O‘zbekistondagi barcha sevishganlar tashrif buyurishi kerak bo‘lgan 5 ta joy
Men seni yaxshi ko‘raman deyish mumkin bo‘lgan eng yaxshi joylar.
Mamlakatimiz tarixidagi sevgi ertaklari kamdan-kam hollarda romantik komediyaga o‘xshaydi. Mahalliy syujetlarda yengil romantika kam, ammo drama, qurbonliklar va taqdir bilan kelishishga urinishlar ko‘p (spoyler: odatda taqdir qaysarroq bo’lib chiqadi). Masalan, Farhod va Shirin yoki Siyovush va Farangis kabi.
O‘zbekistonda oshiqlar behuda gaplarga vaqt sarflamay, go‘zal binolar ko’rinishida e’tiroflar qoldirishgan: sevgilisi sharafiga maqbara va gumbazlar qurishgan, naqshlar yaratishgan, tog‘larni o‘yishgan.
Juftingizga Baburinka (Valentinkaning o’zbekcha muqobili) sovg‘a qilish va sevgi haqidagi so’zlab berish mumkin bo’lgan chiroyli hikoyalar o’ziga xos joylar to‘plamini yig’dik — ularni siz bilan baham ko‘ramiz.
Bibixonim masjidi (Samarqand)
Bu XV asr yodgorligi bo‘lib, Amir Temurning sevimli rafiqasi — Saroymulkxonim sharafiga nomlangan, xalq uni erkalab Bibixonim deb atagan. Rivoyatlarga ko‘ra, Amir Temur harbiy yurishda bo‘lganida, uning rafiqasi unga ulkan sovg‘a tariqasida — Samarqanddagi eng mahobatli masjidni qurdirishga qaror qiladi. Ishlarga rahbarlik qilmoq uchun yosh me’mor taklif qilinadi. U malikaga oshiq bo‘lib qolib, qurilishni ataylab cho‘zib yuboradi va birgina bo‘sa evaziga hammasini o‘z vaqtida tugatishini aytadi.
Bibixonim hiyla ishlatishga urinadi: o‘zining istalgan go‘zal kanizagini ustaga taklif qilar va bo‘yalgan tuxumlarni ko‘rsatib, ularning tashqi tomoni har xil, ichki tomoni esa bir xil ekanligiga ishora qiladi. Lekin me’mor «taslim bo’lmadi». Oxir-oqibat, malika rozi bo‘ldi, lekin yuzini kafti bilan yashirib turdi. Biroq bo‘sa shu qadar qaynoq ediki, yonog‘ida iz qoldirdi. Temur orqaga qaytib, dog‘ni ko‘rgach, g‘azablanadi. Bir rivoyatga ko‘ra, me’mor amirning g‘azabidan qochib, qanot yasab, minoradan to‘g‘ri Mashhad tomon uchib ketgan.
Bu yerda nima qiziqarli: bu 40 metr balandlikdagi noyob monumental peshtoqli jome masjidi. O‘z davri uchun bu aql bovar qilmaydigan balandlik edi. Devorlar mayolika, sirlangan keramika va marmar bilan qoplangan.
Albatta, ichki hovliga kirib ko’ring: u yerda Qur’on uchun ulkan tosh lavh bor. Lavh yonida turib niyat qilsangiz, u amalga oshadi, degan tushuncha bor.
Masofa: Toshkentdan taxminan 300 km uzoqlikda.
Qanday yetib borish mumkin: eng tezkor variant — «Afrosiyob» tezyurar poyezdi, u sizni Samarqandga taxminan ikki soat ichida olib boradi. Chipta ekonom-klass uchun 311 ming so‘mga, biznes-klass uchun 450 ming so‘mga tushadi. Esingizda bo‘lsin, chiptalar tez sotiladi, ayniqsa bahorda. Vokzaldan masjidgacha 15-20 ming so‘mga taksida borish mumkin.
