tkazishni so‘rang. Bu javoblaringizni yaxshilashga yordam beradi.

Stipendiyani yutib olish oliy o‘quv yurtiga avtomatik qabul qilinishni anglatmaydi. Aksariyat nemis universitetlari arizalar qabulini faqat bahorda ochadi. Hujjatlarni uni-assist tizimi orqali (har bir ariza uchun 75 yevro undiriladi) mustaqil topshirish kerak. Yodda tuting: agar siz tanlangan universitetlarning birortasiga ham kira olmasangiz, unda grant bekor qilinadi.

Taklifnoma olgach, nima qilish kerak?

Stipendiya bilan hujjatlarni olish jarayoni osonroq kechadi, ammo konsullikka ariza topshirayotganda Germaniya universitetidan rasmiy taklifnoma (offer) olgan bo‘lish o‘ta muhim. Bu hujjatsiz o‘quv vizasi berilmaydi.

Oliy o‘quv yurtidan taklifnoma qo‘lingizga tegishi bilan keyingi qadamlar ancha soddalashadi. Odatda, ariza beruvchilar boshqa viza markazlariga murojaat qilishadi. Ammo DAAD stipendiatlari hujjatlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri Germaniya elchixonasi orqali, konsullik yig‘imlarini to‘lamasdan topshiradilar. Dastlab taklifnomam bo‘lmagani uchun hujjatlarni berishmagan edi. Lekin uni taqdim etishim bilan vizani atigi ikki kun ichida — bir yil muddatga ma’qullashdi.

O‘zingiz bilan nimalarni olib ketsangiz bo‘ladi: foydali maslahatlar

Germaniyada mutlaqo hamma narsani topish mumkin. Ammo ko‘chib o‘tgandan keyingi dastlabki haftalarda ortiqcha xarajatlarga yo‘l qo‘ymaslik uchun asosiy narsalarni o‘zingiz bilan olib kelganingiz ma’qul.

Quyida yukingiz orasida, albatta, asqatadigan narsalarning qisqacha ro‘yxati keltirilgan:

• dastlabki vaqt uchun kiyim-kechak;
• zarur dori-darmonlar zaxirasi. Chunki Germaniya dorixonalarida aksariyat dorilar qat’iy retsept bo‘yicha sotiladi. O‘zbekistonda, uyda bo‘lganda odatiy og‘riq qoldiruvchi yoki shamollashga qarshi kukunlarni bemalol sotib olish mumkin.

Shuningdek, dastlabki vaqtlarda uy bilan aloqani his qilish uchun o‘zingiz yaxshi ko‘rgan shirinliklardan olib ketsangiz ham bo‘ladi. Masalan, men o‘zim sevib yeydigan shirinliklardan – taxan, holva va so‘k (qovurilgan tariq) olib kelganman.

Bo‘lajak stipendiatlar uchun uchta asosiy maslahat

• 
• 
• 
• 

Eng muhimi, yodda tuting: agar real harakatlar bilan mustahkamlangan aniq maqsadlar va o‘qishga bo‘lgan katta ishtiyoq bo‘lsa, chet elda o‘qish — amalga oshishi mumkin bo‘lgan reja. Bu yo‘lni osonlashtirish uchun sinovdan o‘tgan qoidalarga amal qilish mumkin:

• Hujjatlarni oldindan tayyorlang: ularni jo‘natishni oxirgi daqiqaga qoldirmang. Sababi, eng tig‘iz kunlarda onlayn platformalar haddan tashqari yuklanib, sekin ishlaydi va texnik nosozliklar tufayli siz uchun istisno qilinmaydi;
• Elektron pochtangizni tartibga soling: biror muhim xabarni tasodifan o‘tkazib yubormaslik uchun keraksiz obunalardan voz kechish juda muhim. Menda bir achinarli xato bo‘lgan: spamning ko‘pligidan tanlovning keyingi bosqichiga taklif etilgan xatni o‘z vaqtida ko‘rmay qolganman. Shuningdek, elektron pochta orqali rasmiy yozishmalarni olib borish qoidalarini o‘zlashtirish ham foydali — Telegram yoki WhatsApp kabi odatiy messenjerlar bu yerda samara bermaydi;
• Yordam so‘rashdan qo‘rqmang: agar biror narsaga ikkilansangiz, vaqtni cho‘zmang — bu yo‘lni bosib o‘tgan bitiruvchilardan so‘rang yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri grant dasturi koordinatorlariga yozing.

Hozir hujjatlarni yig‘ib, xorijda o‘qish ishtiyoqi bilan yonayotgan barchaga matonat va o‘ziga ishonch tilayman. Hech qachon erishgan marrada to‘xtab qolmang. Maqsadimga erishishim uchun to‘rt yil kerak bo‘ldi. Lekin chin dildan umid qilamanki, sizda hammasi ancha tezroq amalga oshadi.