Pensionerlar, talabalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar va bolalar chegirma bilan qanday parvoz qilishi mumkin

O‘zbekistonda har qanday aviachiptalar narxini avtomatik ravishda 50% ga kamaytiradigan umumiy chegirmalar yo‘q. Biroq talabalar uchun ta’til davridagi 50% chegirmalardan boshlab, faxriylar uchun bepul parvozlargacha bo‘lgan o‘nlab maqsadli dasturlar mavjud. Masalan, Ikkinchi jahon urushi faxriylari yiliga bir marta bepul aviachipta rasmiylashtirishi mumkin, Nukus va Urganch shaharlarida yashovchi nafaqaxo‘rlar hududiy subsidiyalar hisobiga poytaxtga parvoz qilishda taxminan 350 ming so‘mgacha tejashlari mumkin.

Ushbu qo‘llanmada mamlakatda amalda bo‘lgan barcha aviaimtiyozlar jamlangan. Kimlarga chegirmalar berilishi, turli aviatashuvchilarda maxsus tariflar qanday ishlashi va chipta xarid qilishdan oldin qanday hujjatlar tayyorlash kerakligini ko‘rib chiqamiz.

Aviachiptalar uchun yoshga oid imtiyozlar

Aytib o‘tganimizdek, O‘zbekistonda aviachiptalar uchun muayyan qonuniy chegirma belgilanmagan, biroq keksalar maxsus imtiyozli tariflar va davlat ijtimoiy dasturlari tufayli ichki reyslarda ancha arzon parvoz qilishi mumkin. Doimiy chegirmalar faqat Uzbekistan Airways aviakompaniyasida mavjud. Ular asosan yoshga doir pensiya oluvchi va Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida doimiy yashovchi fuqarolar uchun mo‘ljallangan. Doimiy imtiyozlardan tashqari, har yili noyabr oyida “Keksalar uchun turizm oyligi” aksiyasi o‘tkaziladi. 1–30-noyabr kunlari davomida Uzbekistan Airways boshqa viloyatlardagi keksa yoshdagi yo‘lovchilarga respublika ichidagi reyslarning tarif narxidan 15–25 foizgacha qo‘shimcha chegirma taqdim etadi.

Shuningdek, Sovet Ittifoqi Qahramonlari va “Shuhrat” ordeni sohiblari yiliga bir marta borish-kelish yo‘nalishiga 100% chegirma bilan chipta rasmiylashtirishi mumkin. Chipta xarid qilish uchun aviachipta kassasiga borib, qahramonlik guvohnomasi, orden daftarchasi va joriy yil uchun berilgan imtiyoz talonini ko‘rsatish lozim.

Agar boshqa mahalliy aviakompaniyalar orqali parvoz qilish rejalashtirilsa, muntazam imtiyozlar odatda mavjud emas. Aksariyat xususiy tashuvchilarda doimiy imtiyozlar va noyabr oyidagi mavsumiy chegirmalar yo‘q. Ularda odatda arzonlashtirilgan tariflar taklif etilmaydi. Lekin ba’zan qisqa muddatli aksiyalarga umid qilish mumkin.

Masalan, Centrum Air aviakompaniyasida imtiyozli toifadagi fuqarolar uchun qat’iy belgilangan chegirmalar ko‘zda tutilmagan. Kompaniya doimiy dasturlar o‘rniga vaqti-vaqti bilan bayram aksiyalarini e’lon qilib turadi, ularni Centrum Air rasmiy veb-saytida kuzatib borish mumkin.

Qanot Sharq aviakompaniyasida ham doimiy imtiyozlar va noyabr oyidagi mavsumiy chegirmalar taqdim etilmaydi. Air Samarkand va Fly Khiva tashuvchilari ham doimiy imtiyozli dasturlarni taklif qilmaydi va keksalar uchun o‘tkaziladigan noyabr aksiyalarida ishtirok etmaydi.

Faxriylarga qanday imtiyozlar beriladi?

Yil davomida bepul chiptalardan Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari, urush nogironlarining barcha uch guruhi vakillari, ularga tenglashtirilgan shaxslar va Chernobil AESdagi avariya oqibatlarini bartaraf etishda qatnashgan nogironligi bo‘lgan shaxslar Uzbekistan Airways aviakompaniyasi reyslaridan foydalanishi mumkin. Shuningdek, birinchi guruh urush nogironiga hamrohlik qiluvchi bir kishi uchun ham shu tartib amal qiladi. 100 foizlik chegirmaga ega bo‘lish uchun hujjatlarning asl nusxalarini hamda joriy yil, shuningdek o‘tgan yoki kelgusi yilga tegishli ikkita parvoz talonini ko‘rsatish kerak.