Agar poyezdga chipta sotib olishga ulgurmagan bo‘lsangiz, mashinada ketishingiz mumkin. Trassa bo‘ylab harakatlanganda, yo’lga taxminan besh soat ketadi. O‘z mashinangizda yoki shaharlararo taksida dovon orqali ko‘rinishlarni tomosha qilib, qulaylik bilan yetib olishingiz mumkin. Bunday sayohat hamrohlar bilan taksida bir o‘rin uchun 250 ming so‘mdan boshlanadi.
Shuningdek, Samarqandga 50 daqiqada uchib borish ham mumkin. Parvozlar Uzbekistan Airways tomonidan amalga oshiriladi va chipta narxi 400 ming so‘mdan boshlanadi. Aviasales.uz saytidan eng foydali variantlarni qidiring.
Ark qal’asi (Buxoro)
Ark Buxoroning eski qismi uzra mustahkam hokimiyat ramzi sifatida qad ko‘targan. Bu qal’aning tarixi miloddan avvalgi uchinchi asrdan boshlab hisoblashadi.
Eron shahzodasi Siyovush haqidagi afsona qal’a bilan bog‘liq. Dostonda aytilishicha, u o‘gay onasining makr-hiylalaridan qochib Turonga, shoh Afrosiyob huzuriga boradi. U yerda shohning qizi go‘zal Farangisni sevib qoladi. Afrosiyob bu ittifoqni xohlamaydi va o‘zining nazarida bajarib bo‘lmaydigan shart qo‘yadi: Siyovush ho‘kiz terisiday keladigan yerga saroy qurishi kerak edi.
Shahzoda ayyorroq bo‘lib chiqdi: u terini ingichka bo‘laklarga bo‘lib, uzun arqon qilib bog‘laydi va ular bilan ulkan hududni o’rab chiqadi. Ark qal’asi ana shu chegaralarda qad ko‘targan. Ammo voqeaning yakuni achinarli — makkor Afrosiyob kuyovining ta’siridan qo‘rqib, uni qal’a devorlarining o‘zidayoq o‘ldirishga buyruq beradi. Keyinchalik Siyovush va Farangisning o‘g‘li Kayxisrav adolatni tiklaydi — zolimni yengib, taxtga o‘tiradi.
Bu yerda nima qiziqarli: Ark — deyarli to‘rt gektarlik sun’iy tepalikdagi haqiqiy «shahar ichidagi shahar». Qal’a paxsadan qurilgan bo‘lib, asrlar davomida binolar ichida mustahkamlik va salqinlikni saqlashga imkon bergan.
Ichkarida barcha zarur infratuzilma mavjud edi: saroy va masjiddan tortib omborxonalar, qamoqxona va uzoq qamal paytida avtonomiya uchun mo’ljallangan quduqqacha. Yopiq pandus-yo‘lakdan albatta yuqoriga ko‘tarilishni unutmang — bu qadimgi muhandislik kashfiyoti hukmdorlarga devorlar himoyasida qolib, qal’aga otda kirishga imkon berardi. Buxoroda yana nimalarni ko‘rish mumkinligi haqida alohida yo‘lko‘rsatgichimizda batafsil ma’lumot berilgan.
Masofa: Toshkentdan 580 km atrofida uzoqlikda.
Qanday borish mumkin: eng qulay usul — «Afrosiyob». Toshkentdan borish uchun to‘rt soatdan sal kamroq vaqt ketadi. Ekonom-klass uchun chipta narxi 500 ming so‘m atrofida, biznes-klass uchun esa — 760 ming so‘m.
Shunindek, Buxoroga bir yarim soatda uchib borish mumkin. Parvozlarni Uzbekistan Airways va Silk Avia amalga oshiradi. Chiptalar narxi 600 ming so‘mdan boshlanadi.
Toshkentdan Buxoroga ham mashinada besh-olti soatda yetib olish mumkin. Avtomobilda bitta yo’lovchi uchun o‘rin taxminan 250-300 ming so‘mga tushadi.
Buxorodagi Minorai Kalon
Minora 1127-yilda qurilgan va uzoq vaqt davomida Markaziy Osiyodagi eng baland inshoot bo‘lib qolgan. Uning «O‘lim minorasi» degan mudhish laqabi ham bor, ammo xalq xotirasida afsona saqlanib qolgan, unda qo‘rquv sevgi va ayyorlikka o‘rin bo‘shatadi.