Agar faqat bitta talon taqdim etilsa, chegirma miqdori 50 foizni tashkil qiladi. Ushbu chegirmadan Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari, barcha uch guruh urush nogironlari, ularga tenglashtirilgan shaxslar, shuningdek, birinchi guruh nogironiga hamrohlik qiluvchi bir kishi foydalanish huquqiga ega. Bunday chiptalarni veb-sayt yoki mobil ilova orqali xarid qilib bo‘lmaydi. Buning uchun aviakassaga murojaat qilib, hujjatlar va talonlarning asl nusxalarini taqdim etish lozim.

Boshqa aviakompaniyalar bunday imtiyozlarni taqdim etmaydi.

Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun imtiyozlar

Nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun chegirmalar faqat Uzbekistan Airways aviakompaniyasida mavjud. Shartlar quyidagicha:

• Qoraqalpog‘iston Respublikasi yoki Xorazm viloyatida doimiy yashovchi nogironligi bo‘lgan fuqarolarga Nukus yoki Urganchdan Toshkentga va qaytish reyslari uchun tarif narxining 50 % miqdorida chegirma beriladi;
• bepul qo‘llab-quvvatlash xizmati: harakatlanish imkoniyati cheklangan yo‘lovchilarga terminal bo‘ylab harakatlanish uchun nogironlar aravachalari bepul taqdim etiladi, avtoliftlar yordamida samolyot bortiga chiqishga ko‘maklashiladi va ularga navbatdan tashqari xizmat ko‘rsatiladi.

Mahalliy xususiy va hududiy aviakompaniyalarda (Silk Avia, Centrum Air, Air Samarkand, Qanot Sharq va Fly Khiva) nogironlik bo‘yicha doimiy chegirmalar yo‘q. Chiptalar odatda standart kattalar tarifi bo‘yicha sotiladi. Biroq, harakatlanish imkoniyati cheklangan fuqarolar uchun ularda bepul yordam ko‘rsatish shartlari amal qiladi:

• reabilitatsiya vositalarini bepul tashish — nogironlar aravachalari (mexanik yoki elektr), qo‘ltiqtayoqlar va yurish moslamalari (yurish uchun yordamchi vositalar) shaxsiy foydalanish uchun zarur bo‘lsa, belgilangan vazn me’yoridan ortiqcha yuk sifatida bagajga topshirishga ruxsat etiladi;
• terminalda xodimlarning yordami — xodimlar aeroportga kirishda yo‘lovchini bepul kutib oladi, ro‘yxatdan o‘tish va bagajni topshirishda navbatsiz yordam beradi hamda samolyot salonidagi o‘rindig‘igacha kuzatib boradi;
• maxsus ko‘targich (ambulift)dan foydalanish — agar samolyotga teleskopik trap (teletrap) ulanmagan bo‘lsa, bortga qulay chiqish uchun maxsus ko‘targich taqdim etiladi.

Parvozni qanday to‘g‘ri rasmiylashtirish kerak?

Parvoz qulay o‘tishi uchun quyidagi qoidalarni yodda tuting:

• parvoz haqida oldindan xabar berish — tanlangan aviakompaniyaning qo‘llab-quvvatlash xizmatiga so‘rov yuborish yoki call-markazga qo‘ng‘iroq qilish parvozdan kamida 48 soat oldin amalga oshirilishi lozim. Bu yer usti xizmatlari zarur uskunalarni oldindan tayyorlab qo‘yishi uchun kerak;
• chipta xaridini 3–4 hafta oldin rejalashtirish — bir reysda harakatlanish imkoniyati cheklangan yo‘lovchilar uchun ajratilgan joylar soni xavfsizlik talablari sabab cheklangan;
• yig‘imlarni hisobga olish — har qanday chegirma faqat ekonom klass tarifining bazaviy tarif narxini pasaytiradi, aeroport va yoqilg‘i yig‘imlari esa doim to‘liq to‘lanadi.

Bolali yo‘lovchilarga qanday chegirmalar beriladi?

Aviatsiyada bolalar ikki asosiy guruhga ajratiladi:

• ikki yoshgacha bo‘lgan bolalar — INF toifasi;
• ikki yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalar — CHD toifasi.

12 yoshdan katta yo‘lovchilar kattalar uchun mo‘ljallangan to‘liq tariflar bo‘yicha parvoz qiladi, ammo ular uchun ham kuzatuv xizmati taqdim etilishi mumkin. Yolg‘iz uchayotgan, 5 yoshdan katta bolalar uchun pullik kuzatuv xizmati (Unaccompanied Minor — kuzatuvsiz voyaga yetmagan yo‘lovchi) rasmiylashtiriladi. Aviakompaniya xodimi bolani uchib ketish aeroportida qabul qilib oladi, samolyotda unga hamrohlik qiladi va qo‘nish aeroportida kutib oluvchi shaxslarga topshiradi. Agar kutib oluvchi shaxs ota-ona bo‘lmasa, yonida shaxsini tasdiqlovchi hujjat bo‘lishi kerak. Shuningdek, ishonchnoma ham talab etiladi.

Uzbekistan Airways aviakompaniyasi standart chegirmalar tizimini taklif etadi. Ota-onasi bilan birga, alohida o‘rindiqsiz uchadigan ikki yoshgacha bo‘lgan chaqaloqlar uchun chegirma 90 foizni tashkil etadi — bunda kattalar tarifining atigi 10 foizi to‘lanadi. Agar bolaga alohida o‘rindiq kerak bo‘lsa yoki uning yoshi ikki yoshdan 12 yoshgacha bo‘lsa, aviakompaniya ichki va xalqaro yo‘nalishlarda kattalar chiptasi narxidan 25 % chegirma taqdim etadi.

Boshqa aviakompaniyalarda bolalar bilan parvoz qilish uchun qanday tariflar bor?

Tizim chegirmalarni avtomatik tarzda hisoblashi uchun bolaning ma’lumotlari kattalar bilan birga yagona bron (buyurtma)ga kiritilishi kerak.

E’tibor bering: agar sayohat boshida bola ikki yoshga to‘lmagan bo‘lsa, lekin qaytish reysigacha ikki yoshga to‘lsa, qaytish chiptasi 2–12 yoshdagi bolalar uchun tarif bo‘yicha alohida o‘rindiq ajratilgan holda rasmiylashtiriladi.

O‘zbekiston ichidagi parvozlar uchun ro‘yxatdan o‘tishda bolaning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi asl nusxasini yoki ID-kartasini ko‘rsatish kifoya. Xalqaro reyslarda talablar qat’iyroq:

• xorijga chiqish pasporti (zarur bo‘lsa — viza);
• 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar odatda mustaqil uchishiga ruxsat etilmaydi;
• agar bola ota-onasidan biri yoki uchinchi shaxs hamrohligida (ya’ni ota-onadan boshqa shaxs bilan) sayohat qilayotgan bo‘lsa, mamlakatdan chiqish uchun notarial tasdiqlangan rozilik oldindan rasmiylashtirilishi zarur.

O‘zbekistonda talabalar uchun aviachiptalarga imtiyoz va chegirmalar

Agar tashuvchilarning maxsus takliflaridan o‘z vaqtida foydalanilsa, ta’til davridagi sayohatlar ancha arzonlashishi mumkin.

Mamlakat bo‘ylab parvozlarga 50 foizli mavsumiy chegirma

O‘zbekistonda talabalar uchun respublika ichidagi parvozlarga doimiy, yil davomida amal qiladigan chegirmalar yo‘q, biroq har yili mavsumiy aksiyalar o‘tkaziladi. Mamlakatimizdagi ikki yirik aviatashuvchi narxlarni 50 foizga kamaytiradi:

• Uzbekistan Airways — respublika ichidagi reyslarga ekonom klass tariflaridan 50% chegirma taqdim etadi. Aksiya odatda ma’lum davrlar uchun amal qiladi;
• Silk Avia — shuningdek, talabalar uchun chiptalar narxini 50 foizga arzonlashtiradi. Chegirma barcha ichki yo‘nalishlardagi OSON PLUS, OMAD va OMAD PLUS tariflari doirasida amal qiladi.

Chiptalarni kassalarda yoki aviakompaniyalar saytlarida rasmiylashtirishda o‘qishni tasdiqlovchi rasmiy hujjat — ta’lim muassasasidan olingan ma’lumotnomaning asl nusxasi yoki my.gov.uz portali orqali olingan elektron hujjat taqdim etish kerak.

Chet elga parvozlar uchun imtiyozlar muayyan yo‘nalish yoki aviakompaniya shartlariga bog‘liq bo‘ladi. Turkish Airlines — 12–34 yoshdagi talabalar uchun doimiy dastur taklif etadi. Bu dastur orqali xalqaro tranzit reyslarning ekonom klassiga 15 foizgacha, Turkiya bo‘ylab ichki parvozlarga esa 20 foizgacha chegirma olish mumkin. Dasturning asosiy afzalligi — bagaj me’yorining 40 kg gacha oshirilishi va birinchi parvoz sanasini bepul o‘zgartirish imkoniyatidir. Mazkur imtiyozlardan foydalanish uchun Miles & Smiles sodiqlik dasturida (bonus dasturida) ro‘yxatdan o‘tish va Turkish Airlines rasmiy saytida talabalik maqomini tasdiqlash lozim.