Afsonaga ko‘ra, bir zolim shohning xotini bo‘lib, u yashirincha kambag‘allarga yordam berar ekan. Hukmdor bundan xabar topgach, g‘azab bilan uni minora tepasidan pastga uloqtirishni buyuradi. Ayol bahslashib o‘tirmadi, lekin so‘nggi istagini bajo keltirishni so‘radi: qatl marosimi uchun barcha hashamatli kiyimlarini bir vaqtning o‘zida kiyishga ruxsat berilishini so‘radi.
Qatl kuni u minoraga o‘nlab ko‘ylaklar kiygan holda chiqadi. Uni pastga itarib yuborishganda, kiyimlari havoga to‘lib, parashyutga o‘xshab qoladi va ayolni shikastlanmagan holda yerga ohista tushishiga imkon beradi. Hayratga tushgan shoh buni yaratganning belgisi deb qabul qiladi, xotinini afv etadi va o‘z zulmidan abadiy voz kechadi.
Bu yerda nima qiziqarli: Minorai Kalon 48 metrli minora bo‘lib, yuqoriga qarab torayib boradi. U pishiq g‘ishtdan noyob texnologiya bo‘yicha qurilgan: bu yerda poydevor unchalik chuqur emas, ammo to‘qqiz asr davomida inshoot hatto 1920-yilgi zilzilalar va o‘qqa tutishlardan ham omon qolgan.
Tashqaridan minora bir-birini takrorlamaydigan o‘n ikkita bezak belbog‘i bilan bezatilgan. O‘n oltita yoysimon teshikli rotonda-fonar konstruksiyasiga toj kiydirilgan. Bu joy Buxoroning yuragi bo‘lib, qadimiy me’morchilik ko‘lamini his qilish uchun uni albatta o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rishingiz kerak.
Samolyot va poyezdga chiptalarni bir necha hafta oldin olgan ma’qul — ular juda tez tugab qoladi.
Farhod va Shirin Bo‘stonliq va Namanganda
Bu hikoyani adabiyot darslarida aniq eshitgansiz. Dastlab bu xalq afsonasi bo‘lgan, ammo XV asrda Alisher Navoiy o‘z dostonida Farhod va Shirinni abadiylashtirgani tufayli u abadiylikka erishdi.
Farhod sangtarosh bo‘lib, hukmdorning qizi Shiringa oshiq bo‘ladi. O‘z his-tuyg‘ularini isbotlash uchun u imkonsiz ishga qo‘l urdi — tog‘ni kesib, qurg‘oq shaharga suv o‘tkazishga qaror qildi. Ish bitay deb qolganda yigitni aldashdi: Shirinning o‘lganini aytishdi. Farhod bu xabarga chiday olmadi va o‘z joniga qasd qildi. Romeo va Julyetta haqidagi hikoyaning o‘ziga xos sharqona versiyasi.
Qahramonlarning izlari Toshkent viloyati tog‘lariga olib boradi: Bo‘stonliq tumani, Chimyon va Chorvoq. Bu yerda tabiiy buloqlar ko‘p bo‘lib, mahalliy aholi ularni «Farhod buloqlari» va «Farhod ko‘li» deb ataydi. Aynan shu yerda Farhod toshlarni sindirishni boshlab, buloqlarning dastlab soyga, keyin esa daryoga aylanishiga yordam bergan deb ishoniladi.
Qahramon haykalini ko‘rmoqchi bo‘lsangiz, Navoiy shahriga boring. «Farhod» madaniyat saroyi oldida haykal o‘rnatilgan: qo‘lida cho‘kich bilan qahramon go‘yo qoyadan chiqib kelayotgandek ko’rinadi. Bu mamlakatimizdagi hukmdorga emas, balki bunyodkorlik va muhabbatni tanlagan insonga qo‘yilgan nodir yodgorlikdir.
Masofa: tog‘larga (Bo‘stonliq tumani, Chimyon, Chorvoq) Toshkentdan — 80-100 km atrofida. Toshkent va Navoiy shaharlari orasida — 470 km.
Qanday borish mumkin: Farhod buloqlariga borishning eng ommabop usuli — «Buyuk Ipak Yo‘li» metro bekatidan chiqqandagi «pyatak»dan mashinani ushlashdir. Safar taxminan 50-100 ming so‘mga tushadi — barchasi sizning savdolasha olishingizga bog‘liq. Agar shunchaki derazadan tashqariga qarashni emas, balki hikoyalarni tinglashni istasangiz, transferli turga buyurtma bering. Narxlar kishi boshiga 50 dollardan (taxminan 640 ming so‘m) boshlanadi.
Navoiy shahriga «Afrosiyob» poyezdida borish mumkin. Uch yarim soatlik yo‘l. Ekonom-klass uchun chipta 429 ming so‘m, biznes-klass uchun chipta esa 642 ming so‘m. Ideal variant — ertalab Afrosiyob orqali borish, Navoiy bo‘ylab sayr qilish, yodgorlikni ko‘rish va kechki poyezdda qaytish yoki Buxoroga jo‘nab ketish (u juda yaqin, poyezdda atigi bir yarim soat) bo’ladi.
Mazlumxon-sulu maqbarasi (Mizdaxkon, Qoraqalpog‘iston)
Yana bir fojiali muhabbat tarixi Qoraqalpog‘istonning sirli maskanlaridan biri bilan bog‘liq. Mazlumxon-sulu (yoki Nazlimxon-sulu) hikoyasi qurbon bilan tugaydigan va tom ma’noda yer ostiga kirib ketadigan munosabatlarga misol bo‘la oladi.
Eng mashhur versiyaga ko‘ra, mahalliy hukmdorning qizi kambag‘al, ammo iste’dodli me’morni sevib qolgan. Otasi qizni aql bovar qilmaydigan narsa qurgan odamga berishga va’da beradi. Yigit yer ostida noyob bino qurib, uning ustida faqat gumbazini qoldiradi. Biroq hukmdor o’z so‘zida turmaydi: u oshiqdan sadoqatini isbotlash uchun shu binoning tomidan sakrashni talab qiladi. Yigit halok bo‘ldi, Mazlumxon esa bu musibatga dosh berolmay, uning ortidan o‘zini tashlaydi.
Aytishlaricha, o‘shandan beri oshiqlar yiqilgan poldagi plitkalarni tuzatishga bo‘lgan har qanday urinish muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Kafel qayta-qayta sinib, o’sha joyda Nazlimxon va uning sevgilisining silueti qoladi.
Bu yerda nima qiziqarli: maqbara haqiqatan ham deyarli butunlay yer ostida joylashgan, bu esa uning me’morchiligini mintaqa uchun noyob qiladi. Taxminan, bino qurilishi XII asrga to‘g‘ri keladi. Tashqarida faqat gumbazlar ko‘rinadi, ichkariga kirish uchun esa uzun zinapoyadan tushish kerak. Qabr toshlaridan birida fors tilida she’rlar saqlanib qolgan bo‘lib, unda marhumaning o‘zini baxtsiz deb hisoblamasliklarini so‘raydi, chunki u endi «jannat xilvatgohida» ekan.
Masofa: Toshkentdan taxminan 1140 km uzoqlikda.
Qanday borish mumkin: Toshkentdan Nukusga borish uchun eng qulay yo‘l — havo orqali. Parvoz taxminan bir yarim soat davom etadi va narxlar 450 ming so‘mdan boshlanadi. Nukusdan Mizdaxkon qabristonigacha taxminan 20 km. Mashinada taxminan 40-50 ming so‘mga tushadi (narxlar savdolashish qobiliyatingizga bog‘liq).
Ko‘rib turganingizdek, O‘zbekiston cheksiz o‘rganish mumkin bo‘lgan ulkan afsonalar kitobidir. Uni o‘rganish shunchaki me’morchilikka nazar solish emas, balki bir vaqtlar o‘z tuyg‘ularini dunyoning o‘chmas xazinasiga aylantirgan insonlarning izlarini mayda tafsilotlarda topishni o‘rganish demakdir.
